Την ώρα που ο Δήμος Δυτικής Σάμου δηλώνει αδυναμία συμμετοχής στην Έκθεση του Βερολίνου λόγω έλλειψης προϋπολογισμού, στον Δήμο Ανατολικής Σάμου φαίνεται να αναζητείται τρόπος υπέρβασης του ίδιου εμποδίου.
Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένος ή διαθέσιμος προϋπολογισμός, πληροφορίες αναφέρουν ότι δρομολογείται εισήγηση για συμμετοχή στη διοργάνωση, όχι προς το Δημοτικό Συμβούλιο αλλά προς τη Δημοτική Επιτροπή, όπου η δημοτική αρχή Παπαγεωργίου διαθέτει την πλειοψηφία. Το ζήτημα δεν είναι πολιτικής τακτικής. Είναι θέμα καθαρής δημοσιονομικής νομιμότητας.
Η εγκύκλιος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της 8ης Δεκεμβρίου 2025, που αφορά τις αναλήψεις υποχρεώσεων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης και των ΟΤΑ, επαναλαμβάνει ρητά όσα προβλέπει το π.δ. 80/2016.
Καμία δαπάνη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς προηγούμενη απόφαση ανάληψης υποχρέωσης. Η ανάληψη υποχρέωσης δεν είναι τυπική πράξη. Είναι η διοικητική πράξη με την οποία δεσμεύεται συγκεκριμένη πίστωση του προϋπολογισμού. Χωρίς διαθέσιμη πίστωση, δεν μπορεί να υπάρξει νόμιμη δέσμευση. Χωρίς δέσμευση, δεν μπορεί να υπάρξει νόμιμη δαπάνη.
Η ίδια εγκύκλιος προβλέπει ότι η απόφαση πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένο Αναλυτικό Λογαριασμό Εξόδου, σαφή αναφορά στην πηγή χρηματοδότησης, το ύψος της συνολικής επιβάρυνσης, καθώς και βεβαίωση του Προϊσταμένου Οικονομικών Υπηρεσιών περί ύπαρξης σχετικής και διαθέσιμης πίστωσης.
Η πράξη αναρτάται στη Διαύγεια και λαμβάνει ΑΔΑ. Παράλληλα, κάθε υποχρέωση καταγράφεται στο Μητρώο Δεσμεύσεων, όπου αποτυπώνεται το ποσό, η πηγή χρηματοδότησης και το υπόλοιπο των απλήρωτων υποχρεώσεων. Πρόκειται για υποχρεωτική διαδικασία ελέγχου, όχι για διακριτική ευχέρεια της διοίκησης.
Αν πράγματι δεν υπάρχει εγκεκριμένος προϋπολογισμός ή διαθέσιμη πίστωση, τότε το ερώτημα είναι συγκεκριμένο. Σε ποιον Αναλυτικό Λογαριασμό Εξόδου θα δεσμευθεί η δαπάνη. Με ποια πηγή χρηματοδότησης. Με ποια βεβαίωση ύπαρξης πίστωσης. Με ποια καταχώριση στο Μητρώο Δεσμεύσεων. Η νομοθεσία δεν προβλέπει «προκαταβολικές» πολιτικές αποφάσεις με μεταγενέστερη τακτοποίηση. Η δημοσιονομική δέσμευση προηγείται της δαπάνης. Δεν ακολουθεί.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το γεγονός ότι, σύμφωνα με το π.δ. 54/2018 που επικαλείται η εγκύκλιος, οι διοικητικές θέσεις που διαχειρίζονται οικονομικά στοιχεία φέρουν νομική ευθύνη για τη διαχείριση εξόδων και υποχρεώσεων.
Η ευθύνη δεν εξαντλείται στην τελική υπογραφή. Αφορά όποιον έχει θεσμική αρμοδιότητα και γνώση της διαδικασίας. Επομένως, η επιλογή της Δημοτικής Επιτροπής αντί του Δημοτικού Συμβουλίου δεν μπορεί να παρακάμψει τις προϋποθέσεις της δημοσιονομικής νομιμότητας. Η ύπαρξη πλειοψηφίας δεν δημιουργεί πίστωση εκεί όπου δεν υπάρχει.
Αν ο Οικονομικός Διευθυντής εισηγηθεί δαπάνη χωρίς να πληρούνται οι προϋποθέσεις που ρητά περιγράφονται στο π.δ. 80/2016 και στην πρόσφατη εγκύκλιο, τότε το ζήτημα δεν είναι πολιτικό. Είναι ζήτημα τήρησης ή μη του δημοσιονομικού πλαισίου. Η διοικητική διαδρομή δεν μπορεί να θεραπεύσει την απουσία προϋπολογισμού. Ούτε μπορεί μια επιτροπή να εγκρίνει νόμιμα αυτό που δεν διαθέτει νόμιμη βάση.
Οι δημότες της Ανατολικής Σάμου δικαιούνται ξεκάθαρη απάντηση. Υπάρχει εγκεκριμένη και διαθέσιμη πίστωση πριν από οποιαδήποτε απόφαση συμμετοχής στο Βερολίνο. Υπάρχει νόμιμη απόφαση ανάληψης υποχρέωσης με ΑΛΕ, πηγή χρηματοδότησης και καταχώριση στο Μητρώο Δεσμεύσεων.
Αν ναι, να παρουσιαστεί δημόσια. Αν όχι, τότε οποιαδήποτε προσπάθεια παράκαμψης των εμποδίων δεν είναι απλώς πολιτική επιλογή. Είναι θέμα νομιμότητας. Στη διαχείριση δημόσιου χρήματος δεν υπάρχουν παραθυράκια. Υπάρχει προϋπολογισμός ή δεν υπάρχει. Υπάρχει νόμιμη δέσμευση ή δεν υπάρχει. Όλα τα υπόλοιπα είναι εκτός θεσμικού πλαισίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά της εγκυκλίου στις «Βασικές Διοικητικές Θέσεις με Νομική Ευθύνη». Τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Σημαίνει ότι η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο όποιον υπογράψει. Αφορά όσους έχουν θεσμική αρμοδιότητα και ευθύνη σε περίπτωση που δεν τηρηθεί η νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της εγκυκλίου. Το γεγονός ότι μια διεύθυνση δεν υπογράφει καμία πράξη δεν σημαίνει ότι απαλλάσσεται. Δεν είναι νομικά υπεύθυνοι μόνο όταν υπογράφουν, αλλά και για όσα προβλέπονται και καταγράφονται στο κανονιστικό πλαίσιο. Αν γνωρίζουν και δεν αντιδρούν, η ευθύνη δεν εξαφανίζεται.
