Κοινό δελτίο Τύπου εξέδωσαν οι Δήμοι Ανατολικής και Δυτικής Σάμου για τη συμμετοχή τους στη διεθνή έκθεση τουρισμού «ITB Berlin». Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από όσα είχαν προηγουμένως δηλωθεί επισήμως από τον Δήμαρχο Θεμιστοκλή Παπαθεοφάνους και τον Αντιδήμαρχο Τουρισμού Δυτικής Σάμου, κ. Ε. Μαρνέζο, οι οποίοι είχαν ξεκάθαρα επισημάνει ότι ο Δήμος δεν δύναται να συμμετάσχει λόγω έλλειψης εγκεκριμένου προϋπολογισμού, επικαλούμενος το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και συγκεκριμένα το Π.Δ. 54/2018.
Η θέση αυτή δεν παρουσιάστηκε ως πολιτική επιλογή, αλλά ως νομική αναγκαιότητα. Με βάση τη δημόσια τοποθέτηση, οποιαδήποτε συμμετοχή χωρίς εγκεκριμένο προϋπολογισμό θα συνιστούσε ενέργεια εκτός του πλαισίου νομιμότητας που η ίδια η διοίκηση αναγνώρισε ως δεσμευτικό.
Παρά ταύτα, ο Δήμος Ανατολικής Σάμου συμμετέχει κανονικά στην έκθεση, αναλαμβάνοντας το σύνολο των εξόδων του περιπτέρου, ενώ ο Δήμος Δυτικής Σάμου δηλώνει παρών και συνδράμων στη συνολική παρουσία. Ακόμη και αν δεν συμμετέχει οικονομικά, η φυσική και διοικητική του παρουσία παρέχει πολιτική στήριξη σε μια διαδικασία που, σύμφωνα με τα προηγούμενα λεγόμενα περί νομιμότητας, δεν θα έπρεπε να υλοποιείται.
Το περιεχόμενο της κοινής ανακοίνωσης οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ήδη διαμορφωμένο πλαίσιο συνεννόησης και μελλοντικών διευθετήσεων μεταξύ των δύο Δήμων. Δημιουργείται έτσι η εικόνα μιας ευρύτερης διαχειριστικής συμφωνίας, η οποία υπερβαίνει την τρέχουσα συγκυρία.
Εύλογα, λοιπόν, τίθενται ερωτήματα: έχουν ενημερωθεί και εγκρίνει τα δημοτικά συμβούλια τις συγκεκριμένες ενέργειες; Υπάρχουν αποφάσεις που να καλύπτουν θεσμικά τη μεταξύ τους συνεργασία; Μπορεί ένας Δήμος, χωρίς ρητή απόφαση του Σώματος, να αναλαμβάνει οικονομικά βάρη ή να λειτουργεί υπέρ άλλου Δήμου;
Η ουσία του ζητήματος δεν αφορά την αξία της τουριστικής προβολής, η οποία είναι αυτονόητη. Αφορά τη συνέπεια λόγων και πράξεων. Όταν η νομιμότητα προβάλλεται ως εμπόδιο και στη συνέχεια παρακάμπτεται στην πράξη, διαμορφώνεται ένα καθεστώς «νομιμότητας αλά καρτ», προσαρμοσμένο στις περιστάσεις.
Ιδιαίτερα προβληματισμό προκαλεί και το γεγονός ότι δεν επιλέχθηκε η λύση της παρουσίας μέσω του περιπτέρου της Περιφέρειας — μια επιλογή διοικητικά ασφαλής και δοκιμασμένη τα προηγούμενα χρόνια. Η επιμονή σε αυτόνομη συμμετοχή, χωρίς εγκεκριμένο προϋπολογισμό, εγείρει ζητήματα προτεραιοτήτων και θεσμικής ευθύνης.
Ο τουρισμός απαιτεί στρατηγική, αλλά και διοικητική συνέπεια. Η δημόσια διοίκηση οφείλει να λειτουργεί εντός των κανόνων που η ίδια επικαλείται. Όταν οι κανόνες αναγνωρίζονται αλλά δεν τηρούνται, το ζήτημα παύει να είναι τεχνικό και μετατρέπεται σε ζήτημα ευθύνης — συγκεκριμένης και πολιτικά προσδιορισμένης — για όλους τους εμπλεκόμενους.
