(πολιτική γελοιογραφία)
Το σενάριο που «κόπηκε» – και μαζί του η Σάμος
Κατά την αρχική παρουσίαση, είχε τεθεί στο τραπέζι το σενάριο σύνδεσης Μύρινα – Σίγρι – Μεστά – Καρλόβασι. Σήμερα, το σενάριο αυτό έχει αποκλειστεί πλήρως. Όχι μετά από διαγωνισμό, όχι μετά από αντικειμενική αξιολόγηση, αλλά πριν καν ξεκινήσει η διαδικασία.
Ο λόγος που δόθηκε δεν ήταν θεσμικός, αλλά εμπορικός: συγκεκριμένες ακτοπλοϊκές εταιρείες δεν έδειξαν ενδιαφέρον για Σίγρι, Μεστά και Καρλόβασι, ζητώντας περιορισμό της γραμμής σε λιμάνια με μεγαλύτερη «απόδοση». Το αποτέλεσμα είναι σαφές και αδιαμφισβήτητο: με την απόσυρση του Καρλοβάσου, η Σάμος τίθεται εκτός συνολικά.
Ένα ολόκληρο νησί αποκλείεται, όχι επειδή δεν το χρειάζεται η κοινωνία, αλλά επειδή δεν το προτιμά η αγορά.
Δημόσιες επαφές με εφοπλιστές πριν τον διαγωνισμό
Στη συνέντευξη Τύπου καταγράφηκαν δημόσιες αναφορές σε συγκεκριμένες ακτοπλοϊκές εταιρείες και πλοιοκτήτες. Αναφέρθηκε ότι μεγάλοι όμιλοι δεν ενδιαφέρθηκαν, ενώ ενδιαφέρον εκδηλώθηκε από άλλους επιχειρηματίες με σαφείς εμπορικούς όρους και απαιτήσεις ως προς τα λιμάνια.
Ανεξάρτητα από τις προθέσεις, το γεγονός ότι το αντικείμενο μιας μελλοντικής προκήρυξης φαίνεται να διαμορφώνεται με βάση τις προτιμήσεις συγκεκριμένων εταιρειών δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα διαφάνειας. Υπενθυμίζεται ότι οι Περιφέρειες δεν είναι αρμόδιες να αναθέτουν ακτοπλοϊκό έργο· η αποκλειστική αρμοδιότητα ανήκει στο Υπουργείο Ναυτιλίας, μέσω ανοικτού διαγωνισμού.
Η δημόσια χρήση του όρου «απευθείας ανάθεση», ακόμη κι αν ειπώθηκε πολιτικά, επιτείνει τη σύγχυση και θολώνει τα θεσμικά όρια.
Τουρκική διάσταση και υπέρβαση ρόλων
Στο τραπέζι τέθηκε και η πρόταση σύνδεσης της γραμμής με λιμάνια της Τουρκίας, όπως το Δικελί, η Αλίαγα και η Σμύρνη, προκειμένου να αυξηθεί το εμπορικό ενδιαφέρον. Η πρόταση αυτή, όσο «έξυπνη» κι αν παρουσιάζεται, αγγίζει ζητήματα διεθνών σχέσεων και κρατικών συμφωνιών, τα οποία δεν ανήκουν στις αρμοδιότητες μιας Περιφέρειας.
Η Σάμος ξανά εκτός – όχι τυχαία
Η Σάμος δεν μένει εκτός για πρώτη φορά. Είχε προηγηθεί ο αποκλεισμός της και από τον άξονα Αλεξανδρούπολη – Λέσβος – Χίος – Πειραιάς. Η επανάληψη δημιουργεί πλέον μοτίβο. Και όταν το ίδιο νησί αποκλείεται συστηματικά από στρατηγικούς σχεδιασμούς, η επίκληση τεχνικών λόγων παύει να πείθει.
Η Σάμος είναι ακριτικό νησί, με μόνιμο πληθυσμό, αυξημένες ανάγκες μετακίνησης και κρίσιμο ρόλο στα ανατολικά σύνορα της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, αντιμετωπίζεται ως «διαπραγματεύσιμο μέγεθος», ως νησί που μπορεί να αφαιρεθεί για να «βγει το σχέδιο».
Η πολιτική ευθύνη
Δεν υπάρχει έγγραφο που να αποδεικνύει τιμωρητική πρόθεση. Υπάρχει όμως κάτι εξίσου βαρύ πολιτικά: ένα επαναλαμβανόμενο αποτέλεσμα αποκλεισμού. Και στην πολιτική, το αποτέλεσμα έχει μεγαλύτερη σημασία από τις προθέσεις.
Η ευθύνη για αυτή την εικόνα βαραίνει την Περιφερειακή Αρχή και προσωπικά τον Περιφερειάρχη. Όχι απαραίτητα γιατί «τιμωρεί», αλλά γιατί επιλέγει. Επιλέγει ποια νησιά μπαίνουν στον σχεδιασμό και ποια μένουν εκτός. Και η επιλογή αυτή, όταν επαναλαμβάνεται εις βάρος του ίδιου νησιού, συνιστά πολιτική αδικία.
Το ερώτημα που μένει
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν χρειάζεται η γραμμή Βόλου – Βορείου Αιγαίου. Το ερώτημα είναι για ποιους σχεδιάζεται.
Θα προκηρυχθεί ένας διαγωνισμός που θα υπηρετεί τις ανάγκες όλων των νησιών της Περιφέρειας ή ένας διαγωνισμός που διαμορφώθηκε εκ των προτέρων με βάση τα «ενδιαφέροντα» της αγοράς;
Και τελικά:
ποιος αποφάσισε ότι η Σάμος μπορεί –για ακόμη μία φορά– να μείνει εκτός;
Η απάντηση δεν θα δοθεί με δηλώσεις. Θα δοθεί μόνο όταν δούμε τη διακήρυξη. Και τότε θα φανεί αν η αδικία ήταν επιλογή ή απλώς αποκαλύφθηκε.
