Με έγγραφο της 19ης Αυγούστου 2026 η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας θέτει συγκεκριμένες ενέργειες και ασφυκτικές προθεσμίες ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027, ζητώντας οι δράσεις πρόληψης να ξεκινήσουν χωρίς την παραμικρή καθυστέρηση ή κωλυσιεργία
Σε τροχιά επιχειρησιακής προετοιμασίας για τον επερχόμενο χειμώνα μπαίνει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας απέστειλε κατεπείγον έγγραφο προς όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με το οποίο καθορίζονται οι δράσεις πρόληψης και ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κινδύνων από πλημμυρικά φαινόμενα.
Κεντρικό μήνυμα της εγκυκλίου είναι ότι η έγκαιρη προετοιμασία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική και σωτήρια όταν εκδηλωθούν πλημμύρες, ενώ ο Σεπτέμβριος αναδεικνύεται ουσιαστικά σε μήνα επιχειρησιακής προπαρασκευής των ΟΤΑ.
Σε ισχύ ο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2»
Για τη χειμερινή περίοδο 2026-2027 εξακολουθεί να ισχύει η δεύτερη έκδοση του Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών από πλημμυρικά φαινόμενα, με την κωδική ονομασία «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2», όπως και οι κατευθυντήριες οδηγίες για την οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση πολιτών. Παράλληλα, έχουν πλέον δημοσιευθεί οι Υπουργικές Αποφάσεις για τα οργανωτικά και λειτουργικά ζητήματα των ΤΕΣΟΠΠ και ΠΕΣΟΠΠ, ενώ βασικό εργαλείο σχεδιασμού αποτελούν οι χάρτες κινδύνου και επικινδυνότητας πλημμύρας του δεύτερου κύκλου εφαρμογής της Οδηγίας 2007/60/ΕΚ.
Οι άμεσες υποχρεώσεις Δήμων και Περιφερειών
Οι Δήμοι καλούνται να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση στον έλεγχο και τη συντήρηση των δικτύων ομβρίων υδάτων και των αντιπλημμυρικών έργων αρμοδιότητάς τους, καθώς και στον προγραμματισμό νέων έργων όπου απαιτείται. Η Γενική Γραμματεία επισημαίνει ότι ο καθαρισμός εσχαρών, φρεατίων υδροσυλλογής και αγωγών δεν αποτελεί εφάπαξ εργασία πριν από τον χειμώνα, αλλά πρέπει να επαναλαμβάνεται μετά από κάθε σημαντικό επεισόδιο βροχής ή καταιγίδας, ιδιαίτερα στις αστικές περιοχές.
Αντίστοιχο πλέγμα ενεργειών προβλέπεται για τις Περιφέρειες, με προληπτικό καθαρισμό των κοιτών των υδατορεμάτων, συντήρηση αντιπλημμυρικών έργων και επιτάχυνση των ήδη εκτελούμενων εργασιών. Ιδιαίτερη προσοχή ζητείται στις λεκάνες απορροής όπου η φυσική βλάστηση έχει καταστραφεί από δασικές πυρκαγιές, καθώς εκεί ο πλημμυρικός κίνδυνος εμφανίζεται αυξημένος και απαιτούνται κατά προτεραιότητα αντιδιαβρωτικά έργα, όπως κορμοδέματα, κορμοφράγματα και κλαδοπλέγματα.
Σχέδια απομάκρυνσης, χώροι καταφυγής και μητρώα
Οι υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας Δήμων και Περιφερειών οφείλουν να συντάξουν ή να επικαιροποιήσουν τα Ειδικά Σχέδια Οργανωμένης Προληπτικής Απομάκρυνσης Πολιτών εξαιτίας πλημμυρών, τα οποία εντάσσονται ως παραρτήματα στα σχέδια «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» και κοινοποιούνται στους εμπλεκόμενους φορείς. Παράλληλα, πρέπει να επικαιροποιηθούν τα στοιχεία επικοινωνίας, τα Μητρώα Εργοληπτών και οι κατάλογοι διαθέσιμων μηχανημάτων έργου, οι οποίοι θα ανανεώνονται κάθε μήνα και θα κοινοποιούνται στο ΕΣΚΕΔΙΚ.
Κρίσιμο σημείο του σχεδιασμού αποτελεί ο εκ των προτέρων προσδιορισμός χώρων προσωρινής καταφυγής εκτός των ζωνών υψηλής επικινδυνότητας, με ευχερή πρόσβαση για πολίτες και οχήματα των φορέων έκτακτης ανάγκης. Για τις περιοχές εντός των επικίνδυνων ζωνών πρέπει να προσδιοριστούν κτήρια ασφαλούς επιτόπου καταφυγής, όπως πολυώροφα δημόσια ή δημοτικά κτήρια από οπλισμένο σκυρόδεμα ή χάλυβα, ώστε οι πολίτες να ανεβαίνουν σε υψηλότερους ορόφους σε περίπτωση ανόδου των υδάτων.
Χαρτογράφηση επικίνδυνων σημείων και ιρλανδικές διαβάσεις
Οι τεχνικές υπηρεσίες Δήμων και Περιφερειών οφείλουν, εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του Σεπτεμβρίου, να καταρτίσουν κατάλογο με χαρτογραφική αποτύπωση των σημείων αυξημένης πλημμυρικής επικινδυνότητας, με έμφαση στις διασταυρώσεις του οδικού δικτύου με υδατορέματα, στους ανισόπεδους κόμβους και στις διαβάσεις. Οι κατάλογοι θα κοινοποιηθούν στην ΕΛ.ΑΣ. για τον σχεδιασμό μέτρων Τροχαίας όταν αναμένονται έντονα φαινόμενα.
Ξεχωριστή πρόβλεψη γίνεται για τις λεγόμενες ιρλανδικές διαβάσεις, τα σημεία δηλαδή όπου ο δρόμος διασταυρώνεται με υδατόρεμα χωρίς γέφυρα. Ζητείται η καταγραφή τους και η τοποθέτηση προειδοποιητικής σήμανσης, καθώς και συμπληρωματικής πινακίδας που θα προειδοποιεί τους οδηγούς να μην επιχειρούν διέλευση κατά τη διάρκεια πλημμύρας λόγω κινδύνου παράσυρσης.
ΕΜΥ, 112 και οι κρίσιμες προθεσμίες
Το έγγραφο υπενθυμίζει ότι επίσημος φορέας πρόγνωσης έντονων καιρικών φαινομένων είναι αποκλειστικά η ΕΜΥ, ενώ όταν η εξέλιξη ενός φαινομένου σε τοπικό επίπεδο απειλεί περιουσίες ή ζωές, οι δήμαρχοι οφείλουν να ενημερώνουν άμεσα το ΕΣΚΕΔΙΚ ώστε να αποσταλεί προειδοποιητικό μήνυμα μέσω του 112. Στο νέο πλαίσιο λειτουργεί και Υποεπιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, που συστάθηκε τον Μάρτιο του 2026, με αρμοδιότητα την επιστημονική αποτίμηση του κινδύνου και την παροχή καθοδήγησης σε πραγματικό χρόνο κατά την εξέλιξη ενός φαινομένου.
Το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό. Έως το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου πρέπει να συγκληθούν τα ΤΕΣΟΠΠ και τα ΠΕΣΟΠΠ, έως το πρώτο δεκαπενθήμερο να ολοκληρωθεί η χαρτογράφηση των επικίνδυνων σημείων, έως τις 20 Σεπτεμβρίου να ενημερωθεί ο γενικός γραμματέας για τις διαπεριφερειακές περιπτώσεις οργανωμένης απομάκρυνσης, ενώ εντός του ίδιου μήνα Δήμοι και Περιφέρειες οφείλουν να σχεδιάσουν και να διεξαγάγουν άσκηση Πολιτικής Προστασίας για πλημμύρες, με πρόβλεψη και για το σενάριο της προληπτικής απομάκρυνσης πολιτών.
Όπως προκύπτει από το σύνολο της εγκυκλίου, η αντιπλημμυρική προετοιμασία δεν εξαντλείται πλέον στον καθαρισμό φρεατίων, αλλά απαιτεί επικαιροποιημένα σχέδια, χαρτογράφηση κινδύνων, καθορισμένους χώρους καταφυγής και πραγματικές ασκήσεις ετοιμότητας, με το ζητούμενο να είναι όλα να έχουν ολοκληρωθεί πριν από τα πρώτα σοβαρά φαινόμενα και όχι όταν η πλημμύρα βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
