Το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε σήμερα την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο νέος Κώδικας περιλαμβάνει 761 διατάξεις και αποσκοπεί στη συγκέντρωση σε ένα ενιαίο θεσμικό κείμενο του συνόλου των βασικών ρυθμίσεων που αφορούν τη λειτουργία των δήμων, τα οικονομικά τους και το πλαίσιο λειτουργίας των νομικών τους προσώπων. Η διαβούλευση αναμένεται να ολοκληρωθεί έως την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026, ώρα 09:00, με στόχο την ψήφισή του από τη Βουλή έως τα τέλη Ιουνίου.
Σημαντικές Αλλαγές και Προβλέψεις
Η ΚΕΔΕ έχει ήδη ξεκινήσει την επεξεργασία του σχεδίου μέσω των αρμόδιων επιτροπών και επιστημονικών συνεργατών της, αξιοποιώντας τις προτάσεις που είχαν εγκριθεί στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του περασμένου Δεκεμβρίου· σημαντικό μέρος των θέσεων της Αυτοδιοίκησης έχει ήδη ενσωματωθεί στο νέο κείμενο. Αναλυτική συζήτηση θα πραγματοποιηθεί στη συνεδρίαση του ΔΣ της ΚΕΔΕ στις 25 Μαΐου.
Ο νέος Κώδικας καλείται να ψηφιστεί στο Κοινοβούλιο εντός δεσμευτικής προθεσμίας έως τα τέλη Ιουνίου. Το Υπουργείο Εσωτερικών οφείλει επομένως να προχωρήσει στην κατάθεση του τελικού κειμένου εντός αυστηρού χρονοδιαγράμματος, αφού εξασφαλίσει την έγκριση από ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ.
Σύμφωνα με το προεδρείο, το 70% των παρατηρήσεων της ΚΕΔΕ επί του αρχικού σχεδίου έχει γίνει αποδεκτό. Σημαντικότερη εξ αυτών είναι η αποδοχή του αιτήματος για επαναφορά του άρθρου 259 του ν. 3852/2010, σχετικά με τους πόρους των δήμων.
Η οικονομική δυσχέρεια και ασφυξία των δήμων απασχόλησε τόσο το προεδρείο όσο και τους επικεφαλής των παρατάξεων και τα μέλη του ΔΣ, τα οποία έθεσαν ζήτημα άμεσης καταβολής ενίσχυσης — τουλάχιστον δύο ΚΑΠ — για την κάλυψη της αύξησης του λειτουργικού κόστους των δήμων. Το θέμα θα συζητηθεί εκτενώς στην επόμενη συνεδρίαση, όπου θα καθοριστούν και οι τρόποι διεκδίκησης, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συνεδρίου.
Εκλογές σε Δήμους και Περιφέρειες
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ρυθμίζει ο νέος Κώδικας αφορά τις εκλογικές διαδικασίες. Καταργείται ο β' γύρος των εκλογών και στη θέση του εισάγεται η εναλλακτική ψήφος: ο ψηφοφόρος επιλέγει ως πρώτη προτίμηση τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη της αρεσκείας του, με δυνατότητα να ορίσει ταυτόχρονα και έναν εναλλακτικό υποψήφιο.
Εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 42% συν μία ψήφο, το αρμόδιο δικαστήριο προχωρεί σε δεύτερο στάδιο προσμέτρησης, κατά το οποίο αθροίζονται οι εναλλακτικές ψήφοι που αντιστοιχούν στους δύο πρώτους συνδυασμούς. Νικητής αναδεικνύεται όποιος συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους συνολικά.
Οι αλλαγές αναλυτικά:
Άρθρο 44 — Εκλογικές Περιφέρειες
Ο δήμος αποτελεί ενιαία εκλογική περιφέρεια για την εκλογή δημοτικών συμβούλων, ενώ κάθε περιφερειακή ενότητα συνιστά αντίστοιχη εκλογική περιφέρεια για την εκλογή περιφερειακών συμβούλων.
Υποψήφιοι Δημοτικοί Σύμβουλοι
Κάθε δημοτικός συνδυασμός περιλαμβάνει τον υποψήφιο δήμαρχο, τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους, τους υποψήφιους συμβούλους και εκπροσώπους δημοτικών κοινοτήτων, σε ποσοστό τουλάχιστον 80% των δημοτικών κοινοτήτων. Ο ελάχιστος αριθμός υποψηφίων ορίζεται ως εξής:
Για υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους: τουλάχιστον ίσος με τον αριθμό των εδρών του δημοτικού συμβουλίου, με δυνατότητα προσαύξησης έως 100%.
Για υποψήφιους συμβούλους και εκπροσώπους κάθε δημοτικής κοινότητας: τουλάχιστον ίσος με τον αριθμό των εδρών κάθε κοινότητας, με δυνατότητα προσαύξησης έως 100%. Στις κοινότητες έως 300 κατοίκων, ο συνδυασμός μπορεί να έχει έως τρεις υποψήφιους εκπροσώπους.
Από κάθε φύλο: ποσοστό τουλάχιστον 40% του συνολικού αριθμού υποψηφίων, συμπεριλαμβανομένου του υποψηφίου δημάρχου.
Επιπλέον, κάθε συνδυασμός μπορεί να περιλαμβάνει υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους έως 10% του αριθμού των εδρών, εφόσον οι υποψήφιοι αυτοί δεν έχουν συμπληρώσει το 30ό έτος της ηλικίας τους κατά την 31η Δεκεμβρίου του έτους διενέργειας των εκλογών.
Ως προς τους υποψηφίους άνευ σταυρού, προβλέπεται:
Έως ένας υποψήφιος άνευ σταυρού, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από έως 15 μέλη.
Έως δύο υποψήφιοι άνευ σταυρού, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από 19 έως 29 μέλη.
Σταυροί Προτίμησης
Ο εκλογέας εκφράζει την προτίμησή του σημειώνοντας σταυρό δίπλα στο όνομα του υποψηφίου. Για την εκλογή δημοτικών συμβούλων, μπορεί να επιλέξει έως τρεις υποψηφίους. Εάν το δημοτικό συμβούλιο αριθμεί 25 ή περισσότερα μέλη, το ανώτατο όριο επεκτείνεται σε τέσσερις υποψηφίους.
Άρθρο 56 — Επιτυχών Συνδυασμός και Εκλογή Δημάρχου/Περιφερειάρχη
Επιτυχών θεωρείται ο συνδυασμός που πλειοψηφεί με ποσοστό μεγαλύτερο του 42% συν μία ψήφο επί του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων, χωρίς να προσμετρώνται οι εναλλακτικές ψήφοι. Δήμαρχος ή περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του επιτυχόντος συνδυασμού.
Άρθρο 57 — Δεύτερο Στάδιο Προσμέτρησης
Εάν κανένας συνδυασμός δεν πληροί τις ανωτέρω προϋποθέσεις, το αρμόδιο δικαστήριο προχωρεί σε δεύτερο στάδιο προσμέτρησης. Στο στάδιο αυτό αθροίζονται, ανά συνδυασμό, οι εναλλακτικές ψήφοι που τους αντιστοιχούν από τα ψηφοδέλτια των συνδυασμών που δεν συμμετέχουν στο δεύτερο στάδιο. Σε περίπτωση ισοψηφίας, διενεργείται δημόσια κλήρωση από το αρμόδιο δικαστήριο.
Εναλλακτική Ψήφος — Άρθρο 54, παρ. 6
Ο εκλογέας έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ως εναλλακτική ψήφο έναν από τους λοιπούς συνδυασμούς που αναγράφονται στο ψηφοδέλτιο. Η ένδειξη «ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΨΗΦΟΣ (Έως μία επιλογή)» ακολουθείται από τα ονόματα των λοιπών συνδυασμών κατά σειρά ανακήρυξης και, σε παρένθεση, το ονοματεπώνυμο του υποψήφιου δημάρχου κάθε συνδυασμού. Η πρόβλεψη αυτή δεν εφαρμόζεται εφόσον οι ανακηρυχθέντες συνδυασμοί είναι ένας ή δύο.
Συνεργασία με την ΚΕΔΕ
Η ΚΕΔΕ επεξεργάζεται το σχέδιο νόμου μέσω των αρμόδιων επιτροπών και επιστημονικών συνεργατών της, αξιοποιώντας τις προτάσεις που είχαν εγκριθεί στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του περασμένου Δεκεμβρίου. Σημαντικό μέρος των θέσεων της Αυτοδιοίκησης έχει ήδη ενσωματωθεί στο νέο κείμενο, ενώ αναλυτική συζήτηση θα πραγματοποιηθεί στη συνεδρίαση του ΔΣ της ΚΕΔΕ στις 25 Μαΐου.
Το Υπουργείο Εσωτερικών καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους πολίτες να συμμετάσχουν ενεργά στη δημόσια διαβούλευση, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού πλαισίου για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
