Τα τελευταία νέα από τη διεθνή τουριστική έκθεση ITB Berlin έφεραν για ακόμη μία φορά στο προσκήνιο μια γνώριμη εικόνα. Μια ακόμη συνάντηση των Δήμων Ανατολικής και Δυτικής Σάμου με τη Jet2holidays, το μεγαλύτερο βρετανικό tour operator χαμηλού κόστους ταξιδιωτικών πακέτων. Μια συνάντηση που παρουσιάστηκε επικοινωνιακά ως επιτυχία, την ώρα που η διεθνής πραγματικότητα διαμορφώνει ένα ολοένα πιο αβέβαιο περιβάλλον για τον τουρισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ίδια εταιρεία, επικαλούμενη την έντονη γεωπολιτική αστάθεια που προκαλούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή, ανακοίνωσε, δυστυχώς, την ακύρωση κρατήσεων και συνεργασιών με προορισμούς όπως η Κύπρος και η Τουρκία. Πόσο απέχει μια αντίστοιχη απόφαση και για ελληνικούς προορισμούς;. Και πόσο εκτεθειμένα είναι τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου που βρίσκονται μια ανάσα από τα τουρκικά παράλια, ανάμεσά τους και η Σάμος, που μετρούν ήδη αντίστροφα για την έναρξη της νέας τουριστικής περιόδου;.
Η προσέγγιση με τη Jet2 ξεκίνησε το 2023 όταν ο Δήμος Ανατολικής Σάμου επιδίωξε και κατάφερε την πρώτη επαφή στην έκθεση World Travel Market του Λονδίνου. Στη συνέχεια, με πρωτοβουλία της Ένωσης Ξενοδόχων Σάμου, προχώρησαν οι σχετικές συμφωνίες και η εταιρεία ανακοίνωσε το παρθενικό της δρομολόγιο προς το νησί με έναρξη το Μάιο 2026 και αποβίβαση άνω των πέντε χιλιάδων Βρετανών επισκεπτών.
Μέχρι εδώ το σενάριο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αισιόδοξο. Πίσω όμως από τις θριαμβολογίες και τις αναμνηστικές φωτογραφίες κρύβεται μια λιγότερο ελκυστική πραγματικότητα η οποία μάλιστα πρόκειται να υλοποιηθεί ενόψει του domino που εμφανίζεται με ακυρώσεις κρατήσεων.
Οι δύο Δήμοι, στο πλαίσιο της συμμετοχής τους στη διαφημιστική καμπάνια που σχεδιάζει η Jet2 για την προώθηση της Σάμου στη βρετανική αγορά, έχουν υποχρεωθεί με σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Με λίγα λόγια η άφιξη των Άγγλων επισκεπτών στο νησί δε φαίνεται να γίνεται αναίμακτα για την τοπική κοινωνία.
Οι αλλεπάλληλες συναντήσεις των αρμόδιων αντιδημάρχων με στελέχη της εταιρείας και η συνεχής προβολή τους ως επιτυχημένων διαπραγματευτών δεν μπορούν να κρύψουν την ουσία. Η Jet2 λειτουργεί με γνώμονα το επιχειρηματικό της συμφέρον, μετακυλίοντας ακόμη και το κόστος προβολής του προορισμού στους τοπικούς προϋπολογισμούς. Κι όλα αυτά για μια αγορά επισκεπτών χαμηλού εισοδηματικού προφίλ, κυρίως πακέτων all inclusive, των οποίων η πραγματική συνεισφορά στην τοπική οικονομία παραμένει εύλογα υπό αμφισβήτηση.
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται σε μια εταιρική συνεργασία. Αγγίζει τον πυρήνα της τοπικής διοίκησης. Η αυτοδιοίκηση της Σάμου εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς σαφή στρατηγικό σχεδιασμό και χωρίς συγκροτημένη πολιτική για την τουριστική ανάπτυξη του νησιού. Οι στόχοι τίθενται αποσπασματικά, με εντυπωσιακές εξαγγελίες χωρίς οργανισμό τουρισμού αλλά με επιλεκτικές συνθέσεις ομάδων έργου για τον τουρισμό χωρίς ουσιαστική στρατηγική, συχνά εξυπηρετώντας επιμέρους συμφέροντα αντί για το συνολικό όφελος της τοπικής επιχειρηματικότητας.
Η διαχείριση ενός τόσο κρίσιμου τομέα όπως το τουριστικό προϊόν της Σάμου βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στα χέρια αιρετών, συμβούλων και δημοτικών υπαλλήλων που στερούνται τόσο της απαραίτητης εμπειρίας και γνώσης του αντικειμένου όσο και των διεθνών διασυνδέσεων που απαιτεί ο σύγχρονος τουρισμός. Το σημαντικότερο είναι ότι δεν φαίνεται να υπάρχουν εναλλακτικές στρατηγικές στο τραπέζι.
Την ίδια στιγμή οι επίσημες ανακοινώσεις των δήμων επιχειρούν να παρουσιάσουν την παρουσία της Σάμου στην έκθεση της Γερμανίας ως απόλυτα επιτυχημένη. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι πολύ διαφορετική. Η ίδια η δυνατότητα συμμετοχής των δήμων τίθεται υπό αμφισβήτηση σε επίπεδο νομιμότητας, ενώ ελληνικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για υποτονικό ενδιαφέρον και μειωμένη προσέλευση στη φετινή διοργάνωση, η οποία πραγματοποιήθηκε στη βαριά σκιά των γεωπολιτικών εξελίξεων και του πολέμου.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες η επιλογή να παρουσιαστεί η Σάμος σε αυτόνομο περίπτερο, με κόστος χιλιάδων ευρώ για την τοπική κοινωνία, δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί διοικητικά εύστοχη. Πολύ περισσότερο όταν η τοπική τουριστική οικονομία δεν εξαντλείται σε τρεις ή τέσσερις επιχειρήσεις που εμφανίζονται ως αποκλειστικοί εκπρόσωποι του προορισμού.
Ας ευχηθούμε λοιπόν οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή να μην επηρεάσουν τελικά τη φετινή τουριστική περίοδο του νησιού. Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος οι δημοτικές αρχές να αναζητούν σύντομα άλλη μία κορνίζα για να κρεμάσουν στους τοίχους των δημαρχείων ακόμη μία φωτογραφία από μια συνεργασία που ναυάγησε πριν καν προλάβει να ξεκινήσει.
