Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου αναγνωρίζει την ανάγκη θέσπισης ενός σύγχρονου πλαισίου χωρικού σχεδιασμού για τον τουρισμό, το οποίο θα προστατεύει το περιβάλλον και θα διασφαλίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη των προορισμών. Ωστόσο, εκτιμά ότι ορισμένες προβλέψεις του υπό διαβούλευση σχεδίου απαιτούν περαιτέρω τεκμηρίωση και προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες των νησιωτικών περιοχών
.Έλλειψη εξειδικευμένης τεκμηρίωσης ανά προορισμό
Βασικός προβληματισμός αποτελεί το γεγονός ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εφαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό με οριζόντιο τρόπο, χωρίς να προηγείται αναλυτική αποτύπωση της φέρουσας ικανότητας κάθε νησιού, δημοτικής ενότητας ή τουριστικού προορισμού.
Η αξιολόγηση της τουριστικής πίεσης αποκλειστικά μέσω γενικών δεικτών, όπως ο αριθμός κλινών ή η έκταση μιας περιοχής, δεν αρκεί για να αποτυπώσει τις πραγματικές δυνατότητες ή αδυναμίες ενός τόπου. Παράγοντες όπως η επάρκεια υδάτινων πόρων, η κατάσταση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, η διαχείριση απορριμμάτων, η προσβασιμότητα και η ενεργειακή επάρκεια θα πρέπει να αποτελούν βασικά κριτήρια αξιολόγησης.
Ανάγκη ειδικής νησιωτικής προσέγγισης
Η Σάμος και γενικότερα τα νησιά του Βορείου Αιγαίου δεν αντιμετωπίζουν τα φαινόμενα υπερτουρισμού που καταγράφονται σε άλλους ελληνικούς προορισμούς. Αντίθετα, καλούνται να αντιμετωπίσουν δημογραφικές προκλήσεις, γήρανση πληθυσμού, εγκατάλειψη οικισμών και περιορισμένες αναπτυξιακές ευκαιρίες.
Για τον λόγο αυτό, η εφαρμογή ενιαίων κανόνων χωρίς επαρκή διαφοροποίηση ενδέχεται να οδηγήσει σε περιορισμό αναπτυξιακών δυνατοτήτων και όχι σε βιώσιμη διαχείριση της τουριστικής ανάπτυξης.
Το ζήτημα της αρτιότητας των 8 στρεμμάτων
Η πρόβλεψη για ελάχιστη αρτιότητα 8 στρεμμάτων στην εκτός σχεδίου τουριστική ανάπτυξη αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη αλλαγή του νέου πλαισίου.
Αν και η επιδίωξη περιορισμού της διάσπαρτης δόμησης είναι θεμιτή, η συγκεκριμένη ρύθμιση δημιουργεί εύλογες ανησυχίες ως προς τη δυνατότητα συμμετοχής των μικρών ιδιοκτητών και των οικογενειακών επιχειρήσεων στην αναπτυξιακή διαδικασία.
Η μονοδιάστατη αύξηση του ορίου ενδέχεται να ευνοήσει κυρίως μεγάλα επενδυτικά σχήματα και να περιορίσει μορφές τουρισμού που έχουν αποδείξει διαχρονικά τη συμβολή τους στην τοπική οικονομία, όπως οι μικρές οικογενειακές μονάδες, ο αγροτουρισμός και οι παραδοσιακοί ξενώνες.
Ανάγκη σύνδεσης των αδειοδοτήσεων με τις υποδομές
Το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη φέρουσα ικανότητα, χωρίς όμως να αποσαφηνίζεται επαρκώς ο τρόπος με τον οποίο αυτή θα μετράται και θα αξιολογείται.
Η ανάπτυξη δεν μπορεί να αναστέλλεται αποκλειστικά λόγω ανεπαρκών δημοσίων υποδομών. Αντίθετα, απαιτείται ένα πλαίσιο που θα συνδέει την τουριστική ανάπτυξη με την παράλληλη ενίσχυση των δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης, ενέργειας και διαχείρισης αποβλήτων, μέσω κρατικών παρεμβάσεων αλλά και ιδιωτικών επενδύσεων.
Ανάγκη σαφούς στρατηγικής για την κρουαζιέρα και τον θαλάσσιο τουρισμό
Το νέο πλαίσιο εισάγει αυξημένες απαιτήσεις για τις λιμενικές υποδομές και τη διαχείριση των τουριστικών ροών. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζει επαρκώς ποια είναι η αναπτυξιακή στόχευση για προορισμούς όπως η Σάμος, οι οποίοι βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης της κρουαζιέρας.
Η ενίσχυση της κρουαζιέρας και του yachting μπορεί να αποτελέσει σημαντικό αναπτυξιακό εργαλείο για το νησί, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από σύγχρονες λιμενικές υποδομές, σαφείς κανόνες λειτουργίας και σεβασμό στη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.
Συμπέρασμα
Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου θεωρεί ότι η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Παράλληλα, όμως, η βιωσιμότητα των ακριτικών νησιών προϋποθέτει πολιτικές που ενισχύουν την τοπική οικονομία, συγκρατούν τον πληθυσμό και δημιουργούν ευκαιρίες για τους μόνιμους κατοίκους.
Για τον λόγο αυτό, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού οφείλει να ενσωματώσει μεγαλύτερο βαθμό ευελιξίας, ειδικές ρυθμίσεις για τις νησιωτικές περιοχές και μηχανισμούς αξιολόγησης που θα βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και όχι αποκλειστικά σε οριζόντιους δείκτες και γενικευμένες κατηγοριοποιήσεις.
Με τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί ο κοινός στόχος: η προστασία του τόπου, χωρίς να ανακόπτεται η αναπτυξιακή προοπτική των νησιωτικών κοινωνιών.
