Στο μικροσκόπιο συμβάσεις και απευθείας αναθέσεις του 2025 και του 2026 – Ερωτήματα για τον σχεδιασμό, το κόστος και τη σχέση τους με τον ανοικτό διαγωνισμό λειτουργίας του ΧΥΤΑ
Σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν, ανατέθηκαν και υλοποιήθηκαν εργασίες στον ΧΥΤΑ Ανατολικής Σάμου προκύπτουν από τις αποφάσεις και τις συμβάσεις που έχουν αναρτηθεί στη «Διαύγεια».
Εργασίες με αντικείμενα όπως «εκχωμάτωση υφιστάμενων απορριμμάτων», «διευθέτηση χώρου», «αναθεώρηση χώρου», «χωροταξικός σχεδιασμός» και «απομόνωση» εμφανίζονται να ανατίθενται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη και η διαδικασία ανοικτού διαγωνισμού για τη λειτουργία του ΧΥΤΑ.
Το εύλογο ερώτημα είναι απλό αλλά κρίσιμο:
Υπήρχε εξαρχής ένας συνολικός τεχνικός σχεδιασμός για τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις ή οι ανάγκες προέκυπταν σταδιακά, οδηγώντας σε διαδοχικές αναθέσεις;
Και ακόμη: γιατί οι συγκεκριμένες εργασίες δεν εντάχθηκαν εξαρχής σε έναν ενιαίο σχεδιασμό ή στην κύρια διαδικασία ανάθεσης της λειτουργίας του ΧΥΤΑ;
Απόφαση με απόφαση, σύμβαση με σύμβαση
Η εικόνα που προκύπτει χρήζει λεπτομερούς εξήγησης.
Δεν πρόκειται απλώς για το εάν πραγματοποιήθηκαν εργασίες στον ΧΥΤΑ. Το κρίσιμο είναι πώς αποφασίστηκε ότι χρειάζονται, πότε αποφασίστηκε, ποιος τις εισηγήθηκε, με ποια τεχνική τεκμηρίωση και με ποια διαδικασία επιλέχθηκε ο ανάδοχος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ύπαρξη διαφορετικών αναθέσεων για εργασίες που, τουλάχιστον από την περιγραφή τους, φαίνεται να συνδέονται με τη διαμόρφωση, τη διευθέτηση και τη λειτουργική διαχείριση του ίδιου χώρου.
Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν πρόκειται για διακριτά και ανεξάρτητα τεχνικά αντικείμενα ή για εργασίες που αποτελούν επιμέρους τμήματα ενός ευρύτερου έργου.
Γιατί απευθείας αναθέσεις ενώ υπήρχε ανοικτός διαγωνισμός;
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της υπόθεσης αφορά τη χρονική συγκυρία.
Ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη ανοικτός διαγωνισμός για τη λειτουργία του ΧΥΤΑ, πραγματοποιούνταν παράλληλα επιμέρους αναθέσεις για εργασίες που σχετίζονται άμεσα με τον χώρο.
Γιατί;
Υπήρχε τεχνικός λόγος που επέβαλλε την άμεση εκτέλεσή τους;
Ήταν εργασίες που δεν μπορούσαν να περιληφθούν στο αντικείμενο του διαγωνισμού;
Εξετάστηκε η δυνατότητα να εκτελεστούν μέσω υφιστάμενης σύμβασης;
Και, κυρίως, υπήρχε συνολικός προγραμματισμός ή οι αποφάσεις λαμβάνονταν κατά περίπτωση;
Οι απαντήσεις στα συγκεκριμένα ερωτήματα είναι κρίσιμες για να γίνει κατανοητό το μοντέλο με το οποίο αντιμετωπίστηκαν οι ανάγκες του ΧΥΤΑ.
Τι ακριβώς πληρώθηκε;
Πίσω από τις ονομασίες των συμβάσεων βρίσκεται ένα ακόμη σημαντικό ερώτημα:
Τι ακριβώς έγινε στο πεδίο;
Τι περιλάμβανε η «διευθέτηση χώρου»;
Τι ακριβώς αφορούσε η «εκχωμάτωση υφιστάμενων απορριμμάτων»;
Ποιο ήταν το αντικείμενο του «χωροταξικού σχεδιασμού»;
Ποια ανάγκη εξυπηρετούσε η «απομόνωση»;
Και ποια ήταν η έκταση, το κόστος και το αποτέλεσμα κάθε παρέμβασης;
Για να απαντηθούν τα παραπάνω, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι τεχνικές εκθέσεις, οι επιμετρήσεις, τα πρωτόκολλα παραλαβής και οι βεβαιώσεις καλής εκτέλεσης.
Χωρίς αυτά, η πλήρης εικόνα του τι ανατέθηκε και τι τελικά εκτελέστηκε παραμένει ελλιπής.
Υπήρχε ενιαίος τεχνικός σχεδιασμός;
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά τον προγραμματισμό.
Υπήρχε εγκεκριμένη τεχνική μελέτη που να αποτυπώνει συνολικά τις ανάγκες του ΧΥΤΑ για την επίμαχη περίοδο;
Εάν ναι, πότε εγκρίθηκε και από ποιο όργανο;
Και εάν υπήρχε, περιλαμβάνονταν σε αυτή οι εργασίες που στη συνέχεια ανατέθηκαν ξεχωριστά;
Εάν όχι, πότε και με ποια αφορμή προέκυψε κάθε επιμέρους ανάγκη;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να φωτίσει εάν οι αναθέσεις αποτελούσαν μέρος ενός προγραμματισμένου σχεδίου ή ανταποκρίνονταν σε ανάγκες που προέκυψαν στην πορεία.
Οι ανάδοχοι και το συνολικό κόστος
Στο μικροσκόπιο μπαίνει αναπόφευκτα και το οικονομικό σκέλος.
Πόσοι ανάδοχοι ανέλαβαν τις συγκεκριμένες εργασίες;
Υπήρξαν επαναλαμβανόμενες αναθέσεις στους ίδιους οικονομικούς φορείς;
Ποιο ήταν το συνολικό ποσό που διατέθηκε για τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις κατά τα έτη 2025 και 2026;
Και ποια ήταν η διαδικασία επιλογής των αναδόχων σε κάθε περίπτωση;
Η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί σε μία σύμβαση κάθε φορά. Απαιτείται συνολική εικόνα όλων των συμβάσεων που αφορούν τον ΧΥΤΑ, ώστε να αποτυπωθεί το πραγματικό οικονομικό μέγεθος των παρεμβάσεων.
Τι παρέλαβε ο ΦΟΔΣΑ από τη ΔΙΑΝΟΧ;
Σημαντικό κεφάλαιο της υπόθεσης αποτελεί και η μετάβαση των σχετικών αρμοδιοτήτων στον ΦΟΔΣΑ Βορείου Αιγαίου.
Τι ακριβώς παραδόθηκε;
Υπήρξε πλήρης καταγραφή των ενεργών και εκκρεμών συμβάσεων;
Ποια έργα βρίσκονταν σε εξέλιξη;
Ποιες υποχρεώσεις παρέμεναν ανοικτές;
Και κυρίως: υπήρξε πρωτόκολλο παράδοσης–παραλαβής που να αποτυπώνει με σαφήνεια την κατάσταση του ΧΥΤΑ και των σχετικών συμβάσεων;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορούν τη συνέχεια της διαχείρισης ενός κρίσιμου έργου υποδομής.
Όλα τα στοιχεία στο τραπέζι
Για να υπάρξει πλήρης εικόνα, ζητείται η δημοσιοποίηση συγκεντρωτικού πίνακα όλων των συμβάσεων και αναθέσεων που αφορούν τον ΧΥΤΑ Ανατολικής Σάμου για το 2025 και το 2026.
Στον πίνακα θα πρέπει να αποτυπώνονται:
το αντικείμενο κάθε σύμβασης,
η διαδικασία ανάθεσης,
ο ανάδοχος,
η ημερομηνία και η διάρκεια,
ο αρχικός προϋπολογισμός,
το τελικό συμβατικό ποσό,
ο ΑΔΑ,
ο αριθμός καταχώρισης στο ΚΗΜΔΗΣ,
καθώς και η τεχνική τεκμηρίωση κάθε εργασίας.
Παράλληλα, ζητείται πρόσβαση στις τεχνικές εκθέσεις, στις υπηρεσιακές εισηγήσεις, στις αποφάσεις αναγκαιότητας, στις συμβάσεις, στις αποφάσεις ανάληψης υποχρέωσης, στα πρωτόκολλα παραλαβής και στις βεβαιώσεις καλής εκτέλεσης.
Η απάντηση ανήκει στους αρμόδιους
Τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα και μπορούν να απαντηθούν με συγκεκριμένα έγγραφα.
Δεν αρκεί, επομένως, μια γενική αναφορά στην ανάγκη παρεμβάσεων στον ΧΥΤΑ. Αυτό που απαιτείται είναι να αποσαφηνιστεί ποιος σχεδίασε τι, πότε, με ποια τεχνική τεκμηρίωση, με ποια διαδικασία ανατέθηκε και ποιο ήταν τελικά το κόστος.
Η ΔΙΑΝΟΧ Α.Ε. και ο ΦΟΔΣΑ Βορείου Αιγαίου καλούνται να δώσουν τις απαραίτητες απαντήσεις και να θέσουν στη διάθεση της δημοσιογραφικής έρευνας τα σχετικά στοιχεία.
Γιατί όταν πρόκειται για δημόσιες συμβάσεις και χρήματα που αφορούν τη διαχείριση των απορριμμάτων, η διαφάνεια δεν είναι τυπική διαδικασία. Είναι η ίδια η ουσία της υπόθεσης.
