Ποιος παρακολουθεί τον παρατηρητή; Τα drones της Αστυνομίας και τα δικαιώματα των πολιτών
Η Διεύθυνση Αστυνομίας Σάμου προχωρά στη συντήρηση δύο drones DJI Mavic 2 Enterprise Advanced, με προϋπολογισμό 510 ευρώ. Το έγγραφο αφορά τη συντήρηση και όχι τον επιχειρησιακό τρόπο χρήσης των συστημάτων. Όμως πίσω από μια φαινομενικά απλή δημόσια δαπάνη υπάρχει ένα πολύ σοβαρότερο ζήτημα: μέχρι πού μπορεί να φτάνει η αστυνομική επιτήρηση και ποια είναι τα δικαιώματα του πολίτη που ενδέχεται να καταγράφεται;
Η ύπαρξη αστυνομικών drones δεν σημαίνει αυτομάτως παράνομη παρακολούθηση. Η Αστυνομία μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος, να επεξεργάζεται δεδομένα για σκοπούς πρόληψης και διερεύνησης εγκλημάτων και προστασίας της δημόσιας ασφάλειας. Ο Ν. 4624/2019 περιλαμβάνει ειδικό πλαίσιο ακριβώς για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από αρμόδιες αρχές επιβολής του νόμου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο πολίτης χάνει την ιδιωτικότητά του επειδή βρίσκεται σε δημόσιο χώρο.
Η εικόνα ενός αναγνωρίσιμου προσώπου μπορεί να αποτελεί προσωπικό δεδομένο. Επομένως, η χρήση μιας κάμερας από αέρος γεννά συγκεκριμένα νομικά ερωτήματα: ποιος είναι ο σκοπός της καταγραφής, ποια είναι η νομική βάση, ποιοι έχουν πρόσβαση στο υλικό, για πόσο χρόνο διατηρείται και υπό ποιες προϋποθέσεις διαγράφεται;
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων έχει υπογραμμίσει ότι η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από τις αρμόδιες αρχές δεν είναι ανεξέλεγκτη. Ακόμη και τα δικαιώματα πρόσβασης, διαγραφής και εναντίωσης μπορούν να περιοριστούν στο πλαίσιο της αστυνομικής δράσης, αλλά οι περιορισμοί αυτοί υπόκεινται σε νομικές προϋποθέσεις και ελέγχους.
Μάλιστα, η ίδια η Αρχή έχει πρόσφατα εξετάσει σύστημα «Έξυπνης Αστυνόμευσης» της ΕΛ.ΑΣ. και διαπίστωσε ζητήματα σχετικά με τη νομική βάση της επεξεργασίας και την απαιτούμενη εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Γι' αυτό και το ερώτημα για τα drones της Σάμου είναι απολύτως θεμιτό και αφορά όλους τους πολίτες:
Όταν ένα αστυνομικό drone πετά πάνω από έναν δημόσιο χώρο, ποιος ενημερώνει τον πολίτη ότι ενδέχεται να καταγράφεται; Ποιος αποφασίζει πότε θα ενεργοποιηθεί η κάμερα; Πού αποθηκεύεται το υλικό; Πόσο παραμένει αποθηκευμένο; Ποιοι μπορούν να το δουν και πότε καταστρέφεται;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα εναντίον της Αστυνομίας. Είναι ερωτήματα δημοκρατικής λογοδοσίας.
Γιατί η ασφάλεια των πολιτών και η προστασία της ιδιωτικής ζωής δεν είναι δύο αντίθετες έννοιες. Σε ένα κράτος δικαίου πρέπει να συνυπάρχουν.
Και όσο αυξάνονται οι δυνατότητες της τεχνολογίας, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι και η διαφάνεια ως προς τα όρια της κρατικής επιτήρησης
