Έντονα ερωτήματα για τη λειτουργία της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου προκαλεί η διαχείριση αιτήματος πολίτη για πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες που αφορούν δημόσιο οδικό έργο και την απόληψη αδρανών υλικών από υδατορέματα του νησιού.
Η υπόθεση έφθασε μέχρι τον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος, εξετάζοντας την αναφορά του πολίτη, υπενθύμισε στην αρμόδια υπηρεσία ότι τα αιτούμενα στοιχεία αποτελούν περιβαλλοντικές πληροφορίες κατά την έννοια της ελληνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η Ανεξάρτητη Αρχή επισήμανε ότι για την πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές δεν απαιτείται επίκληση εύλογου ενδιαφέροντος ή ειδικού εννόμου συμφέροντος και κάλεσε τη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων να χορηγήσει πρόσβαση στα αιτηθέντα στοιχεία.
Η επιστολή αυτή ουσιαστικά αναιρεί τη νομική βάση πάνω στην οποία είχε στηριχθεί η αρχική άρνηση της υπηρεσίας, η οποία επικαλούνταν τις διατάξεις του άρθρου 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας περί «εύλογου ενδιαφέροντος». Ο Συνήγορος του Πολίτη υπενθύμισε ότι στις περιβαλλοντικές πληροφορίες εφαρμόζεται ειδικό νομοθετικό καθεστώς, το οποίο κατοχυρώνει ευρύτερο δικαίωμα πρόσβασης των πολιτών.
Ωστόσο, αντί η υπηρεσία να συμμορφωθεί με τις επισημάνσεις της ανεξάρτητης αρχής και να προχωρήσει στη χορήγηση των αιτούμενων αντιγράφων, η απάντησή της προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό.
Στο έγγραφό της χαρακτηρίζει την επιμονή του πολίτη ως κίνηση που «κινείται στα όρια της κατάχρησης δικαιώματος», επικαλούμενη το άρθρο 25 του Συντάγματος και το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα. Παράλληλα δηλώνει ότι δεν πρόκειται να επανέλθει σε νέα έγγραφα με παρόμοιο περιεχόμενο, επιμένοντας ότι ο ενδιαφερόμενος μπορεί απλώς να προσέλθει στην υπηρεσία για να λάβει γνώση του φακέλου.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και το γεγονός ότι η ίδια υπηρεσία αναφέρει πως η επιστολή του Συνηγόρου του Πολίτη δεν της είχε κοινοποιηθεί, τη στιγμή που στο έγγραφο της Ανεξάρτητης Αρχής αναφέρεται ρητά ότι αυτό κοινοποιείται στη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι σχετικές επισημάνσεις.
Το ουσιαστικό ζήτημα, πάντως, παραμένει αναπάντητο. Γιατί, ενώ ο Συνήγορος του Πολίτη υπενθυμίζει ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα πρόσβασης στις συγκεκριμένες περιβαλλοντικές πληροφορίες χωρίς να απαιτείται ειδικό έννομο συμφέρον, η αρμόδια υπηρεσία αποφεύγει να χορηγήσει τα αιτούμενα αντίγραφα και επιλέγει να χαρακτηρίσει το αίτημα ως καταχρηστικό;
Η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση δεν είναι θέμα διακριτικής ευχέρειας. Πρόκειται για νομική υποχρέωση και θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου. Όταν μάλιστα μια ανεξάρτητη συνταγματική αρχή, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, υπενθυμίζει στη διοίκηση τις υποχρεώσεις της, οι πολίτες εύλογα αναμένουν συμμόρφωση και όχι χαρακτηρισμούς που αφήνουν την ουσία των ερωτημάτων αναπάντητη.
Η υπόθεση αναμένεται να έχει συνέχεια, καθώς ο πολίτης έχει ήδη δηλώσει ότι θα επιδιώξει κάθε νόμιμη ενέργεια για την προάσπιση του δικαιώματός του στην πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.
