Έξι Υπηρεσίες, Ένας Πολίτης και Αμέτρητα Ερωτήματα

 

Υπάρχουν στιγμές που μια υπόθεση παύει να αφορά ένα μεμονωμένο περιστατικό και μετατρέπεται σε καθρέφτη της λειτουργίας των θεσμών. Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή.

Όταν σε μια υπόθεση εμπλέκονται η Τροχαία Σάμου, το Λιμεναρχείο Σάμου, η Διεύθυνση Μεταφορών της Αντιπεριφέρειας Σάμου, το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σάμου, ο Δήμος Ανατολικής Σάμου και η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, οι πολίτες δικαιολογημένα περιμένουν ότι το κράτος θα λειτουργήσει συντονισμένα, άμεσα και αποτελεσματικά.

Αντί γι' αυτό, δημιουργείται η εντύπωση ότι χρειάστηκε η επιμονή ενός πολίτη για να αρχίσει να ξετυλίγεται ο «μίτος της Αριάδνης». Και εδώ γεννάται το μεγάλο ερώτημα:

Πώς είναι δυνατόν να χρειάζεται ένας πολίτης να κάνει αυτό που η κοινωνία περιμένει από τις αρμόδιες Αρχές;

Σε μια μικρή κοινωνία όπως η Σάμος, όπου οι πληροφορίες διακινούνται γρήγορα, είναι εύλογο να τίθενται ερωτήματα για το αν οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν εγκαίρως στη διάθεσή τους τις πληροφορίες που απαιτούνταν για να ενεργήσουν. Αυτά τα ερωτήματα μπορούν να απαντηθούν μόνο με πλήρη διαφάνεια, τεκμηριωμένη λογοδοσία και δημόσιες, σαφείς εξηγήσεις από κάθε αρμόδιο φορέα.

Οι πολίτες δεν ζητούν εξυπηρετήσεις. Ζητούν απαντήσεις.

Πότε ενημερώθηκε η Τροχαία Σάμου;

Πότε ενημερώθηκε το Λιμεναρχείο Σάμου;

Ποιες ενέργειες πραγματοποίησε η Διεύθυνση Μεταφορών της Αντιπεριφέρειας;

Ποια ήταν η θέση του Διαδημοτικού Λιμενικού Ταμείου;

Ποιες πρωτοβουλίες ανέλαβε ο Δήμος Ανατολικής Σάμου;

Ποιος ήταν ο ρόλος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου;

Αυτά δεν είναι ερωτήματα αντιπολίτευσης. Είναι ερωτήματα μιας κοινωνίας που απαιτεί να γνωρίζει πώς λειτουργούν οι θεσμοί που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.

Όσο οι απαντήσεις δεν δίνονται, τόσο μεγαλώνει η δυσπιστία. Και όταν η δυσπιστία μεγαλώνει, δεν πλήττεται μόνο η εικόνα μιας υπηρεσίας. Πλήττεται η αξιοπιστία του ίδιου του κράτους.

Η λογοδοσία δεν είναι προαιρετική. Είναι θεμελιώδης υποχρέωση κάθε δημόσιας αρχής. Όταν προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα, δεν αρκεί η σιωπή. Απαιτούνται στοιχεία, εξηγήσεις και διαφάνεια.

Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα δεν είναι ότι ένας πολίτης επέμεινε. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι χρειάστηκε να επιμείνει.

Σε μια ευνομούμενη πολιτεία, οι θεσμοί πρέπει να προηγούνται των πολιτών στην αναζήτηση της αλήθειας, όχι να ακολουθούν. Οι πολίτες δεν είναι ελεγκτές των υπηρεσιών· είναι εκείνοι που δικαιούνται να εξυπηρετούνται από αυτές.

Η κοινωνία της Σάμου δεν ζητά τίποτε περισσότερο από το αυτονόητο: θεσμούς που λειτουργούν, υπηρεσίες που συνεργάζονται, αποφάσεις που λαμβάνονται με διαφάνεια και δημόσιους λειτουργούς που λογοδοτούν όταν προκύπτουν εύλογα ερωτήματα.

Γιατί όταν ένας πολίτης αναγκάζεται να κάνει τη δουλειά τόσων υπηρεσιών, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η συγκεκριμένη υπόθεση. Είναι ένα πρόβλημα που αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.

Και αυτή η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται με τη σιωπή. Αποκαθίσταται μόνο με την αλήθεια.

ΣΑΜΟΣ-ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ: Το κράτος των «αναρμόδιων»

Μέρος 1: Πώς ξεκίνησε η έρευνα

Ένας χρόνος έρευνας. Πέντε υπηρεσίες. Δεκάδες επίσημα έγγραφα. Μία απλή ερώτηση που κανείς δεν ήθελε να απαντήσει.

Μπορεί μια φαινομενικά απλή υπόθεση, όπως η στάθμευση των λεωφορείων του ΚΤΕΛ στο Γεφυράκι της Σάμου, να αποκαλύψει τις παθογένειες της δημόσιας διοίκησης; Μπορεί να αναδείξει πώς λειτουργεί ένας ολόκληρος διοικητικός μηχανισμός όταν οι αρμοδιότητες αλληλοεπικαλύπτονται και η ευθύνη μεταφέρεται από υπηρεσία σε υπηρεσία;

Η απάντηση είναι καταφατική.

Για σχεδόν έναν χρόνο πραγματοποιήσαμε μια συστηματική δημοσιογραφική έρευνα, αναζητώντας απαντήσεις σε τρία απλά ερωτήματα: ποιος είναι αρμόδιος, ποιος ελέγχει τη νομιμότητα και ποιος αναλαμβάνει τελικά την ευθύνη.

Αυτό που ακολούθησε δεν ήταν μια απλή ανταλλαγή εγγράφων. Ήταν ένας πραγματικός λαβύρινθος διοικητικών διαδικασιών, αλληλογραφίας, αντικρουόμενων απαντήσεων και συνεχούς μεταφοράς ευθυνών.

Στην έρευνα ενεπλάκησαν η Τροχαία Σάμου, το Λιμεναρχείο Σάμου, η Διεύθυνση Μεταφορών της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σάμου και ο Δήμος Ανατολικής Σάμου. Κάθε υπηρεσία έδινε τη δική της εκδοχή για το ποιος είναι αρμόδιος. Άλλοτε παρέπεμπε σε άλλη αρχή, άλλοτε επικαλούνταν έλλειψη αρμοδιότητας και άλλοτε ερμήνευε διαφορετικά το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η στάση του Δήμου Ανατολικής Σάμου, ο οποίος, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα ενημέρωσης, δεν απάντησε στα ερωτήματα που του τέθηκαν, επιλέγοντας τη σιωπή.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα πρωτοφανές διοικητικό «πινγκ πονγκ», όπου η ευθύνη μεταφερόταν διαρκώς από γραφείο σε γραφείο. Κανείς δεν αναλάμβανε ξεκάθαρα την ευθύνη, κανείς δεν έδινε ολοκληρωμένες απαντήσεις, ενώ η πραγματικότητα στο Γεφυράκι παρέμενε αμετάβλητη.

Η έρευνα, όμως, δεν σταμάτησε εκεί.

Συγκεντρώσαμε δεκάδες επίσημα έγγραφα, αποφάσεις, απαντήσεις υπηρεσιών και τη σχετική νομοθεσία. Μελετήσαμε κάθε στοιχείο, συγκρίναμε τις θέσεις των εμπλεκόμενων φορέων και αναζητήσαμε τι πραγματικά προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο. Η υπόθεση έφτασε μέχρι τον Συνήγορο του Πολίτη, του οποίου η παρέμβαση αποτέλεσε καθοριστικό σημείο στην προσπάθεια να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες.

Η σειρά δημοσιευμάτων που ξεκινά σήμερα δεν στηρίζεται σε εκτιμήσεις, φήμες ή προσωπικές απόψεις. Βασίζεται αποκλειστικά σε επίσημα έγγραφα, δημόσια διοικητικά στοιχεία και απαντήσεις των ίδιων των υπηρεσιών. Κάθε δημοσίευμα θα συνοδεύεται από τα σχετικά τεκμήρια, ώστε κάθε αναγνώστης να μπορεί να αξιολογήσει μόνος του τα γεγονότα και να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα.

Στόχος αυτής της έρευνας δεν είναι η δημιουργία εντυπώσεων ούτε η στοχοποίηση προσώπων. Στόχος είναι η ανάδειξη της αλήθειας, η λογοδοσία της διοίκησης και η υπενθύμιση ότι η διαφάνεια και η χρηστή διοίκηση αποτελούν δικαίωμα κάθε πολίτη.

Η έρευνα θα παρουσιαστεί σε έξι μέρη:

Μέρος 1: Πώς ξεκίνησε η έρευνα.

Μέρος 2: Οι πρώτες απαντήσεις και το «πινγκ πονγκ» των αρμοδιοτήτων.

Μέρος 3: Οι αντιφάσεις των υπηρεσιών μέσα από τα επίσημα έγγραφα.

Μέρος 4: Η σιωπή του Δήμου Ανατολικής Σάμου.

Μέρος 5: Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη.

Μέρος 6: Τα συμπεράσματα – Ποιος ήταν τελικά αρμόδιος;

Και ένα τελευταίο ερώτημα...

Όταν πέντε δημόσιες υπηρεσίες εμπλέκονται στην ίδια υπόθεση, αλλά καθεμία δηλώνει –ρητά ή έμμεσα– ότι η ευθύνη ανήκει σε κάποιον άλλον, τότε προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα:

Ποιος προστατεύει τελικά το δημόσιο συμφέρον και τον πολίτη;

Η απάντηση βρίσκεται στα έγγραφα που ακολουθούν.

Μέρος 2: Η πρώτη απάντηση – Τι είπε η Τροχαία Σάμου

 

Μέρος 2: Η πρώτη απάντηση – Τι είπε η Τροχαία Σάμου

Μετά την αποστολή των εγγράφων προς όλους τους συναρμόδιους φορείς, η πρώτη επίσημη απάντηση ήρθε από το Τμήμα Τροχαίας Σάμου.

Η απάντηση αυτή, αντί να κλείσει τα ερωτήματα, άνοιξε έναν νέο κύκλο διερεύνησης.

Η Τροχαία ξεκαθαρίζει εξαρχής ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει, στο σημείο της οδού Θεμιστοκλή Σοφούλη 193 (Γεφυράκι Βαθέος) δεν λειτουργεί σταθμός υπεραστικών λεωφορείων, αλλά σημείο – αφετηρία στάσης λεωφορείων επιβατικών γραμμών, όπως αυτό έχει καθοριστεί με απόφαση της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4974/2022 και του Π.Δ. 79/2004.

Στη συνέχεια όμως αποκαλύπτει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.

Η ίδια η Υπηρεσία αναφέρει ότι είχε ήδη απευθυνθεί εγγράφως προς την Περιφερειακή Ενότητα Σάμου ζητώντας να διευκρινιστεί εάν το συγκεκριμένο σημείο έχει πράγματι καθοριστεί ως αφετηρία – τέρμα της υπεραστικής γραμμής, χωρίς μέχρι τότε να έχει λάβει καμία απάντηση.

Όσον αφορά την επιβολή κυρώσεων, η Τροχαία επισημαίνει ότι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, αρμόδια για τον έλεγχο και την επιβολή διοικητικών κυρώσεων είναι η Περιφερειακή Ενότητα Σάμου.

Παράλληλα, διευκρινίζει ότι η εφαρμογή του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας στην παραλιακή οδό Θεμιστοκλή Σοφούλη αποτελεί αρμοδιότητα της Ελληνικής Αστυνομίας, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Λιμενικού Σώματος, εφόσον το σημείο βρίσκεται εντός της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα.

Και εδώ εμφανίζεται το πρώτο μεγάλο ζήτημα της έρευνας.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, με νέο έγγραφό της προς το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σάμου, η Τροχαία ζητά να της αποσταλεί ακριβές τοπογραφικό διάγραμμα των ορίων της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα Βαθέος, επισημαίνοντας ότι οι παλαιές αποφάσεις δεν επαρκούν πλέον για να προσδιοριστούν με σαφήνεια τα όρια και ότι η ασάφεια αυτή προκαλεί σύγχυση μεταξύ των υπηρεσιών ως προς το ποια είναι αρμόδια.

Με άλλα λόγια, η ίδια η Τροχαία παραδέχεται εγγράφως ότι δεν υπάρχει σαφής εικόνα για τα όρια της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα, γεγονός που δυσχεραίνει τον προσδιορισμό της αρμόδιας αρχής για τον έλεγχο της συγκεκριμένης περιοχής.

Η έρευνα, πλέον, οδηγείται στο επόμενο κρίσιμο ερώτημα:

Εάν ούτε οι ίδιες οι δημόσιες υπηρεσίες γνωρίζουν με ακρίβεια ποια είναι τα όρια των αρμοδιοτήτων τους, ποιος είναι τελικά υπεύθυνος για τον έλεγχο της νομιμότητας στο Γεφυράκι;

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 3: Η απάντηση του Λιμεναρχείου Σάμου – «Η αρμοδιότητα ανήκει στην Περιφέρεια»

 Μετά την απάντηση της Τροχαίας Σάμου, η δημοσιογραφική έρευνα συνεχίστηκε με το Λιμεναρχείο Σάμου, μία από τις υπηρεσίες που εμφανίζονταν να εμπλέκονται στην υπόθεση της στάθμευσης των λεωφορείων του ΚΤΕΛ στο Γεφυράκι.

Η απάντηση του Λιμεναρχείου, με ημερομηνία 3 Απριλίου 2026, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δίνει δύο κρίσιμες πληροφορίες που επηρέασαν την εξέλιξη της έρευνας.

Πρώτο συμπέρασμα

Το Λιμεναρχείο επικαλείται τις διατάξεις του Ν. 4974/2022 και αναφέρει ρητά ότι:

Αρμόδια υπηρεσία για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας σταθμών άφιξης και αναχώρησης υπεραστικών λεωφορείων, καθώς και για την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων, είναι η Περιφερειακή Ενότητα Σάμου.

Με άλλα λόγια, το ίδιο το Λιμεναρχείο δείχνει προς την Περιφέρεια ως τον φορέα που διαθέτει τη σχετική αρμοδιότητα.

Δεύτερο συμπέρασμα

Το δεύτερο σημείο είναι ακόμη πιο σημαντικό.

Το Λιμεναρχείο, αφού εξετάζει όλες τις αποφάσεις με τις οποίες έχουν καθοριστεί τα όρια της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα Σάμου, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι:

Η θέση που χρησιμοποιείται από τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ βρίσκεται εκτός της καθορισμένης Χερσαίας Ζώνης Λιμένα Σάμου.

Και συνεχίζει:

Κατά συνέπεια, η Υπηρεσία μας δεν ασκεί αρμοδιότητες ελέγχου αστυνομικής φύσεως στην εν λόγω περιοχή.

Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ένα από τα βασικά ερωτήματα της έρευνας ήταν αν το σημείο στο Γεφυράκι υπαγόταν στη Χερσαία Ζώνη Λιμένα, γεγονός που θα καθόριζε και ποια υπηρεσία είχε την αρμοδιότητα αστυνόμευσης.

Το Λιμεναρχείο απαντά ξεκάθαρα ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει, όχι.

Ένα ακόμη έγγραφο προς την Περιφέρεια

Η υπόθεση όμως δεν σταματά εκεί.

Το Λιμεναρχείο διαβιβάζει την αίτηση του δημοσιογράφου στην Περιφερειακή Ενότητα Σάμου, ζητώντας ουσιαστικά τις δικές της ενέργειες, ενώ κοινοποιεί το έγγραφο στη Διεύθυνση Αστυνομίας Σάμου και στο Τμήμα Τροχαίας Σάμου.

Έτσι, το «μπαλάκι» των ευθυνών περνά πλέον στην Περιφέρεια.

Το ερώτημα που γεννιέται

Αν, όπως υποστηρίζει το Λιμεναρχείο:

η περιοχή βρίσκεται εκτός Χερσαίας Ζώνης Λιμένα και

η αρμοδιότητα για τη λειτουργία του σημείου ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Σάμου,

τότε προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα:

Ποια ήταν η θέση της Περιφέρειας; Συμφωνούσε με αυτή την ερμηνεία ή είχε διαφορετική άποψη;

Η απάντηση που ακολούθησε ήταν αυτή που άρχισε να αποκαλύπτει τις πρώτες σοβαρές αντιφάσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 4: Η Περιφέρεια απαντά – «Δεν έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας σταθμού»

 Μέχρι αυτό το σημείο της έρευνας, η Τροχαία Σάμου παρέπεμπε στην Περιφέρεια, ενώ το Λιμεναρχείο ξεκαθάριζε ότι τόσο η αδειοδότηση όσο και η επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων αποτελούν αρμοδιότητα της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου.

Η επόμενη κίνηση ήταν αυτονόητη.

Μετά από διαδοχικές αιτήσεις, υπενθυμίσεις και επανειλημμένες οχλήσεις προς τη Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου, λάβαμε τελικά την πολυαναμενόμενη απάντηση.

Και αυτή η απάντηση περιείχε μία παραδοχή που αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της μέχρι τότε έρευνας.

Η υπηρεσία αναφέρει επί λέξει:

«Μέχρι στιγμής από την υπηρεσία μας δεν έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας Σταθμού υπεραστικών λεωφορείων.»

Πρόκειται για μια ξεκάθαρη διαπίστωση.

Η αρμόδια Διεύθυνση Μεταφορών, η οποία σύμφωνα με τον Ν. 4974/2022 είναι υπεύθυνη για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας σταθμών υπεραστικών λεωφορείων, επιβεβαιώνει ότι δεν έχει εκδώσει τέτοια άδεια για το συγκεκριμένο σημείο.

Ωστόσο, αντί να απαντήσει στα υπόλοιπα ερωτήματα που είχαν τεθεί σχετικά με τη νομιμότητα λειτουργίας του σημείου, τη διαδικασία που ακολουθήθηκε και τις ενέργειες της υπηρεσίας, η Περιφέρεια περιορίζεται να διαβιβάσει το έγγραφο στον Δήμο Ανατολικής Σάμου, στο Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο, στη Διεύθυνση Αστυνομίας Σάμου και στο Υπεραστικό ΚΤΕΛ Σάμου, ζητώντας από αυτούς να απαντήσουν «κατά λόγο αρμοδιότητας».

Με άλλα λόγια, ενώ η ίδια αναγνωρίζει ότι δεν έχει εκδώσει άδεια λειτουργίας, το μεγαλύτερο μέρος των ερωτημάτων επιστρέφει ξανά στις υπόλοιπες υπηρεσίες.

Το διοικητικό «πινγκ πονγκ» συνεχίζεται.

Στο σημείο αυτό η έρευνα αποκτά νέα διάσταση.

Από τη μία πλευρά:

η Τροχαία Σάμου δηλώνει ότι αρμόδια για τις διοικητικές κυρώσεις είναι η Περιφέρεια,

το Λιμεναρχείο Σάμου επιβεβαιώνει επίσης ότι η αρμοδιότητα αδειοδότησης και επιβολής κυρώσεων ανήκει στην Περιφέρεια, ενώ η περιοχή βρίσκεται εκτός Χερσαίας Ζώνης Λιμένα.

Και από την άλλη:

η ίδια η Περιφέρεια δηλώνει ότι δεν έχει εκδώσει άδεια λειτουργίας για σταθμό υπεραστικών λεωφορείων.

Το εύλογο ερώτημα που γεννήθηκε πλέον ήταν αναπόφευκτο:

Εφόσον δεν έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας, ποια είναι η νομική βάση πάνω στην οποία συνεχίζεται η λειτουργία του συγκεκριμένου σημείου; Και γιατί, εφόσον όλες οι υπηρεσίες γνώριζαν την κατάσταση, δεν είχαν κινηθεί οι διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος;

Τα ερωτήματα αυτά αποτέλεσαν την αφορμή για νέα σειρά αιτημάτων, ενώ στην υπόθεση άρχισε πλέον να εμπλέκεται και ο Συνήγορος του Πολίτη, δίνοντας στην έρευνα μια εντελώς νέα διάσταση.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 5: Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου και η απόλυτη σιωπή

 Μέχρι αυτό το σημείο της έρευνας, η Τροχαία Σάμου, το Λιμεναρχείο Σάμου και η Διεύθυνση Μεταφορών της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου είχαν, έστω και με διαφορετικές ερμηνείες, απαντήσει στα ερωτήματα που τους είχαν τεθεί.

Υπήρχε όμως ένας φορέας που ακολουθούσε διαφορετική στάση.

Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου.

Η έρευνα ξεκίνησε με την αποστολή της πρώτης αίτησης στις 31 Δεκεμβρίου 2025, με την οποία ζητήθηκαν συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τη νομιμότητα λειτουργίας του σημείου επιβίβασης και αποβίβασης των λεωφορείων του ΚΤΕΛ στο Γεφυράκι.

<<πολιτική γελοιογραφία>>

Η προθεσμία πέρασε.

Απάντηση δεν δόθηκε.

Ακολούθησε δεύτερη υπενθύμιση, με ρητή επίκληση των άρθρων 4 και 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (Ν. 2690/1999), με τα οποία υπενθυμιζόταν η υποχρέωση της Διοίκησης να απαντά σε αιτήσεις πολιτών και να χορηγεί τα αιτούμενα διοικητικά έγγραφα.

Και πάλι...

Καμία απάντηση.

Η έρευνα συνεχιζόταν και στο μεταξύ προέκυπταν νέα στοιχεία.

Σε έγγραφο της Διεύθυνσης Αστυνομίας Σάμου γινόταν αναφορά στην υπ' αριθμ. 409/2009 απόφαση του πρώην Δήμου Σάμου, χωρίς όμως να είναι γνωστό το περιεχόμενό της και χωρίς να έχει κοινοποιηθεί στους ενδιαφερόμενους.

Για τον λόγο αυτό υποβλήθηκε νέα διοικητική όχληση προς τον Δήμο Ανατολικής Σάμου, με αίτημα:

να χορηγηθεί αντίγραφο της απόφασης 409/2009,

να διευκρινιστεί αν πρόκειται για απλή κυκλοφοριακή ρύθμιση ή για πράξη καθορισμού στάσης ή αφετηρίας υπεραστικών λεωφορείων,

να γνωστοποιηθούν όλες οι σχετικές διοικητικές πράξεις που αφορούν τις στάσεις και τις αφετηρίες των υπεραστικών λεωφορείων στη Σάμο,

καθώς και να αποσαφηνιστεί ποια αρχή είναι αρμόδια για τον καθορισμό τους.

Και αυτή τη φορά τέθηκε ρητή προθεσμία δεκαπέντε ημερών για την απάντηση.

Το αποτέλεσμα ήταν ακριβώς το ίδιο.

Καμία απάντηση.

Καμία διοικητική πράξη.

Καμία διευκρίνιση.

Καμία ενημέρωση.

Η στάση αυτή δεν δημιούργησε μόνο ένα σοβαρό έλλειμμα ενημέρωσης. Δημιούργησε και ένα ουσιαστικό πρόβλημα στη διερεύνηση της υπόθεσης, καθώς ο Δήμος ήταν ο μοναδικός φορέας που μπορούσε να αποσαφηνίσει το περιεχόμενο της απόφασης 409/2009, στην οποία παρέπεμπαν άλλες υπηρεσίες.

Έτσι, ενώ όλες οι υπόλοιπες αρχές -άλλοτε ορθά και άλλοτε αντικρουόμενα- έδιναν έστω κάποια απάντηση, ο Δήμος Ανατολικής Σάμου επέλεξε να μη δώσει καμία.

Η σιωπή αυτή αποτέλεσε ακόμη ένα στοιχείο που συμπεριλήφθηκε στον φάκελο της υπόθεσης και, στη συνέχεια, τέθηκε υπόψη του Συνηγόρου του Πολίτη, στο πλαίσιο της διερεύνησης της τήρησης των υποχρεώσεων της δημόσιας διοίκησης.

Το ερώτημα πλέον δεν ήταν μόνο ποιος είναι αρμόδιος.

Ήταν και ένα άλλο:

Μπορεί μια δημόσια αρχή να μην απαντά επί μήνες σε επανειλημμένες αιτήσεις πολίτη και δημοσιογράφου για ένα ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος;

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 6: Το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο και το... αλαλούμ των ορίων

 Αν μέχρι αυτό το σημείο της έρευνας υπήρχε σύγχυση ως προς τις αρμοδιότητες, η αλληλογραφία μεταξύ της Τροχαίας Σάμου και του Διαδημοτικού Λιμενικού Ταμείου Σάμου αποδεικνύει ότι το διοικητικό τοπίο ήταν ακόμη πιο περίπλοκο.

Η Τροχαία Σάμου είχε ζητήσει κάτι απολύτως συγκεκριμένο:

Να της υποδειχθούν με ακρίβεια τα όρια της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα Βαθέος, ώστε να είναι ξεκάθαρο ποια υπηρεσία ασκεί αρμοδιότητα ελέγχου στο σημείο όπου σταθμεύουν τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ.

<<Πολιτική γελοιογραφία>>

Η απάντηση του Διαδημοτικού Λιμενικού Ταμείου, όμως, κινήθηκε σε διαφορετική κατεύθυνση.

Η υπηρεσία αναφέρει ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία και τα χαρτογραφικά δεδομένα που διαθέτει, ο χώρος όπου λειτουργεί η αφετηρία του ΚΤΕΛ βρίσκεται εκτός των εγκεκριμένων ορίων της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα. Παράλληλα δηλώνει ότι δεν έχει εκδώσει καμία διοικητική πράξη παραχώρησης του συγκεκριμένου χώρου και ότι δεν έχει αρμοδιότητα για ζητήματα χρήσης, χωροθέτησης ή αδειοδότησης της εγκατάστασης.

Θα περίμενε κανείς ότι η υπόθεση θα έκλεινε εκεί.

Αντίθετα, άνοιξε ακόμη περισσότερο.

Με νέο έγγραφό της, η Τροχαία Σάμου επισημαίνει ότι το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο δεν απάντησε στο ερώτημα που του είχε τεθεί.

Δεν ζητήθηκε να διευκρινιστεί μόνο αν η αφετηρία βρίσκεται εντός ή εκτός Χερσαίας Ζώνης.

Ζητήθηκε να αποτυπωθούν τα ακριβή όρια της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα, ώστε να διαπιστωθεί αν τα σταθμευμένα λεωφορεία βρίσκονται εντός ή εκτός αυτής.

Στο ίδιο έγγραφο, η Τροχαία προχωρά ακόμη περισσότερο.

Επικαλούμενη στοιχεία του Ελληνικού Κτηματολογίου και φωτογραφική αποτύπωση που περιλαμβάνεται στην παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη, αναφέρει ότι:

ένα τμήμα του πλατώματος ανήκει στον Δήμο Ανατολικής Σάμου,

ενώ το υπόλοιπο αποτελεί τμήμα του αιγιαλού.

Καταλήγει δε στο συμπέρασμα ότι:

η δεξιά πλευρά του χώρου, όπου υπάρχει ρυθμιστική πινακίδα που επιτρέπει τη στάθμευση των λεωφορείων του ΚΤΕΛ, βρίσκεται σε χώρο αρμοδιότητας του Δήμου,

ενώ το τμήμα όπου τα λεωφορεία σταθμεύουν συχνά σε διπλές ή ακόμη και τριπλές σειρές αποτελεί τμήμα του αιγιαλού και, κατά την άποψη της Τροχαίας, εκεί την αρμοδιότητα ελέγχου έχει το Λιμεναρχείο Σάμου.

Και κάπου εκεί η υπόθεση αποκτά χαρακτηριστικά διοικητικού αδιεξόδου.

Το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο δηλώνει ότι η αφετηρία βρίσκεται εκτός Χερσαίας Ζώνης.

Η Τροχαία απαντά ότι αυτό δεν αρκεί και ότι η εικόνα στο πεδίο δείχνει μικτή κατάσταση, με διαφορετικό καθεστώς ακόμη και μέσα στο ίδιο πλάτωμα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι, αντί να ξεκαθαρίσουν οι αρμοδιότητες, δημιουργούνται νέα ερωτήματα.

Ποιος τελικά ελέγχει τον χώρο όπου σταθμεύουν καθημερινά τα λεωφορεία; Πού αρχίζει η αρμοδιότητα του Δήμου και πού τελειώνει εκείνη του Λιμεναρχείου; Και γιατί χρειάστηκε να φτάσει η υπόθεση μέχρι τον Συνήγορο του Πολίτη για να επιχειρηθεί η αποσαφήνιση των ορίων;

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 7: Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση και το διοικητικό... πινγκ πονγκ χωρίς τέλος

 Μέχρι το σημείο αυτό της έρευνας είχε ήδη διαπιστωθεί ότι κάθε υπηρεσία έδινε τη δική της ερμηνεία για το ποιος είναι αρμόδιος.

Θα περίμενε κανείς ότι η παρέμβαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, ως εποπτεύουσας διοικητικής αρχής, θα έβαζε ένα τέλος στη σύγχυση και θα ζητούσε συγκεκριμένες απαντήσεις από τους εμπλεκόμενους φορείς.

Συνέβη ακριβώς το αντίθετο.

Μετά την υποβολή της καταγγελίας για τη λειτουργία μη αδειοδοτημένου σημείου αφετηρίας των λεωφορείων του ΚΤΕΛ και για την παράλειψη νόμιμων ενεργειών από τις αρμόδιες υπηρεσίες, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση δεν προχώρησε σε κάποια ουσιαστική διαπίστωση ούτε έλαβε θέση επί της νομιμότητας της υπόθεσης.

Αντί αυτού, διαβίβασε την καταγγελία στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, ζητώντας να αποστείλει τις απόψεις της επί των καταγγελλόμενων.

Παράλληλα, το Τμήμα Διοίκησης Σάμου της ίδιας Αποκεντρωμένης Διοίκησης απέστειλε το ίδιο έγγραφο στον Δήμο Ανατολικής Σάμου και στο Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σάμου, ζητώντας από τις υπηρεσίες που εποπτεύει να την ενημερώσουν σχετικά.

Έτσι, η υπόθεση έκανε ακόμη έναν κύκλο.

Η καταγγελία ξεκίνησε από τον πολίτη.

Έφτασε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση.

Η Αποκεντρωμένη τη διαβίβασε στην Περιφέρεια.

Η Περιφέρεια είχε ήδη αποστείλει έγγραφα στον Δήμο και σε άλλες υπηρεσίες.

Ο Δήμος δεν απαντούσε.

Το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο παρέπεμπε στις δικές του αρμοδιότητες.

Η Τροχαία ζητούσε να καθοριστούν τα όρια της Χερσαίας Ζώνης.

Το Λιμεναρχείο έδινε τη δική του ερμηνεία.

Και το αποτέλεσμα;

Η ίδια υπόθεση συνέχιζε να ταξιδεύει από υπηρεσία σε υπηρεσία, χωρίς καμία διοικητική αρχή να δίνει μια οριστική απάντηση για το αν το σημείο λειτουργεί νόμιμα ή όχι.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι μέχρι εκείνη τη στιγμή καμία υπηρεσία δεν αμφισβητούσε ότι στο συγκεκριμένο σημείο λειτουργούσε καθημερινά η αφετηρία των υπεραστικών λεωφορείων.

Εκείνο που αμφισβητούνταν ήταν...

ποιος έπρεπε να αναλάβει την ευθύνη.

Η εικόνα που διαμορφωνόταν ήταν πλέον ξεκάθαρη.

Αντί να λυθεί το πρόβλημα, τα έγγραφα ανακυκλώνονταν μεταξύ των ίδιων υπηρεσιών, με αποτέλεσμα η μία να ζητά εξηγήσεις από την άλλη και η υπόθεση να παραμένει σε ένα διαρκές διοικητικό αδιέξοδο.

Και ενώ η αλληλογραφία αυξανόταν, το βασικό ερώτημα παρέμενε αναπάντητο:

Ποιος θα αναλάμβανε τελικά την ευθύνη να εφαρμόσει τον νόμο;

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 8: Η Περιφέρεια ρωτά το Υπουργείο – Ο Συνήγορος του Πολίτη ζητά επιτέλους πράξεις

 

Όσο προχωρούσε η έρευνα, τα στοιχεία γίνονταν όλο και πιο ξεκάθαρα.

Η ίδια η Διεύθυνση Μεταφορών της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου είχε ήδη δηλώσει εγγράφως ότι δεν έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας σταθμού υπεραστικών λεωφορείων, ενώ η Τροχαία, το Λιμεναρχείο και το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο είχαν διατυπώσει τις δικές τους θέσεις για τις αρμοδιότητες.

Το ερώτημα πλέον δεν ήταν ποιος γνωρίζει.

Όλοι γνώριζαν.

Το ερώτημα ήταν ποιος θα ενεργήσει.

Για τον λόγο αυτό υποβλήθηκε νέο, αναλυτικό αίτημα προς την Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Σάμου, αρμόδια για τις Μεταφορές, ζητώντας να εφαρμοστούν οι διατάξεις του Ν.4974/2022, να διενεργηθούν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι και να επιβληθούν οι διοικητικές κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος για τη λειτουργία σταθμού χωρίς άδεια. Στο αίτημα υπενθυμιζόταν ότι όλες πλέον οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες είχαν γνώση της κατάστασης και ότι η ίδια η Περιφέρεια είχε παραδεχθεί εγγράφως πως δεν έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας.

Αντί όμως να αναληφθούν άμεσα οι προβλεπόμενες ενέργειες, η Περιφέρεια επέλεξε να απευθυνθεί στο Υπουργείο, ζητώντας διευκρινίσεις για το θέμα της αφετηρίας των υπεραστικών λεωφορείων.

Η εξέλιξη αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τον Συνήγορο του Πολίτη.

Με επίσημο έγγραφό του προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, ο Συνήγορος υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 12 του Ν. 4974/2022, αρμόδια για τη χορήγηση άδειας σταθμού υπεραστικών λεωφορείων είναι η Περιφέρεια. Παράλληλα επισημαίνει ότι στο συγκεκριμένο σημείο λειτουργεί στην πράξη σταθμός λεωφορείων, ενώ παρατηρούνται επιβιβάσεις και αποβιβάσεις επιβατών επάνω στο οδόστρωμα, ακόμη και από διπλοπαρκαρισμένα λεωφορεία, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ασφάλειας. Για τον λόγο αυτό ζητά να ενημερωθεί για τις συγκεκριμένες ενέργειες που προτίθεται να λάβει η Περιφέρεια προκειμένου να προστατευθούν οι επιβάτες.

Η παρέμβαση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Για πρώτη φορά μια ανεξάρτητη συνταγματικά κατοχυρωμένη Αρχή δεν περιορίζεται να ζητήσει πληροφορίες.

Ζητά ενέργειες.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαν προηγηθεί δεκάδες έγγραφα, παραπομπές από υπηρεσία σε υπηρεσία και διαφορετικές ερμηνείες των αρμοδιοτήτων.

Ο Συνήγορος του Πολίτη μεταφέρει πλέον τη συζήτηση από το «ποιος είναι αρμόδιος» στο «τι σκοπεύετε να κάνετε».

Και αυτό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο σημείο καμπής ολόκληρης της έρευνας.

Το εύλογο ερώτημα που γεννιέται πλέον είναι ένα:

Χρειαζόταν η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη για να εφαρμοστεί η νομοθεσία που οι ίδιες οι υπηρεσίες είχαν ήδη επικαλεστεί;

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 9: Ο Συνήγορος του Πολίτη βάζει τέλος στο «πινγκ πονγκ» των αρμοδιοτήτων

 

Για μήνες, η υπόθεση του Γεφυρακίου ακολουθούσε την ίδια διαδρομή.

Η μία υπηρεσία παρέπεμπε στην άλλη.

Η Τροχαία ζητούσε διευκρινίσεις.

Το Λιμεναρχείο δήλωνε τις δικές του αρμοδιότητες.

Το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο υποστήριζε ότι το σημείο βρίσκεται εκτός Χερσαίας Ζώνης.

Η Περιφέρεια είχε ήδη παραδεχθεί ότι δεν έχει εκδώσει άδεια λειτουργίας σταθμού υπεραστικών λεωφορείων.

Και όμως, η αφετηρία συνέχιζε να λειτουργεί κανονικά.

Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει ο Συνήγορος του Πολίτη.

Όχι για να διαβιβάσει ακόμη ένα έγγραφο, αλλά για να εξετάσει συνολικά όλα όσα είχαν απαντήσει οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες και να καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα.

Όλες οι απαντήσεις στο ίδιο τραπέζι

Στην επιστολή του, ο Συνήγορος παραθέτει μία προς μία τις απαντήσεις των αρμόδιων φορέων.

Υπενθυμίζει ότι η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει δηλώσει εγγράφως πως δεν υφίσταται αδειοδοτημένος σταθμός λεωφορείων.

Καταγράφει επίσης ότι η Τροχαία Σάμου αναφέρει πως στο σημείο λειτουργεί αφετηρία επιβατικών γραμμών, ενώ παράλληλα επισημαίνει ότι εκκρεμεί ακόμη ο καθορισμός του συγκεκριμένου χώρου ως αφετηρίας ή στάσης και ότι υπάρχει ζήτημα σχετικά με τα όρια της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα.

Οι αεροφωτογραφίες επιβεβαιώνουν την πραγματικότητα

Ο Συνήγορος δεν περιορίζεται στα διοικητικά έγγραφα.

Εξετάζει αεροφωτογραφίες του Κτηματολογίου, εικόνες από το Google Earth και το Street View, διαπιστώνοντας ότι στο επίμαχο σημείο σταθμεύουν λεωφορεία σε δύο και τρεις σειρές, γεγονός που, όπως αναφέρει, υποδηλώνει την ύπαρξη οιονεί σταθμού λεωφορείων, κάτι που, όπως σημειώνει, δεν φαίνεται να αμφισβητείται ούτε από τα ίδια τα έγγραφα της Τροχαίας.

Ξεκαθαρίζει και τις αρμοδιότητες

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο της παρέμβασης αφορά το ζήτημα που για μήνες προκαλούσε σύγχυση.

Με βάση τα στοιχεία του Κτηματολογίου και τα ΦΕΚ καθορισμού της Χερσαίας Ζώνης, ο Συνήγορος διαπιστώνει ότι το επίμαχο πλάτωμα δεν ανήκει εξ ολοκλήρου σε μία διοικητική αρχή.

Ένα τμήμα ανήκει στον Δήμο Ανατολικής Σάμου και το υπόλοιπο στη Χερσαία Ζώνη Λιμένα.

Κατά συνέπεια, όπως αναφέρει, ο έλεγχος της κυκλοφορίας ανήκει, κατά το αντίστοιχο τμήμα, στο Τμήμα Τροχαίας Σάμου και στο υπόλοιπο στο Λιμεναρχείο Σάμου.

Με αυτή τη διαπίστωση, η ανεξάρτητη αρχή ουσιαστικά αποσαφηνίζει το ζήτημα των αρμοδιοτήτων που μέχρι τότε αποτελούσε αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών μεταξύ των υπηρεσιών.

«Τι μέτρα θα λάβετε;»

Η επιστολή ολοκληρώνεται με ένα σαφές ερώτημα προς όλες τις εμπλεκόμενες αρχές.

Ο Συνήγορος του Πολίτη δεν ζητά πλέον νέες εξηγήσεις ούτε νέες διαβιβάσεις εγγράφων.

Ζητά να ενημερωθεί για τις συγκεκριμένες ενέργειες στις οποίες προτίθενται να προβούν οι αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια των επιβατών.

Η διαφορά είναι ουσιώδης.

Έπειτα από μήνες αλληλογραφίας και αλληλοπαραπομπών, το ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος είναι αρμόδιος.

Το ερώτημα είναι ποιος θα ενεργήσει.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΕΦΥΡΑΚΙ:Μέρος 10: Η απάντηση του Υπουργείου βάζει τέλος στις αμφιβολίες

 Η έρευνα ολοκληρώνεται με την επίσημη θέση του Υπουργείου.

Και πλέον προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα.

Αν το Υπουργείο μπορούσε να αποσαφηνίσει το θεσμικό πλαίσιο με ένα έγγραφο, γιατί χρειάστηκε να προηγηθεί σχεδόν ένας χρόνος αλληλογραφίας;

Η Τροχαία Σάμου δήλωνε ότι περίμενε απαντήσεις για τον καθορισμό της αφετηρίας και για τα όρια της Χερσαίας Ζώνης, ενώ η καθημερινή λειτουργία του σημείου συνεχιζόταν.

Το Λιμεναρχείο Σάμου υποστήριζε ότι το σημείο βρίσκεται εκτός της αρμοδιότητάς του, την ώρα που το ζήτημα των ορίων παρέμενε αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ των υπηρεσιών.

Η Διεύθυνση Μεταφορών της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου, ενώ είχε δηλώσει εγγράφως ότι δεν είχε εκδώσει άδεια λειτουργίας σταθμού υπεραστικών λεωφορείων, επέλεξε να ζητήσει ερμηνεία από το Υπουργείο αντί να προκύπτει από τα έγγραφα ότι είχαν κινηθεί άμεσα οι διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία.

Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα, δεν απάντησε ούτε προσκόμισε την απόφαση που επικαλούνταν άλλες υπηρεσίες, αφήνοντας κρίσιμα ερωτήματα αναπάντητα.

Το Διαδημοτικό Λιμενικό Ταμείο Σάμου δήλωνε ότι δεν είχε αρμοδιότητα, ενώ ταυτόχρονα αναγνώριζε την ανάγκη επανακαθορισμού των ορίων της Χερσαίας Ζώνης, ενός ζητήματος που βρισκόταν στον πυρήνα της διαφωνίας.

Και τελικά χρειάστηκε να παρέμβει ο Συνήγορος του Πολίτη για να συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία, να αποσαφηνίσει τις αρμοδιότητες και να ζητήσει από όλες τις εμπλεκόμενες αρχές να ενημερώσουν για τα μέτρα που προτίθενται να λάβουν.

Η εικόνα που προκύπτει από τα ίδια τα δημόσια έγγραφα είναι ότι επί μήνες η υπόθεση μεταφερόταν από υπηρεσία σε υπηρεσία, ενώ η λειτουργία του σημείου συνεχιζόταν.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έρευνας.

Δεν έλειπαν τα έγγραφα. Δεν έλειπαν οι αρμόδιες υπηρεσίες. Εκείνο που φαίνεται να έλειπε ήταν μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική διοικητική απόκριση.