Είχε ενημερωθεί η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου μέσω της ΕΝ.ΠΕ από την Πανελλήνια Ένωση Κτηνιάτρων Δημοσίων Υπαλλήλων από 18 Ιανουαρίου 2026
Η εμφάνιση αφθώδους πυρετού στη Λέσβο δεν αποτελεί μια απρόβλεπτη εξέλιξη. Αντίθετα, σύμφωνα με επίσημες καταγγελίες των δημόσιων κτηνιάτρων, πρόκειται για μια κρίση που είχε εγκαίρως προβλεφθεί, καταγραφεί και γνωστοποιηθεί — αλλά δεν αντιμετωπίστηκε με την απαιτούμενη σοβαρότητα.
Στις 18 Ιανουαρίου 2026, η Πανελλήνια Ένωση Κτηνιάτρων Δημοσίων Υπαλλήλων προειδοποιούσε με σαφήνεια ότι ο αφθώδης πυρετός «είναι προ των πυλών». Δεν επρόκειτο για μια γενική εκτίμηση, αλλά για συγκεκριμένη προειδοποίηση που συνοδευόταν από αναλυτική περιγραφή των κινδύνων και των αδυναμιών του συστήματος.
Και το σημαντικότερο: η προειδοποίηση αυτή δεν έμεινε σε στενό υπηρεσιακό κύκλο.
Το σύστημα που γνώριζε
Η ενημέρωση είχε αποσταλεί σε όλο το αρμόδιο θεσμικό πλέγμα:
το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
τα πολιτικά γραφεία της ηγεσίας του
τη Γενική Γραμματεία Αγροτικής Ανάπτυξης
τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής
τις Περιφέρειες μέσω της ΕΝ.ΠΕ.
τις ίδιες τις δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες
Με άλλα λόγια, το σύνολο των υπηρεσιών που έχουν την ευθύνη πρόληψης και διαχείρισης ζωονόσων είχε γνώση της επικείμενης απειλής.
Η προειδοποίηση που δεν αξιοποιήθηκε
Το περιεχόμενο των προειδοποιήσεων ήταν σαφές και ανησυχητικό:
επικείμενος κίνδυνος εισόδου και διασποράς του νοσήματος
ανεπαρκείς έλεγχοι στη διακίνηση ζώων
σοβαρή υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών
έλλειψη ουσιαστικών μέτρων βιοασφάλειας
Δεν επρόκειτο, δηλαδή, για ένα απρόβλεπτο φαινόμενο, αλλά για μια κρίση με γνωστές αιτίες και προβλέψιμη εξέλιξη.
Οι καταγγελίες φωτίζουν και μια ευρύτερη εικόνα. Όπως αναφέρεται, την ώρα που η πολιτική ηγεσία προέβαλλε την επιτυχή διαχείριση προηγούμενων επιζωοτιών — όπως η πανώλη το 2024 — οι ίδιες οι υπηρεσίες προειδοποιούσαν ότι πίσω από την εικόνα επιτυχίας παρέμεναν άλυτα τα βασικά προβλήματα:
ανεπαρκείς μηχανισμοί ελέγχου
χρόνια υποστελέχωση
αποσπασματική αντιμετώπιση
Αντίστοιχα, και στην περίπτωση της ευλογιάς, η διαχείριση φέρεται να εγκλωβίστηκε σε επικοινωνιακή αντιπαράθεση, χωρίς ουσιαστική ενίσχυση της πρόληψης.
Το κρίσιμο ερώτημα: γιατί δεν υπήρξε αντίδραση;
Δύο μήνες μετά την προειδοποίηση, η επιβεβαίωση κρούσματος στη Λέσβο εγείρει ένα βασικό ερώτημα:
Γιατί ένα σύστημα που είχε ενημερωθεί δεν λειτούργησε προληπτικά;
Ενεργοποιήθηκαν εγκαίρως οι ελεγκτικοί μηχανισμοί;
Ενισχύθηκαν οι υπηρεσίες πρώτης γραμμής;
Ελήφθησαν μέτρα περιορισμού της εισόδου του νοσήματος;
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα παραμένουν κρίσιμες για την κατανόηση της έκτασης της ευθύνης.
Μια κρίση με εθνικές διαστάσεις
Ο αφθώδης πυρετός είναι από τις πιο μεταδοτικές ζωονόσους, πλήττοντας αιγοπρόβατα, βοοειδή και χοίρους. Η ανεξέλεγκτη διασπορά του μπορεί να οδηγήσει:
σε μαζικές απώλειες ζωικού κεφαλαίου
σε σοβαρό πλήγμα της κτηνοτροφίας
σε οικονομικές και εμπορικές επιπτώσεις σε εθνικό επίπεδο
Η Λέσβος μπορεί να είναι το επίκεντρο, αλλά ο κίνδυνος δεν περιορίζεται γεωγραφικά.
Τα αιτήματα και η επόμενη μέρα
Οι δημόσιοι κτηνίατροι ζητούν πλέον:
άμεσα μέτρα περιορισμού στο νησί
επείγοντα εμβολιασμό όπου απαιτείται
προσλήψεις μόνιμου προσωπικού
ενίσχυση των εργαστηρίων
αυστηρούς ελέγχους στις μετακινήσεις ζώων
Παράλληλα, θέτουν ξεκάθαρα ζήτημα ευθύνης, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της κτηνοτροφίας και της δημόσιας υγείας αποτελεί ευθύνη της πολιτικής και διοικητικής ηγεσίας.
Συμπέρασμα
Η υπόθεση της Λέσβου δεν είναι απλώς μια υγειονομική κρίση στον ζωικό τομέα. Είναι ένα τεστ λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού.
Η προειδοποίηση υπήρξε.
Οι υπηρεσίες γνώριζαν.
Ο κίνδυνος ήταν ορατός.
Το αν αυτή η γνώση μετατράπηκε — ή όχι — σε πράξη είναι το σημείο που θα κρίνει όχι μόνο τη διαχείριση της κρίσης, αλλά και την αξιοπιστία του ίδιου του συστήματος.
