Η υπόθεση του δρόμου προς το Δημοτικό Σχολείο Παγώνδα εκθέτει τον τρόπο με τον οποίο Δήμος και Περιφέρεια διαχειρίστηκαν ένα πρόβλημα που γνώριζαν. Καταγγελίες από το 2023, Προγραμματική Σύμβαση το 2024, χρηματοδότηση 150.000 ευρώ, αλλά το 2026 τα παιδιά εξακολουθούν να κατεβαίνουν από το λεωφορείο στην πλατεία.
Υπάρχουν υποθέσεις στις οποίες η γραφειοκρατία αποτελεί πραγματικό εμπόδιο. Υπάρχουν όμως και υποθέσεις στις οποίες η γραφειοκρατία γίνεται το τέλειο άλλοθι για να μη μιλήσει κανείς για την ουσία.
Η περίπτωση του Δημοτικού Σχολείου Παγώνδα τείνει να γίνει η δεύτερη.
Γιατί όταν ένα πρόβλημα είναι γνωστό από το 2023, όταν υπάρχει επίσημη αυτοψία της Πολιτικής Προστασίας, όταν το 2024 υπογράφεται Προγραμματική Σύμβαση Δήμου και Περιφέρειας, όταν υπάρχει προβλεπόμενη χρηματοδότηση 150.000 ευρώ και όταν τελικά η Διεύθυνση Δασών έρχεται το 2025 να επισημάνει ότι ο δρόμος έχει ζητήματα χρήσης και ότι δεν μπορεί να προχωρήσει το έργο όπως υποβλήθηκε, τότε δεν μιλάμε πλέον απλώς για «γραφειοκρατικές δυσκολίες».
Μιλάμε για σοβαρό πρόβλημα σχεδιασμού, συντονισμού και πολιτικής ευθύνης.
Και αυτή η ευθύνη αφορά δύο συγκεκριμένα πρόσωπα που βρίσκονται στην πολιτική κορυφή των δύο εμπλεκόμενων αυτοδιοικητικών φορέων: τον αντιπεριφερειάρχη Σάμου Ελισσαίο Μαυρατζώτη και τον δήμαρχο Ανατολικής Σάμου Πάρη Παπαγεωργίου.
Όχι επειδή οι ίδιοι υπογράφουν κάθε υπηρεσιακό έγγραφο.
Αλλά επειδή κάποιος πρέπει επιτέλους να αναλάβει την πολιτική ευθύνη για το αποτέλεσμα.
Και το αποτέλεσμα είναι ότι ο δρόμος δεν έγινε.
2023: Η Πολιτική Προστασία χτυπάει καμπανάκι και οι αρμόδιοι το ακούν
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2023 είχε ήδη κατατεθεί καταγγελία στη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων για την κατάσταση της πρόσβασης.
Στις 4 Δεκεμβρίου 2023, η Αυτοτελής Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Π.Ε. Σάμου κάνει αυτοψία στο ρέμα «Πλαγάκι» και διαπιστώνει ότι το ρέμα είχε ασφαλτοστρωθεί και είχε μετατραπεί σε δρόμο που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά μαθητών.
Η υπηρεσία ζητά να πληροφορηθεί εάν είχαν γίνει οι απαραίτητες ενέργειες για τον έλεγχο της νομιμότητας των παρεμβάσεων και εάν υπήρχε η απαιτούμενη άδεια προσβασιμότητας για τη μεταφορά των μαθητών.
Και δεν μένει εκεί.
Καταγράφει ότι το λεωφορείο περνά από τον δρόμο κατά μήκος της κοίτης και προειδοποιεί για κίνδυνο όταν το ρέμα έχει νερά και για «άκρως επικίνδυνη» κατάσταση σε περιπτώσεις παγετού.
Άρα, από το 2023, οι υπηρεσίες είχαν μπροστά τους ένα πρόβλημα που αφορούσε την ασφάλεια μαθητών.
Δεν ήταν κρυφό.
Δεν ήταν άγνωστο.
Δεν ήταν κάτι που ανακαλύφθηκε επειδή κάποιοι γονείς αποφάσισαν ξαφνικά να διαμαρτυρηθούν.
Ήταν καταγεγραμμένο.
Και από εκεί και πέρα αρχίζει η μεγάλη πολιτική απορία:
Τι ακριβώς έγινε τα επόμενα χρόνια;
2024: Υπογραφή Προγραμματικής Σύμβασης. Με τι δεδομένα;
Φτάνουμε στις 4 Δεκεμβρίου 2024.
Δήμος και Περιφέρεια υπογράφουν Προγραμματική Σύμβαση για την υπόθεση του δρόμου.
Εδώ πλέον δεν μιλάμε για απλή συζήτηση.
Υπάρχει διοικητική πράξη.
Υπάρχει συνεργασία δύο φορέων.
Υπάρχει έργο που υποτίθεται ότι πρέπει να οδηγήσει σε λύση.
Και εδώ θα πρέπει ο κ. Πάρης Παπαγεωργίου και ο κ. Ελισσαίος Μαυρατζώτης να απαντήσουν σε ένα απολύτως συγκεκριμένο ερώτημα:
Όταν υπογράφηκε η Προγραμματική Σύμβαση, είχε προηγουμένως ελεγχθεί πλήρως το δασικό και διοικητικό καθεστώς του δρόμου;
Γιατί η μεταγενέστερη γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Δασών δείχνει ότι υπήρχαν σοβαρά ζητήματα που δεν είχαν τακτοποιηθεί.
Και τότε το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο δυσάρεστο:
Πώς υπογράφεις Προγραμματική Σύμβαση για ένα έργο πριν βεβαιωθείς ότι το έργο μπορεί νόμιμα να γίνει;
Αν υπήρχε απάντηση σε αυτό, καλό θα ήταν να τη μάθουν και οι κάτοικοι του Παγώνδα.
150.000 ευρώ: Το έργο είχε χρήματα. Τι δεν είχε;
Ας τελειώνουμε και με έναν ακόμη μύθο.
Χρηματοδότηση υπήρχε ως πρόβλεψη.
Η γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Δασών αναφέρει ότι για την εκτέλεση των εργασιών προβλέπονταν 150.000 ευρώ, με 75.000 ευρώ για το 2024 και άλλα 75.000 ευρώ για το 2025.
Το έργο είχε συγκεκριμένο τίτλο και συγκεκριμένο προϋπολογισμό.
Άρα το πρόβλημα δεν ήταν ότι κάποιος δεν βρήκε 150.000 ευρώ.
Το πρόβλημα ήταν ότι δεν προηγήθηκε η απαραίτητη διοικητική και αδειοδοτική προετοιμασία ώστε αυτά τα χρήματα να μετατραπούν σε έργο.
Και εδώ η πολιτική ευθύνη γίνεται ακόμη πιο βαριά.
Γιατί χρήματα που μένουν πάνω σε έναν προϋπολογισμό δεν μεταφέρουν ούτε ένα παιδί με ασφάλεια.
16 Μαΐου 2025: Η Περιφέρεια αναζητά ακόμη τη δασική γνωμοδότηση
Στις 16 Μαΐου 2025, η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Π.Ε. Σάμου απευθύνεται στη Διεύθυνση Δασών με το υπ' αριθ. 59548.
Το έγγραφο κοινοποιείται στον αντιπεριφερειάρχη Σάμου Ελισσαίο Μαυρατζώτη και στον Δήμο Ανατολικής Σάμου.
Η Περιφέρεια ζητά γνωμοδότηση για επεμβάσεις σε δασική οδό και σε δασική έκταση, ώστε να προχωρήσει η περιβαλλοντική αδειοδότηση και στη συνέχεια η έγκριση της μελέτης.
Εδώ λοιπόν υπάρχει μια ημερομηνία που δεν πρέπει να ξεχαστεί.
16 Μαΐου 2025.
Έναν περίπου χρόνο μετά την Προγραμματική Σύμβαση, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
Ποιος είχε ελέγξει την ωριμότητα του έργου;
Ποιος είχε εξασφαλίσει ότι οι απαιτούμενες εγκρίσεις μπορούσαν να δοθούν;
Και γιατί χρειάστηκε να φτάσουμε σε αυτό το σημείο για να αναζητηθεί η λύση από τη Δασική Υπηρεσία;
4 Νοεμβρίου 2025: Το Δασαρχείο λέει «όχι έτσι»
Η απάντηση της Διεύθυνσης Δασών έρχεται στις 4 Νοεμβρίου 2025, με αριθμό πρωτοκόλλου 492166.
Και εδώ η υπόθεση παίρνει διαφορετική τροπή.
Η Διεύθυνση Δασών αναφέρει ότι τμήμα του δρόμου είχε διανοιχθεί ως δασικός δρόμος Γ΄ κατηγορίας για αντιπυρική προστασία του οικισμού.
Στη συνέχεια, όπως αναφέρει, έγιναν επεμβάσεις από τον ΟΤΑ και ο δρόμος συνδέθηκε με το σχολείο για τη μεταφορά μαθητών.
Και ακολουθεί η κρίσιμη διαπίστωση:
«Δεν έχει εντοπισθεί στον φάκελο του έργου ή στο αρχείο της υπηρεσίας κάποιο έγγραφο που να αφορά την αλλαγή χρήσης του δρόμου».
Η ίδια υπηρεσία αναφέρει στη συνέχεια ότι οι επεμβάσεις και η σύνδεση με το σχολείο άλλαξαν ουσιαστικά τη χρήση του υφιστάμενου δρόμου χωρίς την τυπική τακτοποίησή του.
Αυτό δεν είναι μια ασήμαντη γραφειοκρατική λεπτομέρεια.
Είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να σταθούν όλοι.
Γιατί η πολιτική διοίκηση προχώρησε σε σχεδιασμό έργου πάνω σε έναν δρόμο του οποίου, σύμφωνα με την αρμόδια Δασική Υπηρεσία, η χρήση δεν είχε τυπικά τακτοποιηθεί;
Ποιος είχε ελέγξει τον δρόμο πριν από την Προγραμματική Σύμβαση;
Αυτό είναι το ερώτημα που πλέον δεν μπορεί να αποφεύγεται.
Δεν ζητά κανείς από τον κ. Μαυρατζώτη ή τον κ. Παπαγεωργίου να γίνουν δασολόγοι, μηχανικοί ή νομικοί.
Ζητάμε όμως να μάθουμε ποιος έκανε τον απαραίτητο διοικητικό έλεγχο πριν δεσμευτούν οι δύο φορείς σε ένα συγκεκριμένο έργο.
Γιατί εάν ο δρόμος χρειαζόταν προηγουμένως αλλαγή χρήσης και συγκεκριμένη δασική διαδικασία, τότε γιατί αυτή η διαδικασία δεν είχε ολοκληρωθεί πριν προχωρήσει το έργο;
Και αν είχε ολοκληρωθεί ή είχε δρομολογηθεί, πού είναι τα σχετικά έγγραφα;
Η Διεύθυνση Δασών λέει ότι δεν εντόπισε έγγραφο αλλαγής χρήσης στον φάκελο που είχε στη διάθεσή της.
Αυτό απαιτεί απάντηση.
Όχι πολιτικό καβγά.
Απάντηση.
Η Περιφέρεια ήξερε. Ο Δήμος συμμετείχε. Ποιος συντόνιζε;
Εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής ευθύνης.
Ο κ. Μαυρατζώτης βρίσκεται στην κορυφή της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου.
Ο κ. Παπαγεωργίου βρίσκεται στην κορυφή του Δήμου Ανατολικής Σάμου.
Οι δύο φορείς συνεργάστηκαν για το έργο.
Υπήρχε Προγραμματική Σύμβαση.
Υπήρχε χρηματοδοτική πρόβλεψη.
Υπήρχε τεχνικός φάκελος.
Υπήρχε ένα πρόβλημα που είχε ήδη επισημανθεί από την Πολιτική Προστασία.
Και παρ' όλα αυτά, η Διεύθυνση Δασών καταλήγει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος υποβολής του έργου δεν μπορεί να ικανοποιηθεί και προτείνει να γίνει νέα διαδικασία για ολόκληρο τον δρόμο, αφού προηγουμένως κινηθούν όλες οι νόμιμες διαδικασίες για την αλλαγή χρήσης του.
Με απλά λόγια:
Το έργο όπως σχεδιάστηκε δεν μπορούσε να προχωρήσει.
Και αυτό αποκαλύφθηκε αφού είχαν ήδη προηγηθεί οι βασικές πολιτικές και διοικητικές κινήσεις.
Και τώρα πρέπει να ξαναρχίσουμε
Η Διεύθυνση Δασών προτείνει ολοκληρωμένη λύση για ολόκληρη την οδό, από τον επαρχιακό δρόμο Παγώνδα–Σπαθαραίοι μέχρι το σχολείο, με κατάλληλες προδιαγραφές και νόμιμη διαδικασία αλλαγής χρήσης.
Η πρόταση αυτή μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας πραγματικής λύσης.
Αλλά σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο:
ότι ένα σημαντικό κομμάτι της προηγούμενης προσπάθειας δεν απέδωσε.
Και τώρα πρέπει να γίνει ξανά δουλειά από την αρχή.
Νέα διαδικασία.
Νέος σχεδιασμός.
Νέες εγκρίσεις.
Νέα προσπάθεια χρηματοδότησης ή επανενεργοποίησης της υπάρχουσας.
Και όλα αυτά ενώ τα παιδιά περιμένουν.
Από το 2023 στο 2026: ποιος τελικά αναλαμβάνει την ευθύνη;
Η χρονολογία είναι αμείλικτη.
15/9/2023: καταγγελία.
4/12/2023: αυτοψία της Πολιτικής Προστασίας και επίσημη καταγραφή κινδύνων.
4/12/2024: Προγραμματική Σύμβαση Δήμου–Περιφέρειας.
2024–2025: προβλεπόμενη χρηματοδότηση 150.000 ευρώ.
16/5/2025: η Περιφέρεια ζητά γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Δασών για να προχωρήσει η περιβαλλοντική αδειοδότηση.
4/11/2025: η Διεύθυνση Δασών απορρίπτει τον συγκεκριμένο τρόπο υποβολής και επισημαίνει ότι δεν υπάρχει στον φάκελο έγγραφο αλλαγής χρήσης του δρόμου.
2026: το πρόβλημα παραμένει.
Τρία χρόνια μετά την επίσημη καταγραφή του κινδύνου, ο Παγώνδας ακόμη περιμένει.
Κύριοι Μαυρατζώτη και Παπαγεωργίου, οι κάτοικοι περιμένουν απαντήσεις
Δεν αρκεί να ειπωθεί ότι «ο Δήμος κάνει προσπάθειες».
Δεν αρκεί να ειπωθεί ότι «η Περιφέρεια βρίσκεται σε επικοινωνία με τις υπηρεσίες».
Δεν αρκεί να αναζητηθεί για ακόμη μία φορά ποιος έχει την αρμοδιότητα.
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι έγινε από το 2023 μέχρι σήμερα.
Γιατί ένα πρόβλημα που είχε καταγραφεί επίσημα δεν λύθηκε;
Γιατί προχώρησε η Προγραμματική Σύμβαση πριν ξεκαθαρίσει το καθεστώς του δρόμου;
Ποιος είχε ελέγξει τις απαιτούμενες δασικές εγκρίσεις;
Γιατί τον Μάιο του 2025 η Περιφέρεια βρισκόταν ακόμη στη διαδικασία αναζήτησης της απαιτούμενης γνωμοδότησης;
Γιατί η Διεύθυνση Δασών διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε στον φάκελο έγγραφο αλλαγής χρήσης;
Τι απέγιναν τα 150.000 ευρώ που είχαν προβλεφθεί;
Ποιος θα χρηματοδοτήσει τώρα τη συνολική λύση που προτείνει η Δασική Υπηρεσία;
Και πάνω απ' όλα:
Πότε θα μπορούν τα παιδιά να φτάνουν με ασφάλεια μέχρι την πόρτα του σχολείου;
Η πολιτική ευθύνη δεν είναι μόνο η υπογραφή. Είναι και το αποτέλεσμα
Ο κ. Μαυρατζώτης και ο κ. Παπαγεωργίου μπορούν ασφαλώς να επικαλεστούν τις υπηρεσίες, τις αρμοδιότητες, τη νομοθεσία και τις δυσκολίες.
Όμως αυτό ακριβώς περιμένουμε να κάνουν όσοι διοικούν: να ξεπερνούν τις δυσκολίες, όχι να τις μετατρέπουν σε μόνιμη δικαιολογία.
Η Δασική Υπηρεσία έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει: εξέτασε τον φάκελο και είπε τι δεν μπορεί να γίνει και τι πρέπει να γίνει διαφορετικά.
Τώρα είναι η σειρά της πολιτικής διοίκησης.
Να πάρει τις αποφάσεις.
Να εξασφαλίσει τις εγκρίσεις.
Να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση.
Να ολοκληρώσει τη μελέτη.
Να δώσει χρονοδιάγραμμα.
Και να αναλάβει την ευθύνη για το αποτέλεσμα.
Γιατί στον Παγώνδα η κοινωνία έχει ακούσει πλέον αρκετά για αρμοδιότητες, υπηρεσίες και διαδικασίες.
Αυτό που δεν έχει δει είναι το βασικό:
έναν ασφαλή δρόμο προς το σχολείο.
Και μετά από όσα αποκαλύπτει ο ίδιος ο διοικητικός φάκελος, κανείς δεν δικαιούται να ζητήσει από τους γονείς να περιμένουν ακόμη μία φορά «μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες».
Τις διαδικασίες τις περιμένουμε από το 2023. Τώρα περιμένουμε το αποτέλεσμα.
