Η σημερινή άφιξη περίπου 200 μεταναστών στη Σάμο δεν είναι μόνο ένα ακόμη επεισόδιο στη διαχείριση του μεταναστευτικού. Είναι και ένα πολύ χαρακτηριστικό τεστ για τη στάση της τοπικής πολιτικής ηγεσίας.
Και το αποτέλεσμα αυτού του τεστ είναι μάλλον αποκαλυπτικό.
Στη Σάμο, αυτή τη φορά, δεν είδαμε τις αντιδράσεις που θα περίμενε κανείς από εκείνους που τα προηγούμενα χρόνια είχαν πρωταγωνιστήσει στις κινητοποιήσεις απέναντι στην πολιτική της τότε κυβέρνησης.
Δεν είδαμε τον βουλευτή Χριστόδουλο Στεφανάδη να πρωταγωνιστεί σε κάποια αντίδραση.
Δεν είδαμε τον Δήμαρχο Ανατολικής Σάμου Πάρη Παπαγεωργίου να βγαίνει μπροστά με τη δυναμική που θα περίμενε κανείς σε ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τη λειτουργία της δομής της Ζερβού και τον ρόλο της Σάμου στο μεταναστευτικό.
Δεν είδαμε τον Αντιπεριφερειάρχη Σάμου Ελισσαίο Μαυρατζώτη να σηκώνει το θέμα με τον τρόπο που τοπικά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας το έκαναν όταν κυβέρνηση ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ.
Και ασφαλώς δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη και η στάση της ΔΕΕΠ Σάμου της Νέας Δημοκρατίας και του προέδρου της Δημήτρη Ζαφείρη.
Γιατί εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό παράδοξο.
Όταν στην κυβέρνηση βρισκόταν ο ΣΥΡΙΖΑ, οι ίδιοι πολιτικοί χώροι που σήμερα εκπροσωπούν την κυβερνητική παράταξη στη Σάμο είχαν πρωταγωνιστήσει στις αντιδράσεις για το μεταναστευτικό.
Οι συγκεντρώσεις, οι δηλώσεις, οι καταγγελίες και οι πολιτικές πιέσεις ήταν τότε βασικό κομμάτι της τοπικής πολιτικής ζωής.
Σήμερα, όμως, απέναντι σε μία οργανωμένη μεταφορά ανθρώπων από την Κρήτη στη Σάμο, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Και αυτό δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα:
Άλλαξε το μεταναστευτικό ή άλλαξε η κυβέρνηση;
Γιατί το πρόβλημα για τη Σάμο δεν αλλάζει ανάλογα με το ποιος κάθεται στα κυβερνητικά έδρανα.
Η δομή στη Ζερβού είναι εκεί.
Η Σάμος εξακολουθεί να είναι ένα ακριτικό νησί.
Η τοπική κοινωνία εξακολουθεί να έχει μνήμη.
Και η εμπειρία της προηγούμενης δεκαετίας δεν διαγράφεται επειδή σήμερα στην Αθήνα βρίσκεται άλλη κυβέρνηση.
Όσο μεγαλύτερη γίνεται η δομή, τόσο ευκολότερη γίνεται η μεταφορά
Και εδώ βρίσκεται η ουσία που πρέπει να συζητήσει η Σάμος.
Η δημιουργία μιας μεγάλης και οργανωμένης δομής, όπως αυτή της Ζερβού, παρουσιάστηκε ως λύση για τη διαχείριση των ανθρώπων που φτάνουν στα νησιά.
Σήμερα, όμως, βλέπουμε κάτι διαφορετικό.
Η Σάμος χρησιμοποιείται για να υποδεχθεί ανθρώπους που δεν έφτασαν στη Σάμο.
Έφτασαν στην Κρήτη.
Και επειδή στην Κρήτη υπάρχει πίεση, η Σάμος διαθέτει τη δομή και την επιχειρησιακή δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί ως χώρος προσωρινής υποδοχής και διαχείρισης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει αποδεδειγμένο σχέδιο να γεμίσει η Ζερβού.
Σημαίνει όμως κάτι πολύ πιο απλό:
όσο μεγαλύτερη είναι η διαθέσιμη δομή, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα του κράτους να τη χρησιμοποιεί όταν εμφανίζονται πιέσεις αλλού.
Και η σημερινή μεταφορά είναι η απόδειξη ότι αυτή η δυνατότητα υπάρχει.
Χθες μπορεί να ήταν η Κρήτη.
Αύριο μπορεί να είναι μια άλλη περιοχή.
Και κάθε φορά το επιχείρημα θα είναι το ίδιο:
«Υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις στη Σάμο».
Αυτό είναι που πρέπει να απασχολήσει σοβαρά την τοπική κοινωνία.
Γιατί υπάρχει ο κίνδυνος η Σάμος να περάσει από το μοντέλο:
«υποδεχόμαστε όσους φτάνουν στο νησί»
στο μοντέλο:
«διαθέτουμε χώρο για όσους πρέπει να μετακινηθούν από αλλού».
Και αυτή είναι μία τεράστια πολιτική διαφορά.
Η Σάμος δεν πρέπει να γίνει η αποθήκη χωρητικότητας του μεταναστευτικού
Το κράτος έχει κάθε δικαίωμα να οργανώνει τη μεταναστευτική του πολιτική.
Όμως έχει και την υποχρέωση να εξηγεί στις τοπικές κοινωνίες ποιος είναι ο ρόλος που τους επιφυλάσσει.
Αν η Ζερβού κατασκευάστηκε για να διαχειρίζεται τις αφίξεις της Σάμου, τότε πρέπει να είναι σαφές ότι δεν μετατρέπεται σε μόνιμη υποδομή αποσυμφόρησης άλλων περιοχών.
Γιατί διαφορετικά δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:
μεγάλη δομή → διαθέσιμες θέσεις → μεταφορά από άλλες περιοχές → επίκληση της διαθέσιμης χωρητικότητας → νέες μεταφορές.
Και κάπου εδώ πρέπει να απαντήσουν όσοι σήμερα σιωπούν.
Όχι αύριο.
Σήμερα.
Γιατί αν η σημερινή μεταφορά θεωρείται απολύτως φυσιολογική, τότε ποιος θα αντιδράσει στην επόμενη;
Και αν δεν υπάρχει αντίδραση στην επόμενη, γιατί να μην υπάρξει και μεθεπόμενη;
Και κάπου εδώ αρχίζει η πολιτική υποκρισία
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της σημερινής ημέρας δεν είναι μόνο ότι ήρθαν περίπου 200 άνθρωποι στη Σάμο.
Είναι ότι πολλοί από εκείνους που παλαιότερα θεωρούσαν αυτονόητο καθήκον τους να αντιδρούν σε κάθε κυβερνητική απόφαση για το μεταναστευτικό, σήμερα εμφανίζονται εξαιρετικά πιο προσεκτικοί.
Η πολιτική κριτική, όμως, δεν μπορεί να είναι α λα καρτ.
Δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η κυβέρνηση είναι ο ΣΥΡΙΖΑ ή η Νέα Δημοκρατία.
Αν μία απόφαση ήταν επιβαρυντική για τη Σάμο όταν την έπαιρνε ο ΣΥΡΙΖΑ, πρέπει να εξετάζεται με τα ίδια ακριβώς κριτήρια όταν την παίρνει η Νέα Δημοκρατία.
Αν τότε η μεταφορά μεταναστών στη Σάμο θεωρούνταν λόγος κινητοποίησης, γιατί σήμερα δεν είναι;
Αν τότε η λειτουργία μεγάλης δομής θεωρούνταν κίνδυνος για το νησί, γιατί σήμερα η ίδια μεγάλη δομή θεωρείται απλώς ένα διαθέσιμο εργαλείο του κράτους;
Και αν τότε οι κυβερνητικοί βουλευτές έπρεπε να λογοδοτούν στην τοπική κοινωνία, γιατί σήμερα οι κυβερνητικοί βουλευτές δεν πρέπει να κάνουν το ίδιο;
Η Σάμος δεν ψήφισε τη μία κυβέρνηση για να έχει διαφορετικά δικαιώματα από την εποχή της άλλης.
Η Σάμος παραμένει Σάμος.
Και το μεταναστευτικό παραμένει μεταναστευτικό.
Το ερώτημα προς τον Στεφανάδη, τον Παπαγεωργίου και τον Μαυρατζώτη είναι απλό
Δεν χρειάζονται μεγάλες ανακοινώσεις.
Δεν χρειάζονται κομματικές κορώνες.
Χρειάζεται μία καθαρή απάντηση:
Συμφωνούν ή όχι με τη μεταφορά μεταναστών από την Κρήτη στη Σάμο;
Και ακόμη πιο σημαντικό:
Συμφωνούν ή όχι να χρησιμοποιείται η δομή της Ζερβού ως χώρος υποδοχής ανθρώπων που δεν έφτασαν στη Σάμο;
Αν συμφωνούν, ας το πουν καθαρά.
Αν διαφωνούν, επίσης ας το πουν καθαρά.
Αυτό που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι η σιωπή.
Γιατί η σιωπή, όταν κάποιος έχει υπάρξει ιδιαίτερα θορυβώδης στο παρελθόν για το ίδιο ακριβώς ζήτημα, δημιουργεί εύλογες πολιτικές συγκρίσεις.
Και αυτές οι συγκρίσεις δεν είναι ευχάριστες.
Η Σάμος έχει μνήμη
Η Σάμος έχει ζήσει πολύ καλά τι σημαίνει να μετατρέπεται το μεταναστευτικό σε βασικό στοιχείο της καθημερινότητας του νησιού.
Γι' αυτό και σήμερα δεν χρειάζεται ούτε πανικός ούτε υπερβολή.
Χρειάζεται πολιτική συνέπεια.
Η κυβέρνηση λέει ότι οι σημερινές μεταφορές είναι προσωρινές.
Ωραία.
Τότε ας υπάρξει συγκεκριμένη δέσμευση ότι η σημερινή μεταφορά δεν θα αποτελέσει προηγούμενο.
Ας υπάρξει σαφής απάντηση για το αν θα ακολουθήσουν και άλλες.
Ας εξηγηθεί ποιος είναι ο σχεδιασμός για τη Ζερβού.
Και ας ξεκαθαριστεί αν η μεγάλη χωρητικότητα της δομής σημαίνει ότι η Σάμος θα είναι πλέον διαθέσιμη κάθε φορά που μία άλλη περιοχή της Ελλάδας αντιμετωπίζει αυξημένες αφίξεις.
Γιατί εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.
Δεν είναι οι περίπου 200 άνθρωποι που ήρθαν σήμερα. Είναι οι εκατοντάδες που μπορεί να έρθουν αύριο επειδή σήμερα δημιουργήθηκε το προηγούμενο.
Και τότε η ερώτηση θα είναι πολύ απλή:
Πού ήταν όλοι εκείνοι που σήμερα σιωπούν;
Ειδικά εκείνοι που όταν ήταν στην αντιπολίτευση γνώριζαν πολύ καλά πώς να πρωτοστατούν στις αντιδράσεις;
Η Σάμος δεν χρειάζεται κομματικές αντιδράσεις.
Χρειάζεται ανθρώπους που να υπερασπίζονται το νησί ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά.
Γιατί όταν η κυβέρνηση αλλάζει, η Σάμος δεν αλλάζει.
Και όταν αλλάζει το κόμμα στην εξουσία, δεν αλλάζει ούτε το δικαίωμα της τοπικής κοινωνίας να ζητά να ξέρει τι σχεδιάζεται για τον τόπο της.
Όσο μεγαλύτερες γίνονται οι δομές, τόσο μεγαλύτερος είναι ο πειρασμός να χρησιμοποιούνται. Και όσο περισσότερο η Σάμος σιωπά, τόσο πιο εύκολη γίνεται η χρήση τους.
Αυτό είναι το μάθημα της σημερινής ημέρας.
Και ίσως είναι το μόνο που αξίζει πραγματικά να κρατήσει η Σάμος από την άφιξη των περίπου 200 ανθρώπων από την Κρήτη.
