Η νέα Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2026/820 της 1ης Απριλίου 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (αναρτήθηκε 8/4/2026) για τον αφθώδη πυρετό στην Ελλάδα (Λέσβος) είναι ένα από τα πιο κρίσιμα έγγραφα της μέχρι τώρα κρίσης στο νησί μας . Είναι η ευρωπαϊκή νομική πράξη με την οποία η Κομισιόν αποτυπώνει επίσημα ότι η επιδημιολογική κατάσταση στο νησί επιδεινώθηκε σε σχέση με την προηγούμενη φάση και ότι τα μέτρα έπρεπε να επανακαθοριστούν.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η Ελλάδα κοινοποίησε την επιβεβαίωση του πρώτου κρούσματος αφθώδους πυρετού στη Λέσβο τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026, με ταυτοποίηση του στελέχους SAT1, και ότι από την πρώτη στιγμή εφαρμόστηκαν τα μέτρα του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 και του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687, δηλαδή ζώνη προστασίας, ζώνη επιτήρησης και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη. Η Κομισιόν σημειώνει επίσης ότι στη Λέσβο αναπτύχθηκε και η EU Veterinary Emergency Team (EUVET).
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η νέα απόφαση καταργεί την προηγούμενη 2026/732 και την αντικαθιστά. Και αυτό δεν έγινε για τυπικούς λόγους. Στο ίδιο το προοίμιο της 2026/820 η Επιτροπή αναφέρει ρητά ότι, μετά την έκδοση της προηγούμενης απόφασης, εμφανίστηκαν περαιτέρω εστίες αφθώδους πυρετού μέσα στις ήδη οριοθετημένες απαγορευμένες ζώνες της Λέσβου, γι’ αυτό και κρίθηκε αναγκαίο να επικαιροποιηθούν επειγόντως οι ζώνες σε επίπεδο Ένωσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση με την απόφασή της λέει ότι η εικόνα μεταβλήθηκε προς το χειρότερο ή, στην ελάχιστη ανάγνωση, ότι η διασπορά δεν είχε ανακοπεί!
Τι ακριβώς ορίζει η νέα απόφαση
Η 2026/820 στηρίζεται στο άρθρο 259 του Κανονισμού 2016/429 και στα άρθρα 21 και 22 του Κανονισμού 2020/687. Ενεργοποιεί και προσαρμόζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για νόσο κατηγορίας Α, δηλαδή για νόσο που απαιτεί άμεση και επιθετική παρέμβαση.
Στο άρθρο 1 η απόφαση υποχρεώνει την Ελλάδα να οριοθετήσει:
ζώνες προστασίας,
ζώνες επιτήρησης,
και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη,
στις οποίες εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα του Κανονισμού 2020/687 τουλάχιστον έως τις ημερομηνίες που αναγράφονται στο παράρτημα.
Στο άρθρο 2 η απόφαση πηγαίνει στο πιο πρακτικό και πιο βαρύ σημείο για τη Λέσβο: η Ελλάδα οφείλει να διασφαλίσει ότι απαγορεύονται οι μετακινήσεις ζώων των καταγεγραμμένων ειδών από την περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη προς προορισμό εκτός της εξωτερικής περιμέτρου της ζώνης αυτής, έως τις ημερομηνίες που αναγράφονται στο παράρτημα. Δηλαδή, η ουσία της απόφασης είναι ότι το νησί παραμένει σε καθεστώς αυστηρού φραγμού στη μετακίνηση ευπαθών ζώων.
ι σημαίνουν οι 17 εστίες που αναγράφονται στην απόφαση
Το παράρτημα της 2026/820 απαριθμεί 17 αριθμούς αναφοράς ADIS, από GR-FMD-2026-00001 έως GR-FMD-2026-00017, και γύρω από καθεμία από αυτές ορίζει ζώνη προστασίας 3 χιλιομέτρων και ζώνη επιτήρησης 10 χιλιομέτρων. Αυτές οι 17 εστίες είναι οι επίσημα ενσωματωμένες κοινοποιήσεις που είχαν αποτυπωθεί σε εκείνη τη συγκεκριμένη απόφαση της ΕΕ.
Χρειάζεται όμως εδώ μια απολύτως καθαρή διευκρίνιση: οι 17 εστίες της απόφασης δεν είναι το τελικό σύνολο των κρουσμάτων που έχουν καταγραφεί. Είναι ο αριθμός των εστιών που είχαν περιληφθεί στην ευρωπαϊκή αυτή πράξη κατά τον χρόνο έκδοσής της. Στο επίσημο σύστημα ADIS της ΕΕ, στο report που καλύπτει την περίοδο έως 8 Απριλίου 2026 και δημιουργήθηκε στις 9 Απριλίου 2026, η Ελλάδα εμφανίζεται ήδη με 27 επίσημες κοινοποιήσεις αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, από GR-FMD-2026-00001 έως GR-FMD-2026-00027. Άρα σωστά πρέπει να ειπωθεί ότι οι 17 της απόφασης ήταν οι επίσημα ενσωματωμένες κοινοποιήσεις μέχρι τότε σε αυτό το συγκεκριμένο νομικό κείμενο, ενώ οι επίσημες κοινοποιήσεις στην ΕΕ αυξήθηκαν στη συνέχεια.
Τι αλλάζει πρακτικά με τη νέα απόφαση
Η νέα απόφαση δεν αλλάζει τον γενικό κανόνα του ευρωπαϊκού πλαισίου. Δεν εφευρίσκει νέο είδος καραντίνας. Αυτό που κάνει είναι ότι επικαιροποιεί, επεκτείνει και σταθεροποιεί το υφιστάμενο καθεστώς με βάση τα νεότερα δεδομένα.
Πρακτικά αυτό σημαίνει τέσσερα πράγματα.
Πρώτον, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι πλέον δεν μιλάμε για ένα αρχικό επεισόδιο, αλλά για πολλαπλές επιβεβαιωμένες εστίες. Άρα η χωρική και διοικητική διαχείριση της κρίσης γίνεται πιο πυκνή και πιο αυστηρά χαρτογραφημένη.
Δεύτερον, η απόφαση επιβεβαιώνει ότι γύρω από κάθε εστία ισχύουν οι προβλεπόμενες ζώνες των 3 και 10 χιλιομέτρων, ενώ το υπόλοιπο της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου παραμένει ως περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη. Με απλά λόγια, η Λέσβος δεν έχει μόνο μερικούς “κόκκινους κύκλους”. Έχει ολόκληρο το νησί μέσα σε ένα συνολικό πλαίσιο απαγορεύσεων, με διαφορετικά επίπεδα βαρύτητας.
Τρίτον, η νέα απόφαση σφραγίζει σε επίπεδο ΕΕ την απαγόρευση μετακίνησης ευπαθών ζώων από τη Λέσβο προς τα έξω. Αυτό είναι κρίσιμο, διότι η Κομισιόν αιτιολογεί το μέτρο με ρητή αναφορά στον κίνδυνο μετάδοσης μέσω υποκλινικά μολυσμένων ζώων, δηλαδή ζώων που μπορεί να φαίνονται χωρίς έντονα κλινικά συμπτώματα αλλά να μεταφέρουν τον ιό.
Τέταρτον, η απόφαση δεν αποσυνδέει τα μέτρα από την επιδημιολογική εικόνα. Αντίθετα, αναφέρει ρητά ότι το μέγεθος των ζωνών και η διάρκεια των μέτρων πρέπει να βασίζονται στην επιδημιολογική κατάσταση και στον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης. Αυτό σημαίνει ότι η λογική της ΕΕ είναι δυναμική: τα μέτρα δεν αίρονται επειδή πέρασαν κάποιες μέρες ή επειδή υπάρχει πολιτική πίεση, αλλά μόνο όταν τα επιδημιολογικά δεδομένα το επιτρέψουν.
Τι δεν πρέπει να λέγεται αυθαίρετα για την ημερομηνία
Στο παράρτημα της απόφασης αναγράφεται ως ημερομηνία λήξης ισχύος των μέτρων η 15η Μαΐου 2026 για τις ζώνες που καθορίζει η συγκεκριμένη πράξη. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτόματα ότι όλα τα μέτρα λήγουν οριστικά εκείνη την ημέρα, ούτε ότι αυτή η ημερομηνία ισοδυναμεί με “60 μέρες από το τελευταίο κρούσμα”. Η ίδια η λογική της Επιτροπής είναι ότι τα μέτρα προσαρμόζονται συνεχώς ανάλογα με την εξέλιξη της επιδημιολογικής κατάστασης. Με δύο λόγια η Ε.Ε. έχει κλειδώσει τη Λέσβο τουλάχιστον έως 15 Μαΐου.
Η απόφαση προβλέπει ότι οι ζώνες και οι περιορισμοί της εφαρμόζονται τουλάχιστον έως τις ημερομηνίες του παραρτήματος, αλλά αυτό δεν συνιστά από μόνο του εγγύηση άρσης των μέτρων εκείνη την ημέρα. Αν υπάρξουν νέα δεδομένα, η ΕΕ μπορεί να προχωρήσει σε νέα επικαιροποίηση, όπως ακριβώς έκανε όταν αντικατέστησε την 2026/732 με την 2026/820.
Τι σημαίνει για τα προϊόντα
Η νέα απόφαση μιλά ρητά για μετακινήσεις ζώων, αλλά η ουσία της κρίσης δεν σταματά στα ζώα. Η ίδια η Επιτροπή περιγράφει τον αφθώδη πυρετό ως νόσο που μπορεί να διαταράξει σοβαρά τις μετακινήσεις τόσο των ζώων όσο και των προϊόντων τους εντός της Ένωσης και προς τρίτες χώρες. Επιπλέον, στις γενικές σελίδες της Κομισιόν για τον αφθώδη πυρετό εξηγείται ότι τα μέτρα της ΕΕ βασίζονται όχι μόνο στη θανάτωση των μολυσμένων και εν επαφή κοπαδιών, αλλά και σε περιφερειακούς περιορισμούς στις μετακινήσεις ευπαθών ζώων και των προϊόντων τους.
Σε ό,τι αφορά τα προϊόντα: η Απόφαση (ΕΕ) 2026/820 δεν επιβάλλει ρητά γενική απαγόρευση εξόδου τυροκομικών προϊόντων από τη Λέσβο. Η απόφαση στοχεύει κυρίως στη μετακίνηση ζώων, όμως ενεργοποιεί το συνολικό ευρωπαϊκό πλαίσιο (Κανονισμός 2020/687), το οποίο προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς και για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης όταν βρίσκονται εντός απαγορευμένων ζωνών. Αυτό σημαίνει ότι τα τυροκομικά δεν απαγορεύονται αυτομάτως ως κατηγορία, αλλά μπορούν να διακινηθούν μόνο υπό πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις (π.χ. επεξεργασία, έλεγχοι, έγκριση αρχών). Στην πράξη, όμως, επειδή όλη η Λέσβος βρίσκεται σε περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη και οι περιορισμοί είναι αυστηροί, η δυνατότητα εξόδου προϊόντων περιορίζεται δραστικά. Άρα δεν πρόκειται για μια “πολιτική επιλογή της ΕΕ να μπλοκάρει τα τυροκομικά”, αλλά για συνέπεια του υγειονομικού καθεστώτος που εφαρμόζεται σε περιοχές με ενεργή επιζωοτία
Τι μπορούν να ελπίζουν οι κτηνοτρόφοι
Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι οι κτηνοτρόφοι δεν μπορούν να ελπίζουν σε γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα μόνο και μόνο επειδή εκδόθηκε μια νέα απόφαση. Η 2026/820 δεν είναι απόφαση εξόδου από την κρίση. Είναι απόφαση διαχείρισης μιας κρίσης που παραμένει ενεργή.
Αυτό που μπορούν να ελπίζουν είναι τρία πράγματα.
Πρώτον, ότι η επιδημιολογική καμπύλη θα σταθεροποιηθεί και δεν θα προστεθούν νέες εστίες. Χωρίς αυτό, οποιαδήποτε συζήτηση για άρση μέτρων είναι στον αέρα.
Δεύτερον, ότι το ελληνικό κράτος θα αξιοποιήσει πλήρως τα ευρωπαϊκά εργαλεία στήριξης και τη δυνατότητα συγχρηματοδότησης για τα μέτρα εξυγίανσης, τις θανατώσεις, τις απολυμάνσεις και την οικονομική ανακούφιση του κλάδου. Η ΕΕ έχει το νομικό και επιχειρησιακό πλαίσιο, αλλά το βασικό βάρος της εφαρμογής και της αποζημίωσης παραμένει στην εθνική διοίκηση.
Τρίτον, ότι η επιχειρησιακή διαχείριση στο νησί θα περάσει από τη φάση του αποσπασματικού πανικού στη φάση της στέρεης και συνεπούς βιοασφάλειας. Γιατί η ίδια η Κομισιόν τονίζει πως ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικός, μπορεί να εξαπλωθεί ακόμη και πριν εμφανιστούν σαφή κλινικά σημεία, και γι’ αυτό οι αποφάσεις λαμβάνονται με γνώμονα τον χειρότερο κίνδυνο, όχι την αισιοδοξία.
Με δυο λόγια: η 2026/820 δεν είναι φως στο τέλος του τούνελ. Είναι το επίσημο ευρωπαϊκό έγγραφο που λέει ότι το τούνελ είναι ακόμη εδώ, μακρύ, και δεν χωράει ούτε πολιτική ωραιοποίηση ούτε πρόχειρες διαβεβαιώσεις.
Η Απόφαση (ΕΕ) 2026/820 χαρτογράφησε εκ νέου την κρίση και ενεργοποίησε τα μέτρα. Από εκεί και πέρα, η ευθύνη μεταφέρεται ξεκάθαρα στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Και εδώ είναι το σημείο όπου μέχρι σήμερα καταγράφεται το μεγαλύτερο έλλειμμα. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο για τη διαχείριση της παραγωγής εντός περιορισμών, δεν υπάρχει σαφής γραμμή για τη διάθεση του γάλακτος και των προϊόντων, ενώ η αγορά λειτουργεί υπό καθεστώς αβεβαιότητας. Η απόφαση της ΕΕ επιβάλλει περιορισμούς, αλλά δεν απαγορεύει τη διαχείριση – αυτή είναι ευθύνη του κράτους. Αν Υπουργείο και Περιφέρεια δεν συνδέσουν άμεσα την ευρωπαϊκή απόφαση με συγκεκριμένες πολιτικές: απορρόφηση γάλακτος, στήριξη τυροκομείων, ταχύτατες αποζημιώσεις και ενιαίο σύστημα ελέγχων και μετακινήσεων, τότε η κρίση δεν θα είναι μόνο υγειονομική. Θα εξελιχθεί σε πλήρη κατάρρευση της τοπικής κτηνοτροφίας. Και τότε η ευθύνη δεν θα μπορεί πλέον να μετακυλιστεί στην Ευρώπη.
ΠΗΓΗ https://www.lesvosnews.net/
