Εορτασμός Παγκόσμιας Ναυτικής Ημέρας 2008
Με αφορμή τον εορτασμό της παγκόσμιας Ναυτικής Ημέρας για το έτος 2008 με θέμα «ΙΜΟ: 60 χρόνια στην υπηρεσία της ναυτιλίας», ο Γενικός Γραμματέας του Παγκόσμιου Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ) κ. Ευθύμιος Μητρόπουλος απέστειλε το παρακάτω μήνυμα:
«Το έτος 2008 είναι έτος ορόσημο για τον ΙΜΟ με πολλές επετείους: Την 6η Μαρτίου ήταν η 60η επέτειος υιοθέτησης της σύμβασης ΙΜΟ από την διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη το 1948 υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Την 17η Μαρτίου ήταν η 50η επέτειος αυτής της σύμβασης που τέθηκε σε ισχύ το 1958 και τον Ιούνιο συγκλήθηκε η 100η σύνοδος του Συμβουλίου ΙΜΟ του εκτελεστικού οργάνου του ΙΜΟ που είναι υπεύθυνο για την εποπτεία του έργου του Οργανισμού μεταξύ των συνόδων της Συνέλευσης.
Η εναρκτήρια σύσκεψη του ΙΜΟ – που αρχικά ήταν γνωστός ως Διακυβερνητικός Ναυτιλιακός Συμβουλευτικός Οργανισμός IMCO – έλαβε χώρα στο Λονδίνο το 1959. Σκοπός του Οργανισμού, ως ειδικευμένου φορέα των Ηνωμένων Εθνών, είναι κυρίως «να παρέχει μηχανισμούς για συνεργασία μεταξύ των Κυβερνήσεων στον τομέα κυβερνητικών κανονισμών και πρακτικών που αφορούν τεχνικά θέματα πάσης φύσεως αναφορικά με τη ναυτιλία που ασχολείται με το διεθνές εμπόριο και να ενθαρρύνει και να διευκολύνει τη γενική υιοθέτηση των υψηλότερων κατά το δυνατό προτύπων σε θέματα που αφορούν τη ναυτιλιακή ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα της ναυσιπλοΐας, καθώς και την πρόληψη και έλεγχο της θαλάσσιας ρύπανσης από πλοία». Ο Οργανισμός είναι επίσης εξουσιοδοτημένος να ασχολείται με διοικητικά και νομικά θέματα που αναφέρονται στους στόχους του.
Η ανάγκη για ένα διεθνή φορέα που θα ρυθμίζει τις θαλάσσιες μεταφορές προκύπτει από το γεγονός ότι η ναυτιλία είναι ίσως η πιο διεθνής από όλες τις παγκόσμιες βιομηχανίες. Η αλυσίδα της ιδιοκτησίας και διαχείρισης γύρω από οποιοδήποτε πλοίο μπορεί να περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές χώρες, δεν είναι ασυνήθιστο οι πλοιοκτήτες, διαχειριστές, φορτωτές, ναυλωτές, ασφαλιστές και ο νηογνώμονας, για να μην αναφέρουμε τους αξιωματικούς και το πλήρωμα, να είναι όλοι διαφορετικών εθνικοτήτων και κανένας από αυτούς να μην είναι από τη χώρα τη Σημαίας της οποίας φέρει το πλοίο. Και τα βασικά περιουσιακά στοιχεία της ναυτιλίας – τα ίδια τα πλοία – κινούνται συνεχώς μεταξύ χωρών και μεταξύ διαφορετικών δικαιοδοσιών.
Η ναυτιλία είναι επίσης ένα εγγενώς επικίνδυνο επάγγελμα, καθώς τα πλοία έχουν να αντιμετωπίσουν το χειρότερο που μπορούν να προκαλέσουν σ’ αυτά τα στοιχεία της φύσης. Μερικές φορές έρχεται η καταστροφή – όπως είδαμε σε μεγάλα περιστατικά τέτοιου τύπου που αφορούσαν πλοία όπως ο Τιτανικός, Torrey Canyon, Exxon Valdez, Estonia, Erika, Prestige και πιο πρόσφατα το Princess of the Stars. Υπάρχει, λοιπόν, μία γενική λογική υπέρ ενός πλαισίου διεθνών προτύπων για τη ρύθμιση της ναυτιλίας – προτύπων που υιοθετούνται, αναγνωρίζονται και γίνονται αποδεκτά από όλους.
Ο ΙΜΟ έχει προχωρήσει πολύ από την έναρξή του πριν από τόσα χρόνια. Ο Οργανισμός γεννήθηκε σε ένα κόσμο κουρασμένο από τον πόλεμο και στον οποίο οι παλαιές αποικιακές δυνάμεις κυριαρχούσαν ακόμα όσον αφορά την παγκόσμια ευημερία και το εμπόριο. Κατά συνέπεια, ήταν επίσης και οι σημαντικότερες δυνάμεις στη ναυτιλία που ως κυρίαρχα ναυτιλιακά κράτη, δημιουργούσαν τα δικά τους πρότυπα σχετικά με την κατασκευή, ασφάλεια, επάνδρωση των πλοίων και ούτω καθ’ εξής. Όμως, το 1948, τρία μόλις χρόνια μετά τη δημιουργία των Ηνωμένων Εθνών ένα νέο πνεύμα παγκόσμιας ενότητας διαφάνηκε και τα πρώτα δείγματα μιας νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων φάνηκαν στον ορίζοντα.
Επιπλέον, εκείνη την εποχή γινόταν σταδιακά αποδεκτό ότι μια κατάσταση στην οποία κάθε ναυτιλιακό κράτος είχε τους δικούς του ναυτιλιακούς νόμους ήταν αντιπαραγωγική για την εξασφάλιση της ομαλής ροής του εμπορίου και την προώθηση της ασφάλειας στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο. Όχι μόνο τα πρότυπα ήταν διαφορετικά, αλλά μερικά ήταν και πολύ υψηλότερα από άλλα. Ευσυνείδητοι πλοιοκτήτες με μέλημά τους την ασφάλεια, μειονεκτούσαν οικονομικά έναντι των ανταγωνιστών τους που δαπανούσαν λίγα σχετικά για την ασφάλεια, γεγονός που αποτελούσε απειλή για οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια βελτίωσης της ασφάλειας στη θάλασσα και για το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο γενικότερα.
Σήμερα, φυσικά, όλα αυτά έχουν αλλάξει. Η παγκοσμιοποίηση έχει μεταβάλλει το διεθνές εμπόριο, νέες δυνάμεις έχουν εμφανισθεί στη ναυτιλία και η πληθώρα και διεξοδικότητα των μέτρων που έχει θεσπίσει ο ΙΜΟ στα 60 χρόνια που υπηρετεί τη ναυτιλία έχουν δημιουργήσει τα θεμέλια από τα οποία γεννήθηκε μια ασφαλέστερη και καθαρότερη ναυτιλία, μια ναυτιλία που μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να ευημερεί. Επιπλέον, το έργο του ΙΜΟ έχει αποδείξει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι τα διεθνή πρότυπα – που έχουν αναπτυχθεί, συμφωνηθεί, εφαρμοσθεί και ενισχυθεί σε παγκόσμια βάση – είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για τη ρύθμιση μιας τόσο διαφοροποιημένης και πραγματικά διεθνούς βιομηχανίας όπως η ναυτιλία.
Τα πρότυπα του Οργανισμού είναι τώρα σταθερά ενταγμένα στην πρακτική και τη συνείδηση της ναυτιλίας σε παγκόσμια βάση και διαμορφώνουν τη σημερινή ναυτιλία. Πράγματι, το κύριο σώμα των συμβάσεων ΙΜΟ (συνολικά 50), που υποστηρίζονται από κυριολεκτικά εκατοντάδες κώδικες, οδηγίες και συστάσεις, διέπουν σχεδόν κάθε πλευρά της ναυτιλίας – από τον σχεδιασμό, κατασκευή, εξοπλισμό και λειτουργία των πλοίων μέχρι την εκπαίδευση ναυτικών, ή από το σχεδιασμό μέχρι τη διάλυση των πλοίων.
Πολλές από τις κύριες συνθήκες του ΙΜΟ (που περιλαμβάνουν π.χ. τη SOLAS, τις συμβάσεις Χωρητικότητας και της Γραμμής Φόρτωσης, τους Κανονισμούς Αποφυγής Σύγκρουσης, την Σύμβαση για τα Πρότυπα Εκπαίδευσης και Τήρησης Φυλακών και τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ της Σύμβασης για την Πρόληψη της Θαλάσσιας Ρύπανσης), έχουν κυρωθεί από Κράτη που είναι υπεύθυνα συνολικά για το 98% του παγκόσμιου στόλου.
Είναι χάρη στο εκτεταμένο δίκτυο παγκόσμιων κανονισμών που ο ΙΜΟ έχει αναπτύξει και υιοθετήσει μέχρι σήμερα, που μπορούμε να πούμε με πεποίθηση ότι σήμερα η ναυτιλία είναι ένας ασφαλής τρόπος μεταφοράς, καθαρός, φιλικός προς το περιβάλλον και πολύ αποτελεσματικός από άποψη ενέργειας.
Μια πολύ ενθαρρυντική εξέλιξη των τελευταίων χρόνων είναι ότι η περιβαλλοντική συνείδηση στο τομέα της ναυτιλίας συνεχίζει να αυξάνεται. Αυτό φαίνεται όχι μόνο από την ευρεία αποδοχή εκ μέρους της των περιβαλλοντικών προτύπων του ΙΜΟ και τις πρωτοβουλίες που η ίδια η ναυτιλία ανέλαβε για να προλάβει έναν αρνητικό αντίκτυπο των επιχειρήσεών της στο περιβάλλον, αλλά και από την ανυπομονησία της να προκαλέσει και να αντιστρέψει την ανεπιθύμητη αρνητική εικόνα της. Κατάφερε, λοιπόν, η ναυτιλία μέσα από πολλούς διαφορετικούς τρόπους να προωθήσει τα περιβαλλοντικά της διαπιστευτήρια, τονίζοντας το συνεχώς βελτιούμενο μητρώο και τη συμβολή της στην αειφόρο ανάπτυξη. Η φροντίδα της ναυτιλίας για το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί, αποδεικνύεται επίσης από την αποφασιστικότητά της να περιορίσει και να ελέγξει τις εκπομπές καυσαερίων των πλοίων και να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μειώνοντας έτσι τον αντίκτυπό τους στην ατμόσφαιρα και συμβάλλοντας στις παγκόσμιες προσπάθειες αντιμετώπισης των φαινομένων της κλιματικής αλλαγής και του θερμοκηπίου.
Η ισχύς των μέτρων του ΙΜΟ προκύπτει από μια σειρά παραγόντων. Πρώτα από όλα, κανένα από αυτά δεν αναπτύχθηκε σε μία νύχτα, υπό την παρόρμηση της στιγμής σαν αντανακλαστική αντίδραση σε ένα ατύχημα ή περιστατικό. Παρόλο που μερικά υπαγορεύτηκαν από συγκεκριμένα γεγονότα – και ο ΙΜΟ έχει ένα πολύ καλό ιστορικό έγκαιρης και κατάλληλης αντιμετώπισης – ωστόσο, όλα τα όργανα του ΙΜΟ είναι το αποτέλεσμα μετρημένου και μελετημένου τεχνικού έργου από τους καλύτερους ναυτιλιακούς εμπειρογνώμονες του κόσμου.
Οι Κυβερνήσεις μέλη του ΙΜΟ στέλνουν όχι μόνο τους καλύτερους εμπειρογνώμονές τους στις διάφορες τεχνικές συσκέψεις του Οργανισμού, αλλά και η διαδικασία επωφελείται επίσης πολύ από τη συμβολή ειδικευμένων μη κυβερνητικών οργανώσεων και διακυβερνητικών οργανώσεων. Εκπρόσωποι όλων των τομέων της ναυτιλίας, καθώς και δέκτες συμφερόντων της κοινωνίας και γεωγραφικού ενδιαφέροντος, αναλαμβάνουν ενεργό και αποφασιστικό ρόλο σε ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του ΙΜΟ και η συμβολή τους στην επιτυχία του Οργανισμού εκτιμάται σε υψηλά επίπεδα.
Ένας άλλος λόγος που τα μέτρα του ΙΜΟ έχουν τέτοια ευρεία αποδοχή είναι ότι οι αποφάσεις στα πλαίσια του Οργανισμού λαμβάνονται γενικά με ομοφωνία. Υπάρχει, φυσικά, διαδικασία ψήφισης, αλλά στη συνήθη ροή εργασιών του ΙΜΟ σπάνια χρησιμοποιείται. Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγεται η φυσική διστακτικότητα που μπορεί να νοιώσει κανείς όταν του ζητούν να εφαρμόσει μέτρα τα οποία κατ’ αρχήν δεν υποστήριξε πλήρως. Η συμφωνία με ομοφωνία σημαίνει ότι όλες οι χώρες έχουν ένα διακύβευμα σε αυτά τα μέτρα και μια γνήσια επιθυμία άσκησης της ευθύνης που συνοδεύει την έννοια της ιδιοκτησίας.
Και έτσι, ο ΙΜΟ βρίσκεται ενωμένος, επικεντρωμένος στις προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά και αφορούν συνεχώς τη ναυτιλία που υπηρετεί για τόσο καιρό. Η ναυτιλία είναι, κατ’ εξοχήν, σημαντικός συμβαλλόμενος παράγων και αρωγός της οικονομικής ανάπτυξης σε παγκόσμια βάση. Με αυτήν την ιδιότητα, η αποστολή του ΙΜΟ (προώθηση της ασφάλειας, της αποτελεσματικότητας και των περιβαλλοντικών εχεγγύων) είναι μια αποστολή που πηγαίνει πολύ πιο πέρα από το άμεσο φάσμα του Οργανισμού και αγγίζει τη ζωή σχεδόν όλων των ανθρώπων του πλανήτη. Σήμερα, παγκόσμια ημέρα της ναυτιλίας, μπορούμε να πούμε με πίστη και υπερηφάνεια, ότι ο ΙΜΟ έχει υπηρετήσει καλά τη ναυτιλία από την έναρξή του πριν από 60 χρόνια. Καθώς κοιτάμε πίσω σε ό,τι έχουμε επιτύχει και το πιο σημαντικό τις προκλήσεις που μας περιμένουν στο μέλλον, γνωρίζουμε ότι το οικοδόμημα στο οποίο εργαζόμαστε είναι ισχυρό και σωστά κατασκευασμένο.
Η πορεία μας για το μέλλον έχει ορισθεί και θα προχωρήσουμε με αισιοδοξία και με καθαρό όραμα για τους στόχους που θέλουμε να επιτύχουμε».
