Ο απολογισμός δράσεων του Δήμου Ανατολικής Σάμου για το 2025, που εγκρίθηκε το 2026, παρουσιάζεται ως ένα success story γεμάτο «δυναμικές παρουσίες», «στρατηγικές συνεργασίες» και «ισχυρό αποτύπωμα». Ωστόσο, πίσω από την επικοινωνιακή αυτή γλώσσα, προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα ως προς την ουσία, τη μεθοδολογία και – κυρίως – τη λογοδοσία.
Αρχικά, απαιτείται μια βασική αποσαφήνιση: το ποσό των 500.000 ευρώ που αναφέρεται στον απολογισμό δεν αφορά αποκλειστικά δράσεις του 2025, αλλά συνδέεται με καμπάνια του 2024 (ΕΟΤ), της οποίας τα υλικά παραδόθηκαν και αποτυπώθηκαν στον φετινό απολογισμό. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς διαφορετικά δημιουργείται εσφαλμένη εικόνα για το εύρος και τον χρόνο των παρεμβάσεων.
Σε επίπεδο αποτελεσμάτων, τα στοιχεία του 2025 δείχνουν οριακές μεταβολές (αεροπορικές αφίξεις +1,7%, θαλάσσιες -1,5%), δηλαδή μια εικόνα στασιμότητας. Η σύγκριση με το 2024 – όπου καταγράφηκε σημαντική αύξηση της τάξης του 23–24% – αναδεικνύει ότι η δυναμική δεν είναι σταθερή και δεν μπορεί να αποδοθεί μονοσήμαντα σε τοπικές ενέργειες προβολής.
Εδώ βρίσκεται και ένα από τα βασικά μεθοδολογικά ζητήματα: οι δράσεις marketing και επικοινωνίας δεν έχουν άμεση και γραμμική σχέση με τις αφίξεις. Η απόδοσή τους είναι κατά κανόνα μακροπρόθεσμη, εξαρτάται από τη συνέπεια, τη στόχευση και τη συχνότητα, και επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες όπως διεθνείς εξελίξεις, γεωπολιτικές συνθήκες και στρατηγικές των tour operators. Συνεπώς, η απλή παράθεση δράσεων χωρίς σαφή πλαίσιο αξιολόγησης δεν επαρκεί για να τεκμηριώσει επιτυχία.
Παρά την εκτενή αναφορά σε συμμετοχές σε διεθνείς εκθέσεις, workshops, καμπάνιες και press trips, ο απολογισμός δεν περιλαμβάνει:
• συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης (KPIs)
• μετρήσιμα αποτελέσματα ανά δράση
• σύγκριση κόστους–οφέλους
Με άλλα λόγια, δεν τεκμηριώνεται αν και σε ποιο βαθμό οι ενέργειες αυτές συνέβαλαν στην ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος ή της τοπικής οικονομίας.
Ακόμη πιο προβληματική είναι η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς σε αστοχίες ή περιορισμούς. Σε έναν ολοκληρωμένο απολογισμό, η καταγραφή των μη αποδοτικών ενεργειών αποτελεί βασικό εργαλείο βελτίωσης. Η πλήρης απουσία τους δημιουργεί την εντύπωση όχι επιτυχίας, αλλά έλλειψης αξιολόγησης.
Ταυτόχρονα, παρατηρείται μια έντονη μονομέρεια στον σχεδιασμό: η έμφαση δίνεται κυρίως σε δράσεις προβολής (εκθέσεις, δημόσιες σχέσεις, καμπάνιες), χωρίς αντίστοιχη αναφορά σε:
• ενίσχυση υποδομών
• ποιότητα υπηρεσιών
• διασύνδεση τοπικών επαγγελματικών κλάδων (εστίαση, μεταφορές, πολιτισμός)
Ωστόσο, η τουριστική ανάπτυξη δεν είναι μόνο θέμα προβολής, αλλά συνολικής εμπειρίας. Η απουσία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που να ενσωματώνει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς – από την εστίαση και τα rent a car έως την Εφορεία Αρχαιοτήτων – αποτελεί σημαντικό κενό.
Τέλος, η γενικευμένη τάση ενίσχυσης αεροπορικών συνδέσεων μέσω επιδοτήσεων, χωρίς σαφή στρατηγική στόχευση (π.χ. ποιότητα επισκεπτών, διάρκεια παραμονής, δαπάνη), ενδέχεται να οδηγεί σε αύξηση όγκου χωρίς αντίστοιχη αύξηση αξίας για την τοπική οικονομία.
Συμπερασματικά, ο απολογισμός δεν στερείται δράσεων, αλλά στερείται τεκμηρίωσης, στρατηγικής συνοχής και μηχανισμών αξιολόγησης. Σε ένα περιβάλλον που απαιτεί διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, η καταγραφή ενεργειών δεν αρκεί — απαιτείται και απόδειξη του αποτελέσματος.
Ταυτόχρονα, προκύπτει ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα στρατηγικής κατεύθυνσης. Από την ανάγνωση του απολογισμού, δεν διαφαίνεται μια προσέγγιση που να βασίζεται στις ανάγκες του συνόλου της τοπικής κοινωνίας και της οικονομίας. Αντίθετα, δημιουργείται η εντύπωση ότι οι επιλογές επηρεάζονται αποσπασματικά από επιμέρους ιδιωτικά συμφέροντα, χωρίς συνολικό σχεδιασμό και χωρίς ουσιαστική κατανόηση των πραγματικών επενδυτικών και αναπτυξιακών αναγκών του προορισμού.
Η απουσία συστηματικής χαρτογράφησης των αναγκών αυτών και η έλλειψη διαβούλευσης οδηγούν αναπόφευκτα σε ενέργειες επιφανειακές, χωρίς βάθος και χωρίς μακροπρόθεσμη στόχευση.
Παράλληλα, παρατηρείται ότι ακόμη και η λειτουργία της ομάδας τουρισμού δεν φαίνεται να καλύπτει το σύνολο των εμπλεκομένων με τον τουρισμό, αλλά περιορίζεται σε ένα στενότερο κύκλο επιχειρήσεων. Ωστόσο, ο τουρισμός αποτελεί ένα πολυσύνθετο οικοσύστημα, στο οποίο οφείλουν να έχουν ενεργό ρόλο:
• η εστίαση
• οι επιχειρήσεις ενοικίασης οχημάτων (rent a car)
• οι πολιτιστικοί και θεσμικοί φορείς, όπως η Εφορεία Αρχαιοτήτων Σάμου
• και γενικότερα όλοι οι επαγγελματίες που συμμετέχουν στην τουριστική εμπειρία
Η απουσία αυτών των φωνών από τον σχεδιασμό περιορίζει την αποτελεσματικότητα οποιασδήποτε στρατηγικής και οδηγεί σε αποσπασματικές παρεμβάσεις, αντί για μια ολοκληρωμένη και βιώσιμη ανάπτυξη του προορισμού.
Και τελικά, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει:
όχι αν έγιναν δράσεις, αλλά αν υπήρξε πραγματική στρατηγική με μετρήσιμο αντίκτυπο.
