Τι προκύπτει από το ίδιο το έγγραφο και τι ζητά απάντηση
Σοβαρά ερωτήματα ως προς τη διαδικασία που ακολούθησε ο Δήμος Ανατολικής Σάμου για την ανάθεση του έργου «ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΠΑΛΑΙΑΣ ΠΤΕΡΥΓΑΣ ΓΗΡΟΚΟΜΕΙΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΑΜΟΥ» προκύπτουν από την υπ’ αριθ. 1379 απόφαση Δημάρχου.
Η απόφαση, με ημερομηνία 25 Αυγούστου 2026, εγκρίνει τη διαδικασία απευθείας ανάθεσης για έργο συνολικού προϋπολογισμού 70.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 17%, και προβλέπει την πρόσκληση τριών οικονομικών φορέων.
Το ζήτημα δεν είναι εάν ο Δήμος έχει γενικά τη δυνατότητα να προσφύγει σε απευθείας ανάθεση. Ο ν. 4412/2016 προβλέπει ειδικά τη διαδικασία αυτή για έργα μέχρι το σχετικό χρηματικό όριο. Το κρίσιμο είναι εάν όλα τα επιμέρους στάδια και οι προϋποθέσεις τηρήθηκαν με ακρίβεια.
Το κρίσιμο όριο των 60.000 ευρώ
Η απόφαση αναφέρει συνολικό προϋπολογισμό 70.000 ευρώ με ΦΠΑ 17%.
Εφόσον το ποσό αυτό είναι πράγματι το συνολικό ποσό συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, η καθαρή αξία ανέρχεται περίπου σε 59.829,06 ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι το έργο βρίσκεται μόλις περίπου 171 ευρώ κάτω από το όριο των 60.000 ευρώ που προβλέπεται για την απευθείας ανάθεση έργων. Το όριο αυτό προβλέπεται στο άρθρο 118 του ν. 4412/2016.
Η οριακή αυτή απόσταση από το νόμιμο χρηματικό όριο δεν αποτελεί από μόνη της παράβαση. Δημιουργεί, όμως, εύλογη ανάγκη για πλήρη διαφάνεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο υπολογίστηκε η εκτιμώμενη αξία και ως προς το εάν το συγκεκριμένο έργο αποτελεί ενιαίο οικονομικό και τεχνικό αντικείμενο.
Ιδίως πρέπει να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο τεχνητής κατάτμησης του αντικειμένου, καθώς το κρίσιμο μέγεθος για την επιλογή διαδικασίας είναι η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης.
Η πρόσκληση σε τρεις εργολήπτες
Η απόφαση αναφέρει ότι θα προσκληθούν τρεις οικονομικοί φορείς:
ΓΕΝΚΑ ΑΤΕ
Α. ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ
ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ
Για δημόσια έργα άνω των 30.000 ευρώ που ανατίθενται με απευθείας ανάθεση, το άρθρο 120 παρ. 3β του ν. 4412/2016 προβλέπει αποστολή πρόσκλησης σε τουλάχιστον τρεις οικονομικούς φορείς. Παράλληλα, η πρόσκληση πρέπει να αναρτάται στο ΚΗΜΔΗΣ για τουλάχιστον πέντε εργάσιμες ημέρες πριν από την κοινοποίηση της απόφασης ανάθεσης. Οι προσκλήσεις έργων αναρτώνται επίσης στην ιστοσελίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο σημείο.
Η απόφαση του Δήμου αναφέρει ότι «θα αποσταλεί» πρόσκληση και ότι αυτή θα αναρτηθεί στο ΚΗΜΔΗΣ.
Επομένως, ο έλεγχος δεν μπορεί να σταματήσει στην απόφαση του Δημάρχου. Θα πρέπει να εξεταστούν τα πραγματικά στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ και του ΤΕΕ:
Πότε ακριβώς αναρτήθηκε η πρόσκληση; Πότε στάλθηκε στους τρεις οικονομικούς φορείς; Πότε δημοσιεύθηκε στο ΤΕΕ; Και πότε πρόκειται να κοινοποιηθεί η απόφαση ανάθεσης;
Η τήρηση αυτών των προϋποθέσεων δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Ο ίδιος ο νόμος προβλέπει ότι η παράλειψη των υποχρεώσεων του άρθρου 120 παρ. 3 κωλύει τη σύναψη της σύμβασης.
Οι 8 Σεπτεμβρίου και το «πενθήμερο»
Η απόφαση ορίζει ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών την 8η Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 09:00, και ως ώρα αποσφράγισης την ίδια ημέρα στις 11:00.
Η 8η Σεπτεμβρίου 2026 είναι πράγματι Τρίτη.
Ωστόσο, το κρίσιμο πενθήμερο του άρθρου 120 δεν είναι απαραιτήτως πενθήμερο μέχρι την ημερομηνία λήξης των προσφορών. Η διάταξη συνδέει την πενθήμερη προθεσμία με την ανάρτηση της πρόσκλησης και την κοινοποίηση της απόφασης ανάθεσης.
Άρα η πραγματική ημερομηνία ανάρτησης της πρόσκλησης και η πραγματική ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης ανάθεσης είναι καθοριστικής σημασίας.
Ένα ακόμη ερώτημα: πού και πώς υποβάλλονται οι προσφορές;
Η συγκεκριμένη απόφαση αναφέρει την ημερομηνία και την ώρα λήξης και αποσφράγισης, αλλά στο κείμενο της ίδιας της απόφασης δεν προσδιορίζεται ο τρόπος υποβολής των προσφορών.
Το γεγονός αυτό δεν αρκεί από μόνο του για να χαρακτηριστεί παράνομη η διαδικασία, διότι οι σχετικές λεπτομέρειες μπορεί να περιλαμβάνονται στην πρόσκληση ή στα τεύχη δημοπράτησης.
Πρέπει, όμως, να ελεγχθεί εάν τα έγγραφα της διαδικασίας περιγράφουν με απόλυτη σαφήνεια:
τον τρόπο υποβολής,
τον τόπο ή το ηλεκτρονικό σύστημα υποβολής,
τα απαιτούμενα δικαιολογητικά,
τον τρόπο οικονομικής προσφοράς,
τη διαδικασία αποσφράγισης,
και τα κριτήρια ελέγχου των προσφορών.
Σημειώνεται ότι μετά την τροποποίηση του άρθρου 36 με τον ν. 5218/2025, οι διαδικασίες απευθείας ανάθεσης του άρθρου 118 εξαιρούνται από τη συγκεκριμένη υποχρέωση χρήσης του ΕΣΗΔΗΣ που προβλέπει το άρθρο 36. Επομένως, δεν είναι ορθό να θεωρηθεί αυτομάτως ότι κάθε απευθείας ανάθεση πρέπει να διεξαχθεί μέσω ΕΣΗΔΗΣ.
Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται έλεγχος της συγκεκριμένης πρόσκλησης και όχι υπόθεση για τον τρόπο υποβολής.
Νομικές παραπομπές που χρειάζονται επανέλεγχο
Η απόφαση περιέχει επίσης αρκετές νομοθετικές παραπομπές που χρειάζονται προσεκτική νομοτεχνική επαλήθευση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η αναφορά στον ν. 5218/2025, καθώς το άρθρο 11 του νόμου αυτού τροποποίησε το άρθρο 36 του ν. 4412/2016 και πλέον αναφέρεται ρητά στην εξαίρεση των διαδικασιών του άρθρου 118 περί απευθείας ανάθεσης.
Παράλληλα, στην απόφαση υπάρχει διατύπωση που συνδέει τον ν. 4412/2016 με το άρθρο 209 του ν. 3463/2006. Η συγκεκριμένη παραπομπή χρειάζεται να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη νομοτεχνική ακρίβεια, ώστε να είναι απολύτως σαφές ποια διάταξη του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων επικαλείται η διοίκηση και ποια τροποποίηση εφαρμόζει.
Δεν πρόκειται κατ’ ανάγκη για λόγους ακυρότητας της διαδικασίας, αλλά για σημεία που θα έπρεπε να είναι απολύτως καθαρά σε μία διοικητική πράξη που θεμελιώνει δημόσια σύμβαση.
Το ζήτημα της κατηγορίας και της τάξης του αναδόχου
Η απόφαση περιορίζει το δικαίωμα συμμετοχής σε οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στην κατηγορία έργων «ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ Α1 ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩ».
Και εδώ απαιτείται διασταύρωση με το πραγματικό αντικείμενο της μελέτης και τα ισχύοντα στοιχεία των προσκληθέντων οικονομικών φορέων.
Το ερώτημα είναι απλό:
Πληρούν και οι τρεις προσκληθέντες ακριβώς την επαγγελματική προϋπόθεση που θέτει η ίδια η απόφαση;
Η απάντηση πρέπει να προκύπτει από επίσημα στοιχεία και όχι από απλή αναφορά στην απόφαση.
Δεν αρκεί η επίκληση της «άμεσης υλοποίησης»
Η απόφαση επικαλείται ως λόγο την ανάγκη του Δήμου για άμεση υλοποίηση του έργου.
Η ανάγκη ταχείας υλοποίησης, όμως, δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα προσφυγής στην απευθείας ανάθεση. Η απευθείας ανάθεση είναι ειδική διαδικασία που επιτρέπεται όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος. Το κρίσιμο εδώ είναι ότι η διαδικασία πρέπει να στηρίζεται στην προβλεπόμενη νομική βάση και όχι απλώς σε μία γενική επίκληση επείγουσας ή άμεσης ανάγκης.
Τι πρέπει να δημοσιοποιήσει ο Δήμος
Για να μην υπάρχουν σκιές, ο Δήμος Ανατολικής Σάμου θα μπορούσε να δώσει στη δημοσιότητα, με τρόπο εύκολα ελέγξιμο:
την πλήρη πρόσκληση προς τους τρεις οικονομικούς φορείς,
την ημερομηνία και ώρα αποστολής της,
τον ΑΔΑΜ της πρόσκλησης,
την ημερομηνία ανάρτησης στο ΚΗΜΔΗΣ,
την αντίστοιχη ανάρτηση στην ιστοσελίδα του ΤΕΕ,
τη μελέτη και τα τεύχη δημοπράτησης,
τον ακριβή τρόπο υποβολής των προσφορών,
τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι τρεις προσκληθέντες πληρούν τις απαιτήσεις συμμετοχής,
και, κυρίως, τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας των 59.829,06 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Το ζητούμενο δεν είναι η καταδίκη αλλά η διαφάνεια
Από το συγκεκριμένο έγγραφο δεν μπορεί να συναχθεί αυτομάτως ότι ο Δήμος παρανόμησε. Θα ήταν δημοσιογραφικά και νομικά επισφαλές να διατυπωθεί ένας τέτοιος ισχυρισμός χωρίς έλεγχο όλων των συνοδευτικών εγγράφων και των καταχωρίσεων στο ΚΗΜΔΗΣ.
Μπορεί όμως να ειπωθεί κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο:
Η απόφαση αφήνει κρίσιμα ελεγκτικά ερωτήματα ανοιχτά.
Και αυτά τα ερωτήματα είναι απολύτως θεμιτό να απαντηθούν δημόσια, ιδίως όταν πρόκειται για δημόσιο έργο συνολικού ποσού 70.000 ευρώ και διαδικασία απευθείας ανάθεσης που βρίσκεται οριακά κάτω από το σχετικό χρηματικό όριο.
Η διαφάνεια δεν απαιτεί από τον πολίτη να εμπιστεύεται μια διοικητική πράξη χωρίς έλεγχο. Απαιτεί να μπορεί να ελέγξει τα στοιχεία στα οποία αυτή στηρίζεται.
Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου οφείλει, επομένως, να απαντήσει με έγγραφα και ημερομηνίες: πότε δημοσιεύθηκε η πρόσκληση, πώς τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία, πώς προέκυψε η εκτιμώμενη αξία κάτω των 60.000 ευρώ και εάν όλα τα απαιτούμενα στάδια δημοσιότητας και συμμετοχής τηρήθηκαν απαρέγκλιτα.
Μέχρι να δοθούν αυτές οι απαντήσεις, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό προς έλεγχο.
