Τα ταξιδιωτικά προϊόντα – εστίαση, διαμονή, αερομεταφορές, πακέτα διακοπών – εξηγούν σχεδόν το μισό της ανόδου στις υπηρεσίες. Η πρώτη πλήρης επιστημονική χαρτογράφηση του φαινομένου από την Τράπεζα της Ελλάδος.
Η συζήτηση για την ακρίβεια στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια κυριαρχείται από αναφορές στην ενέργεια, τα τρόφιμα και τις διεθνείς αλυσίδες αξίας. Λιγότερο συχνά όμως ακούμε για τον κεντρικό ρόλο που παίζει ο Τουρισμός, όχι ως μοχλός ανάπτυξης, αλλά ως μηχανισμός μετάδοσης πληθωριστικών πιέσεων στην ελληνική οικονομία.
Αυτήν ακριβώς τη “γκρίζα ζώνη” έρχεται να φωτίσει η εκτενής μελέτη της Ευαγγελίας Κασιμάτη, οικονομικής αναλύτριας της Τράπεζας της Ελλάδος, στο Οικονομικό Δελτίο Δεκεμβρίου 2025. Η μελέτη συγκεντρώνει στοιχεία σχεδόν μιας δεκαετίας (2016-2025) και αναλύει πώς ειδικά ο κλάδος των ταξιδιωτικών υπηρεσιών διαμορφώνει τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) της χώρας.
Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά: Ο Τουρισμός αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους παράγοντες ακρίβειας στην Ελλάδα.
Η Ευαγγελία Κασιμάτη, με συστηματική ακαδημαϊκή και ερευνητική παρουσία στα οικονομικά του τουρισμού, έχει υπογράψει σημαντικές μελέτες για την Τράπεζα της Ελλάδος, τον ρόλο του κλάδου στην ανάπτυξη, τη συμπεριφορά των τιμών και την ανάλυση της μεταπανδημικής περιόδου. Η νέα της εργασία ξεχωρίζει γιατί:
Αξιοποιεί πλήρη σειρά μηνιαίων δεδομένων 2016–2025
Συγκρίνει Ελλάδα–Ευρωζώνη–μεσογειακούς ανταγωνιστές
Αναδεικνύει τις διαφορές μεταξύ ΔΤΚ και ΕνΔΤΚ, βασικό για την κατανόηση της ακρίβειας
Συνδέει την τουριστική ζήτηση με τις διακυμάνσεις των τιμών
Ερμηνεύει τη δομή της ακρίβειας μετά την πανδημία
Η μελέτη έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός κειμένου-αναφοράς: μεθοδολογία, στατιστική τεκμηρίωση, επισκόπηση διεθνούς βιβλιογραφίας και εφαρμογή σε πραγματικά ελληνικά δεδομένα.
Το βάρος του τουρισμού στον δείκτη τιμών
Το πρώτο εντυπωσιακό εύρημα αφορά το πόσο «βαριά» είναι τα τουριστικά προϊόντα στον ΕνΔΤΚ. Οι υποκατηγορίες εστίασης, διαμονής, αερομεταφορών και πακέτων διακοπών συγκεντρώνουν συνολικό βάρος 225,78‰ – δηλαδή σχεδόν το μισό της συνιστώσας υπηρεσιών.
Αυτό σημαίνει ότι:
όταν ανεβαίνουν οι τιμές σε ξενοδοχεία, εστιατόρια και πτήσεις
ο συνολικός πληθωρισμός ανεβαίνει αυτόματα, ακόμα κι αν οι τιμές στα τρόφιμα ή την ενέργεια μένουν σταθερές.
Και στην Ελλάδα οι τιμές αυτές όχι μόνο ανεβαίνουν – είναι και εξαιρετικά ευμετάβλητες λόγω εποχικότητας και ζήτησης από το εξωτερικό.
Βασικά σημεία
Οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες είναι σχεδόν το 50% του βάρους των υπηρεσιών.
Η Ελλάδα έχει από τα μεγαλύτερα βάρη τουριστικών προϊόντων στην Ευρωζώνη.
Η εποχικότητα δημιουργεί διακυμάνσεις που σπανίως εμφανίζονται σε άλλες αγορές.
Η μελέτη δείχνει πως αυτή η υπερεξάρτηση από τον τουρισμό καθιστά το ελληνικό καλάθι του ΕνΔΤΚ εξαιρετικά ευαίσθητο σε εξωτερικούς κραδασμούς – πτήσεις, καύσιμα, διεθνή ζήτηση.
ΔΤΚ vs ΕνΔΤΚ: γιατί φαίνεται μεγαλύτερη ακρίβεια
Ένα από τα πιο κρίσιμα – και συχνά παραγνωρισμένα – σημεία της μελέτης είναι η διαφορά μεταξύ εθνικού ΔΤΚ και ΕνΔΤΚ. Ο ΔΤΚ καταγράφει τις δαπάνες των Ελλήνων. Ο ΕνΔΤΚ όμως συμπεριλαμβάνει και τις δαπάνες των ξένων επισκεπτών.
Άρα, όταν αυξάνουν οι τουρίστες τις δαπάνες τους:
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Ένας Γερμανός που πληρώνει 350€ τη βραδιά στη Σαντορίνη ανεβάζει τον ΕνΔΤΚ, όχι τον ΔΤΚ.
Ο ΕνΔΤΚ «πιάνει» το κλίμα της αγοράς μέσα στην τουριστική περίοδο – άρα και τις υψηλές τιμές.
Έτσι, η Ελλάδα εμφανίζεται πιο ακριβή σε ευρωπαϊκές συγκρίσεις.
Για μια χώρα που δέχεται πάνω από 30 εκατ. επισκέπτες τον χρόνο, η επίδραση αυτής της διαφοράς είναι καθοριστική στη συνολική εικόνα της ακρίβειας.
Η ιστορική πορεία των τιμών: μια δεκαετία διακυμάνσεων
Η μελέτη καλύπτει την περίοδο 2016–2025 και αποτυπώνει τρεις διακριτές εποχές για τις ταξιδιωτικές υπηρεσίες.
2016–2019: σταθερή ανάπτυξη, ομαλές αυξήσεις
Εστίαση & ξενοδοχεία: +2% έως +3% κάθε χρόνο
Αερομεταφορές: υψηλή εποχική μεταβλητότητα (έως +30% καλοκαίρι)
Πακέτα διακοπών: αρνητικές μεταβολές λόγω ανταγωνισμού
Η τιμολόγηση λειτουργούσε προβλέψιμα, με ελεγχόμενες αυξήσεις.
Κύριες εξελίξεις:
Ξενοδοχεία & εστίαση: πτώση 3%
Αεροπορικά: έως -25%
Πακέτα: αρνητική μεταβολή
Για πρώτη φορά, ο Τουρισμός τραβάει τον πληθωρισμό προς τα κάτω.
2022–2023: Η μεγάλη ανατίμηση της μεταπανδημικής εποχής
Με το άνοιγμα των συνόρων, η τιμολόγηση εκτοξεύτηκε σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί ποτέ ξανά:
Αερομεταφορές: +70% τον Αύγουστο 2022
Ξενοδοχεία – εστίαση: +14% μέσα στη χρονιά
Πακέτα: πάνω από +12%
Αυτή ήταν η τέλεια καταιγίδα: υψηλή διεθνής ζήτηση, ακριβά καύσιμα, μειωμένη προσφορά, ελλείψεις σε προσωπικό.
2024–2025: Υποχώρηση της γενικής ακρίβειας – επιμονή στις τουριστικές υπηρεσίες
Παρότι ο γενικός πληθωρισμός αποκλιμακώνεται, οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες μένουν επίμονα ακριβές:
Ξενοδοχεία–εστίαση: 6%–7%
Αερομεταφορές: από -5% τον χειμώνα έως +30% το καλοκαίρι
Πακέτα: 7%–9%
Η έρευνα επισημαίνει ότι αυτή η επιμονή δείχνει δομικά χαρακτηριστικά, όχι συγκυριακά.
Ελλάδα & Ευρωζώνη: μια χώρα πιο εκτεθειμένη στην ακρίβεια του τουρισμού
Από τον πίνακα της μελέτης η Ελλάδα είναι:
3η χώρα σε βαρύτητα τουριστικών υπηρεσιών
Από τις πιο ευάλωτες στη διακύμανση των τιμών
Μεταξύ των οικονομιών όπου οι ξένες δαπάνες επηρεάζουν περισσότερο τον δείκτη
Αντίστοιχα χαρακτηριστικά εμφανίζουν:
Κύπρος
Μάλτα
Πορτογαλία
Κροατία
Όλες τουριστικές οικονομίες με υψηλό βαθμό εποχικότητας.
Πώς ο Τουρισμός τροφοδοτεί την ακρίβεια: Οι τρεις βασικοί μηχανισμοί
Η μελέτη εντοπίζει μια τριάδα δυνάμεων που εξηγούν το φαινόμενο:
Εποχικότητα και περιορισμένη προσφορά
Οι υψηλές τιμές του καλοκαιριού ανεβάζουν τους μέσους όρους.
Διεθνής ζήτηση με υψηλή ικανότητα πληρωμής
Οι τουρίστες πληρώνουν περισσότερο → αυξάνουν τις τιμές και για τους μόνιμους.
Μετάδοση των διεθνών αυξήσεων κόστους
Ενέργεια
Τρόφιμα
Καύσιμα
Αερομεταφορές
Όλα αυτά μεταφέρονται σχεδόν «αυτόματα» στον τουριστικό λογαριασμό της ελληνικής οικονομίας.
Το νέο “προφίλ” της ελληνικής ακρίβειας
Η έρευνα της κας.Κασιμάτη αποκαλύπτει ότι:
Ο τουρισμός είναι δομικός μηχανισμός πληθωρισμού στην Ελλάδα
Το βάρος του στις ταξιδιωτικές υπηρεσίες είναι δυσανάλογα μεγάλο
Η τιμολογιακή συμπεριφορά μετά την πανδημία δείχνει στοιχεία μονιμότητας
Η Ελλάδα επηρεάζεται από παγκόσμιες μεταβολές ενέργειας και αερομεταφορών
Ο ΕνΔΤΚ “υπερ-αντιδρά” επειδή συμπεριλαμβάνει τους ξένους επισκέπτες
Η βασική φράση της μελέτης, όπως προκύπτει από το συμπέρασμα: «Ο Τουρισμός αποτελεί τον βασικό δίαυλο μέσω του οποίου διεθνείς και εγχώριοι κραδασμοί μεταφέρονται στον ελληνικό πληθωρισμό».
Σε μια εποχή που ο διάλογος για την ακρίβεια κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση, η μελέτη της κας. Κασιμάτη προσφέρει μια νέα, τεκμηριωμένη οπτική: ότι ο τουρισμός, η “βαριά βιομηχανία” της χώρας, δεν επηρεάζει μόνο τα έσοδα και την ανάπτυξη, αλλά μεταβάλει δομικά και τις τιμές που πληρώνουν οι Έλληνες στην καθημερινότητα.
Η πρόκληση για την οικονομική πολιτική είναι διπλή: να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα του Τουρισμού, χωρίς να ενισχύει τα κύματα ακρίβειας που παράγει η επιτυχία του.
Πηγή: money-tourism.gr
