Η νέα συζήτηση για το «Ελλάδα 2.0» δεν αφορά πλέον μόνο το αν η κυβέρνηση πέτυχε ή απέτυχε να υλοποιήσει τους αρχικούς στόχους του Ταμείου Ανάκαμψης. Αφορά και κάτι πιο συγκεκριμένο: ποια έργα έμειναν εκτός, ποια μειώθηκαν και κυρίως ποιες περιοχές της χώρας μπορεί να βρεθούν τελικά αντιμέτωπες με τις συνέπειες αυτών των αλλαγών.
Η λίστα των 100 περιπτώσεων που παρουσιάζει ο Παύλος Γερουλάνος καταγράφει απεντάξεις και σημαντικές μειώσεις στόχων σε πολλούς τομείς, από την υγεία και την πολιτική προστασία μέχρι τις υποδομές, την ενέργεια, την ψηφιακή μετάβαση, τον πολιτισμό και τις νησιωτικές υποδομές.
Και εδώ βρίσκεται μια παράμετρος που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Βόρειο Αιγαίο.
Η νησιωτική Ελλάδα χάνει ή αλλάζει έργα
Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα της λίστας αφορά τις ψηφιακές υποδομές των νησιών. Στο αρχικό «Ελλάδα 2.0» προβλεπόταν η εγκατάσταση 1.370 χιλιομέτρων υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών, με συνδέσεις προς την Κύπρο και μεγάλα και μεσαία ελληνικά νησιά. Μεταξύ αυτών αναφέρονταν η Λέσβος, η Σύρος, η Κρήτη, η Κάρπαθος, η Κάλυμνος, η Ικαρία και η Πάτμος.
Το συγκεκριμένο μέτρο, σύμφωνα με την καταγραφή που δημοσιοποιήθηκε, απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η Σάμος δεν αναφέρεται ονομαστικά στη συγκεκριμένη περίπτωση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ζήτημα δεν την αφορά ως νησί του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Αντίθετα, δημιουργεί ένα εύλογο δημοσιογραφικό ερώτημα: ποια έργα που αφορούν τη Σάμο παραμένουν ενταγμένα στο «Ελλάδα 2.0», ποια έχουν ολοκληρωθεί και ποια έχουν αλλάξει χρηματοδοτικό πλαίσιο;
Η Σάμος έχει ήδη έργα του Ταμείου Ανάκαμψης
Η απάντηση στο τελευταίο ερώτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η Σάμος δεν είναι εκτός του χάρτη του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στο νησί εντάχθηκε, μεταξύ άλλων, το έργο αποκατάστασης του ναού «Άη-Γιαννάκηδες» στο Άνω Βαθύ. Το έργο είχε προϋπολογισμό 795.393 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και συνολικό προϋπολογισμό 901.544 ευρώ, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση στις 30 Απριλίου 2026.
Αντίστοιχα, στο «Ελλάδα 2.0» εντάχθηκε η διαμόρφωση και ανάδειξη του Παλαιοχριστιανικού Κοιμητηρίου στη θέση «Γλυφάδα» Πυθαγορείου, με χρηματοδότηση 1,416 εκατ. ευρώ από το Ταμείο και συνολικό προϋπολογισμό 1,53 εκατ. ευρώ.
Τα δύο αυτά έργα, μάλιστα, δεν αποτελούν πλέον απλώς εγκεκριμένες παρεμβάσεις στα χαρτιά. Το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε πρόσφατα την απόδοση των δύο μνημείων στο κοινό, ενώ παράλληλα ξεκίνησε η αποκατάσταση της Παναγίας στο Καρλόβασι.
Το πραγματικό ερώτημα για τη Σάμο
Επομένως, το συμπέρασμα δεν μπορεί να είναι ότι «η Σάμος έχασε έργα από το Ταμείο Ανάκαμψης». Η συγκεκριμένη λίστα δεν τεκμηριώνει κάτι τέτοιο.
Το ερώτημα είναι διαφορετικό και ίσως περισσότερο ενδιαφέρον:
Ποια από τα έργα και τους στόχους του «Ελλάδα 2.0» που αφορούν τη Σάμο παραμένουν ενεργά μετά την τελευταία αναθεώρηση και ποια έχουν μεταφερθεί ή περιοριστεί;
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή η τελική αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 23 Ιουλίου 2026, ενώ η σχετική εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου αναμενόταν πριν από το τέλος Αυγούστου.
Με άλλα λόγια, η υπόθεση των 100 απεντάξεων μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία για έναν ξεχωριστό έλεγχο στο Βόρειο Αιγαίο.
Και στη Σάμο ο έλεγχος αυτός θα μπορούσε να γίνει ανά κατηγορία: πολιτισμός, ενεργειακές υποδομές, ψηφιακές υποδομές, υγεία, πολιτική προστασία, ύδρευση, τουρισμός και επιχειρηματικότητα.
Γιατί το κρίσιμο δεν είναι μόνο πόσα έργα απεντάχθηκαν σε εθνικό επίπεδο.
Είναι να διαπιστωθεί αν και πόσο άλλαξε ο χάρτης των έργων που είχαν σχεδιαστεί για ένα ακριτικό νησί όπως η Σάμος.
Μέχρι στιγμής, πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα: η Σάμος έχει πραγματικά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης που υλοποιήθηκαν, αλλά η μεγάλη εθνική αναθεώρηση δημιουργεί την ανάγκη να ελεγχθεί ξεχωριστά αν άλλες υποδομές του νησιού παρέμειναν, περιορίστηκαν ή μεταφέρθηκαν σε διαφορετική χρηματοδότηση.
