Από το 2006 έως το 2026, οι χρηματοδοτήσεις για την Περιμετρική Οδό Βαθέος φέρονται να ξεπερνούν τα 30 εκατ. ευρώ. Μόνο στο κατολισθητικό μέτωπο του Αγίου Αθανασίου Καλαμίου, το κόστος υπερβαίνει τα 2,65 εκατ. ευρώ. Ποιος ελέγχει το αποτέλεσμα και ποιος λογοδοτεί για τις επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις;
Υπάρχουν δημόσια έργα που ολοκληρώνονται και λύνουν προβλήματα. Υπάρχουν και έργα που μοιάζουν να μην τελειώνουν ποτέ, με τις χρηματοδοτήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη, τις εργολαβίες να συνεχίζονται και τα ίδια ερωτήματα να παραμένουν αναπάντητα. Η Περιμετρική Οδός Βαθέος – Σάμου φαίνεται να ανήκει στη δεύτερη κατηγορία, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, οι χρηματοδοτήσεις της περιόδου 2006–2026 ξεπερνούν τα 30 εκατομμύρια ευρώ.
Είκοσι χρόνια χρηματοδοτήσεων. Εκατομμύρια ευρώ από δημόσιους πόρους. Και μια κρίσιμη απαίτηση που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη: ο δρόμος να είναι ασφαλής, λειτουργικός και να μην επιστρέφει διαρκώς στο ίδιο σημείο εκκίνησης.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσα χρήματα διατέθηκαν. Είναι τι ακριβώς απέδωσαν.
Ο Άγιος Αθανάσιος και ο λογαριασμός που δεν κλείνει
Στη θέση «Κόμβος Σταδίου – Άγιος Αθανάσιος Καλαμίου», η κατολίσθηση έχει εξελιχθεί σε ξεχωριστό κεφάλαιο της οικονομικής και τεχνικής ιστορίας του έργου. Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στοιχεία, οι βασικές χρηματοδοτήσεις για το συγκεκριμένο μέτωπο ανέρχονται σε περίπου 2.438.600 ευρώ, ενώ μαζί με πρόσθετες εργασίες και μελέτες το συνολικό κόστος ξεπερνά τα 2,65 εκατομμύρια ευρώ.
Η καταγραφή περιλαμβάνει αρχική εργολαβία 700.000 ευρώ, προϋπολογισμό 610.000 ευρώ το 2024, πρόσθετη χρηματοδότηση 450.000 ευρώ και νέο κονδύλι 678.600 ευρώ το 2026 για τα υπολειπόμενα έργα σταθεροποίησης.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα: όταν ένα σημείο απαιτεί διαδοχικές παρεμβάσεις επί σειρά ετών, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει όχι μόνο πόσο κοστίζει κάθε νέα εργολαβία, αλλά και γιατί οι προηγούμενες δεν οδήγησαν σε μια οριστική λύση.
Οι νέες πιστώσεις δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη αποτυχίας. Όμως, όταν το ίδιο πρόβλημα επανέρχεται, η ανάγκη για τεκμηριωμένη αξιολόγηση γίνεται επιτακτική. Πού βρίσκονται οι συνολικές τεχνικές εκθέσεις; Ποια αποτελέσματα είχαν οι προηγούμενες εργασίες; Ποιος αξιολόγησε εάν η επιλεγμένη λύση ήταν η πλέον συμφέρουσα σε βάθος χρόνου;
Οι λύσεις που συζητήθηκαν και οι αποφάσεις που εκκρεμούν
Κατά το παρελθόν έχουν διατυπωθεί προτάσεις για εναλλακτικές λύσεις, από την κατασκευή γέφυρας ή σήραγγας έως τη μόνιμη παράκαμψη του επίμαχου σημείου. Το εάν αυτές οι επιλογές ήταν τεχνικά εφικτές και οικονομικά αποδοτικότερες απαιτεί συγκριτική μελέτη και τεκμηρίωση.
Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο ζήτημα: εάν εξετάστηκαν ουσιαστικά όλες οι διαθέσιμες επιλογές ή εάν η αντιμετώπιση του προβλήματος περιορίστηκε σε διαδοχικές επεμβάσεις στο ίδιο πρανές.
Η εικόνα της απογυμνωμένης πλαγιάς, αλλά και η αναφερόμενη αποτυχία προηγούμενης προσπάθειας αποκατάστασης της βλάστησης, προσθέτουν μια ακόμη διάσταση στην υπόθεση. Δεν πρόκειται μόνο για το οικονομικό κόστος, αλλά και για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός έργου που εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό.
Εγκρίσεις, έλεγχοι και λογοδοσία
Η έγκριση μιας συμπληρωματικής σύμβασης μπορεί να είναι απολύτως νόμιμη και τεχνικά αιτιολογημένη. Δεν απαντά, όμως, αυτομάτως στο ερώτημα εάν το έργο αποδίδει το αποτέλεσμα για το οποίο χρηματοδοτείται.
Η διαφορά είναι ουσιαστική: άλλο η τυπική νομιμότητα μιας διαδικασίας και άλλο η πραγματική αποτελεσματικότητα μιας δημόσιας δαπάνης.
Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται σαφείς απαντήσεις για τις τεχνικές παραλαβές, τις αξιολογήσεις των προηγούμενων παρεμβάσεων, τις αιτίες των επαναλαμβανόμενων αστοχιών και την πορεία τυχόν ελεγκτικών ή δικαστικών ερευνών.
Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, ο Δικηγορικός Σύλλογος Σάμου είχε καταθέσει υπόμνημα προς τις δικαστικές αρχές την περίοδο 2015–2018. Η έκβαση της υπόθεσης και τυχόν πορίσματα θα πρέπει να αναζητηθούν και να δημοσιοποιηθούν, εφόσον είναι διαθέσιμα, ώστε να αποσαφηνιστεί τι ερευνήθηκε και ποια συμπεράσματα προέκυψαν.
Χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία, δεν μπορεί να αποδοθεί ευθύνη σε συγκεκριμένα πρόσωπα. Χωρίς, όμως, ουσιαστική ενημέρωση, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε πειστική απάντηση προς τους πολίτες.
Τα 30 εκατομμύρια και η υπόσχεση της παράδοσης
Η δέσμευση για πλήρη παράδοση του δρόμου στην κυκλοφορία έως το τέλος του έτους δεν αρκεί από μόνη της για να κλείσει τον φάκελο της Περιμετρικής. Χρειάζεται σαφές χρονοδιάγραμμα, τεχνική τεκμηρίωση και εγγυήσεις ότι η λειτουργία του δρόμου θα είναι ασφαλής.
Οι «αγελάδες της Σάμου» είναι ένας αιχμηρός χαρακτηρισμός για μια υπόθεση που απαιτεί πολύ περισσότερα από πολιτικές διαβεβαιώσεις και νέες πιστώσεις. Απαιτεί δημόσια λογοδοσία, διαφάνεια και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Γιατί, τελικά, δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσα εκατομμύρια εγκρίθηκαν. Πρέπει να γνωρίζουμε τι παραδόθηκε, τι εξακολουθεί να εκκρεμεί και εάν τα χρήματα των φορολογουμένων έπιασαν τόπο.
Και όσο πλησιάζει η προθεσμία για την παράδοση του έργου, ένα ερώτημα παραμένει επίμονο: θα είναι αυτή τη φορά το τέλος μιας πολυετούς περιπέτειας ή απλώς η αρχή του επόμενου λογαριασμού;
