Οι μεγάλες τουριστικές φιλοδοξίες του νησιού σκοντάφτουν στα μικρά και καθημερινά προβλήματα – Υποδομές, καθαριότητα, στάθμευση, οδικό δίκτυο και δημόσιος χώρος παραμένουν στην πρώτη γραμμή
Η Σάμος θέλει περισσότερους τουρίστες. Θέλει περισσότερες πτήσεις, περισσότερες αφίξεις, περισσότερες διανυκτερεύσεις και μεγαλύτερα τουριστικά έσοδα. Θέλει να επιμηκύνει την τουριστική περίοδο και να προσελκύσει επισκέπτες που θα παραμένουν περισσότερες ημέρες και θα δαπανούν περισσότερα χρήματα στην τοπική οικονομία.
Το ερώτημα, όμως, είναι αν το νησί διαθέτει σήμερα όλες εκείνες τις υποδομές και τις υπηρεσίες που απαιτούνται για να υποστηρίξει μια ακόμη μεγαλύτερη τουριστική κίνηση.
Γιατί ο τουρισμός δεν αρχίζει και τελειώνει στο αεροδρόμιο, στο ξενοδοχείο ή στην ταβέρνα.
Ο επισκέπτης αξιολογεί ολόκληρη τη Σάμο.
Η πρώτη εικόνα δεν είναι πάντα αυτή που θα θέλαμε
Για έναν επισκέπτη, η τουριστική εμπειρία ξεκινά από τη στιγμή που φτάνει στο νησί.
Από τη διαδρομή από το αεροδρόμιο ή το λιμάνι. Από την κατάσταση του δρόμου. Από τη σήμανση. Από την καθαριότητα. Από την ευκολία στάθμευσης. Από τον φωτισμό. Από την εικόνα των οικισμών και των κοινόχρηστων χώρων.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται μία από τις μεγάλες προκλήσεις για τη Σάμο.
Το νησί διαθέτει ένα εξαιρετικά ισχυρό φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο, όμως η εικόνα του δημόσιου χώρου δεν είναι πάντοτε ανάλογη των προσδοκιών που δημιουργεί το τουριστικό του προϊόν.
Δεν αρκεί ένα καλό ξενοδοχείο όταν ο επισκέπτης βγαίνει από την πόρτα και συναντά προβλήματα που επηρεάζουν συνολικά την εμπειρία του.
Το οδικό δίκτυο είναι μέρος του τουριστικού προϊόντος
Η Σάμος είναι ένας προορισμός που απαιτεί μετακίνηση.
Ο επισκέπτης θέλει να γνωρίσει το Πυθαγόρειο, το Κοκκάρι, το Καρλόβασι, τον Μαραθόκαμπο, τα χωριά, τις παραλίες και τους αρχαιολογικούς χώρους.
Το αυτοκίνητο ή το ενοικιαζόμενο όχημα αποτελεί, επομένως, βασικό εργαλείο για την τουριστική εμπειρία.
Αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση του οδικού δικτύου, η σήμανση, ο φωτισμός και η ασφάλεια των μετακινήσεων δεν είναι απλώς ζητήματα καθημερινότητας για τους μόνιμους κατοίκους.
Είναι τουριστική υποδομή.
Ο επισκέπτης δεν ενδιαφέρεται να μάθει αν ένα πρόβλημα ανήκει στην αρμοδιότητα του Δήμου, της Περιφέρειας ή του κράτους. Αυτό που βλέπει είναι η συνολική εικόνα του προορισμού.
Το πρόβλημα της στάθμευσης
Ιδιαίτερα κατά τους μήνες αιχμής, η στάθμευση αποτελεί ένα από τα ζητήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα τόσο των κατοίκων όσο και των επισκεπτών.
Σε δημοφιλείς περιοχές του νησιού, η αυξημένη κυκλοφορία δημιουργεί πιέσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται κάθε χρόνο ως έκτακτο φαινόμενο.
Η τουριστική κίνηση δεν αποτελεί πλέον έκπληξη.
Γνωρίζουμε πότε αυξάνονται οι αφίξεις. Γνωρίζουμε ποιες περιοχές συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη κίνηση. Γνωρίζουμε πού δημιουργούνται προβλήματα.
Το ζητούμενο είναι να υπάρχει έγκαιρος σχεδιασμός.
Χώροι στάθμευσης, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, σήμανση και καλύτερη οργάνωση μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά χωρίς να απαιτούν έργα τεράστιας κλίμακας.
Καθαριότητα: η εικόνα που μένει στον επισκέπτη
Το ίδιο ισχύει και για την καθαριότητα.
Η εικόνα ενός γεμάτου κάδου ή ενός σημείου με απορρίμματα μπορεί να ακυρώσει σε λίγα δευτερόλεπτα την εικόνα ενός όμορφου οικισμού ή μιας εντυπωσιακής παραλίας.
Και αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό για έναν προορισμό όπως η Σάμος, που θέλει να στηρίξει την τουριστική του ανάπτυξη στη φύση και στην αυθεντικότητα.
Δεν μπορεί να προβάλλεται η φυσική ομορφιά του νησιού και την ίδια στιγμή ο δημόσιος χώρος να παρουσιάζει εικόνες που δεν συνάδουν με αυτήν.
Η καθαριότητα δεν είναι λεπτομέρεια.
Είναι μέρος του τουριστικού προϊόντος.
Από τις μεγάλες επενδύσεις στα μικρά αυτονόητα
Τα τελευταία χρόνια ο ιδιωτικός τομέας έχει επενδύσει σημαντικά στη φιλοξενία και στην αναβάθμιση των τουριστικών υπηρεσιών.
Ξενοδοχεία ανακαινίζονται, νέες επιχειρήσεις δημιουργούνται και επαγγελματίες προσπαθούν να προσφέρουν καλύτερες υπηρεσίες στους επισκέπτες.
Η προσπάθεια αυτή, όμως, δεν μπορεί να λειτουργήσει απομονωμένα.
Μια επιχείρηση μπορεί να επενδύσει σε ένα σύγχρονο κατάλυμα. Δεν μπορεί να αναβαθμίσει μόνη της το οδικό δίκτυο.
Μπορεί να διατηρεί άψογους τους χώρους της. Δεν μπορεί να καθαρίσει ολόκληρο τον οικισμό.
Μπορεί να προσφέρει υψηλού επιπέδου φιλοξενία. Δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα της στάθμευσης ή της κυκλοφορίας.
Εδώ βρίσκεται η ευθύνη της δημόσιας διοίκησης.
Η επιμήκυνση της σεζόν χρειάζεται περισσότερα από μια διαφημιστική καμπάνια
Η Σάμος έχει όλες τις προϋποθέσεις για να διεκδικήσει μεγαλύτερη τουριστική περίοδο.
Η φύση, η πεζοπορία, ο πολιτισμός, η γαστρονομία και το κρασί μπορούν να δημιουργήσουν τουριστική ζήτηση πέρα από τους μήνες αιχμής.
Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζεται συνολικός σχεδιασμός.
Χρειάζονται υποδομές.
Χρειάζονται επιχειρήσεις που θα παραμένουν ανοιχτές.
Χρειάζονται δραστηριότητες και οργανωμένες εμπειρίες.
Χρειάζεται προβολή, αλλά και ένα προϊόν που να μπορεί πραγματικά να υποστηρίξει την προβολή του.
Η επιμήκυνση της σεζόν δεν μπορεί να είναι μόνο ένας στόχος που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένο σχέδιο.
Περισσότεροι τουρίστες σημαίνει και μεγαλύτερες ανάγκες
Κάθε αύξηση της τουριστικής κίνησης δημιουργεί επιπλέον ανάγκες.
Περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν μεγαλύτερη κατανάλωση νερού, περισσότερα απορρίμματα, μεγαλύτερη κυκλοφορία, μεγαλύτερη πίεση στα δίκτυα και περισσότερες απαιτήσεις από τις δημοτικές υπηρεσίες.
Γι' αυτό η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να σχεδιάζεται μόνο με βάση τον αριθμό των νέων κλινών ή των αφίξεων.
Πρέπει να συνδέεται με τις πραγματικές δυνατότητες του νησιού.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσους τουρίστες μπορούμε να φέρουμε.
Είναι πόσους μπορούμε να υποδεχθούμε σωστά.
Η Σάμος δεν χρειάζεται να αντιγράψει άλλους προορισμούς
Η λύση δεν είναι να γίνει η Σάμος μια δεύτερη Μύκονος ή μια δεύτερη Σαντορίνη.
Το συγκριτικό της πλεονέκτημα βρίσκεται αλλού.
Στη φύση, στην ιστορία, στον πολιτισμό, στα χωριά, στις παραλίες, στη γαστρονομία, στο κρασί και στην αυθεντικότητα.
Αυτό το προϊόν μπορεί να προσελκύσει επισκέπτες που αναζητούν εμπειρίες και όχι απλώς ένα δωμάτιο δίπλα στη θάλασσα.
Για να αξιοποιηθεί όμως, χρειάζεται ένας προορισμός οργανωμένος, καθαρός, ασφαλής και λειτουργικός.
Ο τουρίστας έχει επιλογές
Η εποχή που ένας προορισμός μπορούσε να θεωρεί δεδομένη την τουριστική ζήτηση έχει περάσει.
Ο ταξιδιώτης συγκρίνει τιμές, υπηρεσίες, υποδομές και συνολική εμπειρία.
Και η Σάμος δεν ανταγωνίζεται μόνο τα υπόλοιπα ελληνικά νησιά.
Ανταγωνίζεται όλους τους μεσογειακούς προορισμούς που διεκδικούν τον ίδιο επισκέπτη.
Γι' αυτό και η ποιότητα του προορισμού γίνεται ολοένα σημαντικότερη.
Δεν αρκεί να φέρουμε τον επισκέπτη μία φορά.
Πρέπει να φύγει ικανοποιημένος.
Να επιστρέψει.
Και κυρίως, να μιλήσει θετικά για τη Σάμο όταν επιστρέψει στην πατρίδα του.
Το μεγάλο στοίχημα για τη Σάμο
Η συζήτηση για τον τουρισμό του νησιού δεν πρέπει να περιορίζεται στο πόσες αφίξεις καταγράφηκαν και πόσα αεροπλάνα προσγειώθηκαν.
Το πραγματικό στοίχημα είναι η ποιότητα της ανάπτυξης.
Η Σάμος έχει το φυσικό και πολιτιστικό υπόβαθρο για να διεκδικήσει ακόμη μεγαλύτερο ρόλο στον τουριστικό χάρτη.
Χρειάζεται όμως να επενδύσει όχι μόνο στα μεγάλα έργα, αλλά και στα μικρά και καθημερινά.
Στον φωτισμό.
Στην καθαριότητα.
Στη στάθμευση.
Στη σήμανση.
Στους δρόμους.
Στα πεζοδρόμια.
Στις παραλίες.
Στη λειτουργία των κοινόχρηστων χώρων.
Γιατί τελικά ένας τουριστικός προορισμός δεν κρίνεται μόνο από το πόσο όμορφος είναι.
Κρίνεται και από το πόσο καλά λειτουργεί.
Και η Σάμος έχει μπροστά της μια ξεκάθαρη επιλογή:
Να συνεχίσει να ζητά περισσότερους τουρίστες ή να δημιουργήσει πρώτα τις συνθήκες που θα κάνουν αυτούς τους τουρίστες να θέλουν να ξανάρθουν.
Γιατί ο στόχος δεν είναι απλώς να γεμίσουν τα ξενοδοχεία.
Ο στόχος είναι να κερδίσει η Σάμος τον επισκέπτη.
Και αυτό, τελικά, δεν γίνεται με συνθήματα.
Γίνεται με δουλειά.
