Οι μικρές χώρες της Βαλτικής -Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία- πήραν τεράστιο γεωπολιτικό ρίσκο απέναντι στη Ρωσία. Όχι όμως στα τυφλά. Το έκαναν με πλήρη ένταξη στο ΝΑΤΟ, με παρουσία συμμαχικών δυνάμεων στο έδαφός τους
Η συζήτηση που άνοιξε μετά τα πλήγματα με drone στις Βρετανικές Βάσεις δεν είναι τεχνική ούτε συγκυριακή. Είναι βαθιά πολιτική και στρατηγική. Ναι, η Κύπρος ανήκει στη Δύση. Ναι, η γεωγραφία της την καθιστά αναπόφευκτα μέρος του περιβάλλοντος ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν πρέπει να πάρει ρίσκο, όντας μέρος της Δύσης. Είναι πώς και με ποιους όρους.
Το λέμε αυτό διότι σήμερα η Κύπρος δεν παίρνει ρίσκο ως δρων υποκείμενο. Εκτίθεται χωρίς να αποφασίζει. Για ποιο λόγο; Διότι είμαστε καλά παιδιά;
Το πρόβλημα
Η στάση της Λευκωσίας, μετά το περιστατικό στο Ακρωτήρι και τις άλλες επιθέσεις που ακολούθησαν, δεν συνιστά συνειδητή ανάληψη ρίσκου υπέρ της Δύσης. Συνιστά άρνηση της πραγματικότητας. Όταν ο Νίκος Χριστοδουλίδης διαβεβαιώνει ότι «η Κύπρος δεν δέχεται επίθεση», ενώ στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε κυπριακό έδαφος τίθενται σε συναγερμό, εκκενώνονται αεροδρόμια και περιοχές με τους κατοίκους τους να μεταφέρονται σε ασφαλέστερες περιοχές, ματαιώνονται πτήσεις, αναβάλλονται ευρωπαϊκά Υπουργικά Συμβούλια στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας, ο Κύπριος Πρόεδρος δεν θωρακίζει τη χώρα. Την αφήνει εκτεθειμένη μεταξύ λόγου και γεγονότων.
Επιπλέον βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα δημιουργούνται τεράστιοι κίνδυνοι για την κυπριακή οικονομία σε ότι αφορά τον τουρισμό, τις επενδύσεις και γενικά το επιχειρείν στη Κύπρο.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Η Δύση δεν ζητά από τα κράτη μέλη της να είναι αφελή. Ζητά σαφή θέση, καθαρό αφήγημα και αξιόπιστη στάση. Και αυτό ακριβώς λείπει.
Ποιοι πήραν ρίσκο;
Ας δούμε πώς λειτούργησαν άλλα μικρά δυτικά κράτη, όταν βρέθηκαν μπροστά σε παρόμοια διλήμματα.
Οι χώρες της Βαλτικής -Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία- πήραν τεράστιο γεωπολιτικό ρίσκο απέναντι στη Ρωσία. Όχι όμως στα τυφλά.
Το έκαναν:
• με πλήρη ένταξη στο ΝΑΤΟ,
• με παρουσία συμμαχικών δυνάμεων στο έδαφός τους,
• με ρητές εγγυήσεις συλλογικής άμυνας,
• και με καθαρό πολιτικό αφήγημα προς τους πολίτες τους: «αυτό είναι το κόστος και αυτό είναι το όφελος».
Η Ιρλανδία, στον αντίποδα, παραμένει στρατιωτικά ουδέτερη, παρότι ανήκει στον πυρήνα της Δύσης. Δεν φιλοξενεί βάσεις, δεν συμμετέχει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και έχει οικοδομήσει διεθνή αξιοπιστία ακριβώς πάνω στη συνέπεια αυτής της στάσης.
Η Μάλτα, επίσης μικρό κράτος και μεσογειακό, έχει κατοχυρώσει συνταγματικά την ουδετερότητά της και τη μετατρέπει σε διπλωματικό κεφάλαιο, όχι σε αδυναμία.
Κοινός παρονομαστής;
Καμία από αυτές τις χώρες δεν «κρύβετα» πίσω από ασαφείς διαβεβαιώσεις.
Η κυπριακή ιδιαιτερότητα
Η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται στη χειρότερη δυνατή ενδιάμεση θέση:
• δεν είναι ουδέτερη,
• δεν είναι στρατιωτικά ενταγμένη,
• δεν ελέγχει τη χρήση των Βρετανικών Βάσεων,
• Δεν ελέγχει τη βόρεια κατεχόμενη Κύπρο λόγω τουρκικής κατοχής
• προσφέρει στον νότο στρατιωτικές διευκολύνσεις σε Αμερικανούς και Εβραίους, χωρίς ρητές εγγυήσεις αποτροπής,
• Κουβαλά όλο το γεωπολιτικό βάρος της παρουσίας τους.
Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι δομική ασυμμετρία.
Και το χειρότερο: αντί να οικοδομεί ένα ρεαλιστικό αφήγημα που να αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα, η Προεδρία επιλέγει την επικοινωνιακή αποσύνδεση -να λέει στους πολίτες ότι «δεν τρέχει τίποτα», την ώρα που το περιβάλλον ασφαλείας αλλάζει με όρους ωρών.
Ανήκουμε στη Δύση. Αλλά πώς;
Το να ανήκεις στη Δύση δεν σημαίνει:
• να μιλάς εκ μέρους τρίτων, όπως κάνει συνεχώς ο Πρόεδρος, είτε συνομιλεί με τον Βρετανό Πρωθυπουργό Στάρμερ είτε με τον Γάλλο Πρόεδρο Μακρόν
• να αρνείσαι το ρίσκο, τη στιγμή που η Κύπρος δέχτηκε κτύπημα με drone, δέχεται απειλές είτε από το Ιράν είτε παλιότερα τη Χεσμπολάχ και επιπλέον έχει συλλάβει στο έδαφός της πράκτορες του Ιράν
• να εμφανίζεσαι ως «αθώος παρατηρητής», τη στιγμή που η Δύση βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τη Ρωσία, το Ιράν και τους εκπροσώπους του.
Αν ανήκουμε στη Δύση σημαίνει:
• ότι ξέρουμε πού βρισκόμαστε, ποιοι είναι φίλοι και ποιοι θα μπορούσε να είναι οι εχθροί μας.
• Ότι λέμε την αλήθεια για το ενδεχόμενο ότι μπορεί να αναλάβουμε κόστος,
• Ότι διεκδικούμε αντισταθμίσματα ασφάλειας και πολιτικής στήριξης.
Αν η Κύπρος και οι Πολίτες της επιλέγουν να αναλάβουν ρίσκο ως μέρος του δυτικού στρατηγικού χώρου, τότε οφείλουν να το κάνουν με κάποιους στοιχειώδεις όρους και χωρίς μικρομεγαλισμούς. Αν η Κυπριακή Δημοκρατία δεν θέλει να το κάνει οφείλει να το πει επίσης καθαρά και να αναπροσαρμόσει τη στάση της.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η Κύπρος δεν κινδυνεύει επειδή «ανήκει στη Δύση».
Κινδυνεύει όταν παριστάνει ότι δεν χρειάζεται να επιλέξει, ότι δεν είναι μέρος του πολέμου, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να μιλά χωρίς τελειωμό και χωρίς ουσία.
Σε μια περιοχή που φλέγεται, η μεγαλύτερη πολυτέλεια -και το μεγαλύτερο ρίσκο- είναι η αυταπάτη ότι μπορείς να είσαι ταυτόχρονα μέσα στο παιχνίδι και εκτός ευθύνης.
ΠΗΓΗ https://www.politis.com.cy/
