Η δημόσια συζήτηση για τα χωροταξικά και πολεοδομικά ζητήματα χρειάζεται σοβαρότητα και γνώση του νομικού πλαισίου. Όταν όμως παρουσιάζονται προσωπικές εκτιμήσεις ως «γεγονότα», είναι απαραίτητο να αποκαθίσταται η πραγματικότητα.
Πρώτον, η απαίτηση να έχει ένα εκτός σχεδίου γήπεδο πρόσωπο σε αναγνωρισμένη κοινόχρηστη οδό δεν αποτελεί «παράλογη απαίτηση» ούτε κάποια πρόσφατη αυθαίρετη επινόηση. Αποτελεί πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία βασίζεται στο άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος και τον ορθολογικό χωροταξικό σχεδιασμό. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει επανειλημμένα κρίνει ότι η εκτός σχεδίου δόμηση είναι εξαίρεση και όχι γενικός κανόνας. Επομένως, η ύπαρξη νόμιμης πρόσβασης σε κοινόχρηστο δρόμο αποτελεί στοιχειώδη προϋπόθεση πολεοδομικής τάξης.
Δεύτερον, η συζήτηση περί «αναγνώρισης μόνο δρόμων πριν το 1977» παρουσιάζεται με τρόπο απλουστευτικό και παραπλανητικό. Η νομολογία δεν επιβάλλει αυθαίρετα ένα τέτοιο απόλυτο χρονικό όριο για όλη τη χώρα. Αντιθέτως, εξετάζει τη νομιμότητα και τον χαρακτήρα των δρόμων με βάση το ιστορικό δημιουργίας τους και το θεσμικό πλαίσιο κάθε περιόδου. Η παρουσίαση του ζητήματος ως κάποιας συνωμοτικής επιλογής του «βαθέος κράτους» δεν ανταποκρίνεται στη νομική πραγματικότητα.
Τρίτον, σε ό,τι αφορά τα όρια των οικισμών, είναι γνωστό ότι πολλές οριοθετήσεις που έγιναν τη δεκαετία του 1980 με αποφάσεις Νομαρχών δεν συνοδεύονταν από ολοκληρωμένη πολεοδομική τεκμηρίωση. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει σε αρκετές περιπτώσεις ότι τέτοιες οριοθετήσεις δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις της πολεοδομικής νομοθεσίας. Για τον λόγο αυτόν η Πολιτεία προχωρά σήμερα σε επανακαθορισμό των ορίων μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τα οποία αποτελούν θεσμοθετημένο εργαλείο χωρικού σχεδιασμού.
Τέταρτον, είναι επίσης ανακριβές να αποδίδεται η ευθύνη για τις αλλαγές αυτές σε μεμονωμένους μελετητές ή σε τοπικούς φορείς. Οι μελέτες πολεοδομικού σχεδιασμού δεν δημιουργούν αυθαίρετα κανόνες δικαίου. Οφείλουν να εφαρμόζουν την ισχύουσα νομοθεσία και τη νομολογία των δικαστηρίων. Η ευθύνη για το θεσμικό πλαίσιο ανήκει αποκλειστικά στο κράτος και στη Βουλή.
Τέλος, η χρήση εκφράσεων όπως «μαφιόζικη αντιμετώπιση», «διαστροφική λογική» ή «βαθύ κράτος» δεν συμβάλλει σε έναν σοβαρό δημόσιο διάλογο. Τα πολεοδομικά ζητήματα είναι σύνθετα και επηρεάζουν πράγματι περιουσίες και τοπικές κοινωνίες. Αν υπάρχουν προβλήματα ή αδικίες, αυτά πρέπει να αναδεικνύονται με τεκμηριωμένα επιχειρήματα και συγκεκριμένες προτάσεις και όχι με χαρακτηρισμούς που περισσότερο συσκοτίζουν παρά φωτίζουν την πραγματική διάσταση του ζητήματος.
Η ουσία είναι απλή: οι κανόνες χωροταξίας και πολεοδομίας δεν καθορίζονται από προσωπικές απόψεις ή τοπικές πιέσεις, αλλά από το Σύνταγμα, τη νομοθεσία και τη νομολογία των ανώτατων δικαστηρίων. Όποιος θέλει να ασκήσει κριτική σε αυτούς τους κανόνες έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Η κριτική όμως πρέπει να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε υπερβολές που δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις στην κοινωνία.
ΞΕΝΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ
