Από τα λατομεία… στα ρέματα. Ποιος πήρε την απόφαση και γιατί;
Στα μεγάλα δημόσια έργα τίποτα δεν γίνεται τυχαία.
Κάθε κυβικό χώματος.
Κάθε τόνος αδρανών.
Κάθε μεταβολή στον τρόπο κατασκευής.
Όλα αποτυπώνονται σε μελέτες, αποφάσεις και οικονομικούς υπολογισμούς.
Γι' αυτό και στην υπόθεση του Κερκητείου το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο η περιβαλλοντική διάσταση.
Είναι και το πότε και γιατί άλλαξε ο τρόπος προμήθειας των υλικών.
________________________________________
Τι προέβλεπε το έργο όταν δημοπρατήθηκε;
Στα συμβατικά τεύχη προβλεπόταν ότι η Διευθύνουσα Υπηρεσία δεν θα παραχωρούσε στον ανάδοχο λατομεία ή θέσεις λήψης υλικών και ότι ο ίδιος ο ανάδοχος θα εξασφάλιζε τα απαιτούμενα αδρανή από νόμιμα λειτουργούντα λατομεία.
Με βάση αυτή την παραδοχή συντάχθηκαν:
• ο προϋπολογισμός,
• οι αναλύσεις τιμών,
• οι προσφορές των διαγωνιζομένων,
• η οικονομική προσφορά του αναδόχου.
Με απλά λόγια, το κόστος αγοράς των υλικών από λατομεία αποτελούσε μέρος της οικονομικής εξίσωσης του έργου.
________________________________________
Και μετά εμφανίζονται τα ρέματα
Το 2026 η εικόνα αλλάζει.
Η Κτηματική Υπηρεσία δηλώνει ότι δεν έχει αντίρρηση για τη λήψη περίπου 37.000 κυβικών μέτρων υλικών από τέσσερα φυσικά ρέματα της Σάμου.
Το υλικό αυτό προορίζεται για το ίδιο έργο.
Εδώ αρχίζει η πραγματική δημοσιογραφική έρευνα.
________________________________________
Το ερώτημα δεν είναι αν επιτρεπόταν
Το πρώτο λάθος θα ήταν να θεωρήσει κάποιος ότι η λήψη υλικών από ρέματα είναι αυτομάτως παράνομη.
Δεν είναι αυτό το ερώτημα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό.
Πώς τεκμηριώθηκε η ανάγκη αυτής της αλλαγής;
Ποια υπηρεσία εισηγήθηκε ότι αντί για λατομικά υλικά θα χρησιμοποιηθούν υλικά από φυσικά ρέματα;
Υπήρξε νέα τεχνική μελέτη;
Υπήρξε τροποποίηση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων;
Υπήρξε νέα οικονομική αξιολόγηση;
________________________________________
Το οικονομικό σκέλος
Εδώ η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Αν ο ανάδοχος επρόκειτο να αγοράσει τα υλικά από λατομεία, το κόστος αυτό ήταν ενσωματωμένο στην οικονομική του προσφορά.
Αν στη συνέχεια χρησιμοποιούνται υλικά που προέρχονται από φυσικά ρέματα, γεννάται ένα εύλογο ερώτημα:
Πώς επηρεάστηκε το οικονομικό αντικείμενο της σύμβασης;
Δεν πρόκειται για υπόνοια.
Πρόκειται για έναν λογιστικό έλεγχο που πρέπει να μπορεί να γίνει από οποιονδήποτε.
Υπήρξε Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας;
Μειώθηκαν οι ποσότητες αγοράς αδρανών;
Προσαρμόστηκαν οι τιμές;
Υπήρξε οικονομικό όφελος;
Και αν ναι, υπέρ ποιου;
________________________________________
Το περιβάλλον δεν είναι δωρεάν πρώτη ύλη
Η συζήτηση όμως δεν σταματά στα χρήματα.
Το υλικό που αφαιρείται από ένα ρέμα δεν είναι απλώς πέτρες.
Αποτελεί τμήμα ενός φυσικού συστήματος που διαμορφώθηκε επί αιώνες.
Γι' αυτό οι επιστήμονες εξετάζουν:
• αν αλλάζει η υδραυλική συμπεριφορά,
• αν αυξάνεται ο κίνδυνος διάβρωσης,
• αν επηρεάζεται η στερεοπαροχή,
• αν αλλάζει η οικολογική λειτουργία του ρέματος.
Η δημοσιογραφική έρευνα μέχρι σήμερα δεν έχει εντοπίσει δημόσια διαθέσιες μελέτες που να απαντούν σε αυτά τα ζητήματα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν.
Σημαίνει ότι δεν έχουν τεθεί μέχρι στιγμής στη δημόσια κρίση.
________________________________________
Η σιωπή
Είναι ίσως το πιο παράδοξο στοιχείο της υπόθεσης.
Για μήνες κατατίθενται αιτήματα.
Ακολουθεί αλληλογραφία.
Παρεμβαίνει ο Συνήγορος του Πολίτη για την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.
Γίνονται δημόσιες παρεμβάσεις στο Περιφερειακό Συμβούλιο.
Κι όμως, η πολιτική ηγεσία της Περιφέρειας δεν έχει δώσει μέχρι σήμερα μια συνολική δημόσια απάντηση στα ερωτήματα που έχουν τεθεί.
________________________________________
Ένα ερώτημα προς τον Αντιπεριφερειάρχη
Κύριε Αντιπεριφερειάρχα,
αν αύριο ένας πολίτης σας ρωτήσει:
«Γιατί αντί να αγοραστούν υλικά από λατομεία αφαιρέθηκαν 37.000 κυβικά μέτρα από τα ρέματα της Σάμου;»
ποια είναι η απάντηση;
Με ποια μελέτη θα του την εξηγήσετε;
Με ποια διοικητική πράξη;
Με ποια οικονομική τεκμηρίωση;
