Σημαντικές αντιδράσεις έχει προκαλέσει η διαχείριση της εμφάνισης αφθώδους πυρετού στη Λέσβο το 2026, με το Αγροτικό και Κτηνοτροφικό Κόμμα Ελλάδας (ΑΚΚΕΛ) να ασκεί εκτενή κριτική στα μέτρα που έχουν επιβληθεί, κάνοντας λόγο για δυσανάλογες παρεμβάσεις και σοβαρές πολιτικές ευθύνες.
Το κόμμα υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση της επιζωοτίας υπερβαίνει τα όρια μιας καθαρά υγειονομικής διαχείρισης, θέτοντας ζητήματα δικαιοσύνης, αναλογικότητας και στήριξης των κτηνοτρόφων. Όπως επισημαίνεται, η εφαρμοζόμενη πολιτική πλήττει συνολικά την παραγωγική βάση του νησιού, χωρίς –κατά την άποψή του– να δικαιολογείται από τα επιδημιολογικά δεδομένα.
Επιπρόσθετα το ΑΚΚΕΛ προ ημερών υπέβαλλε μηνυτήρια αναφορά στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Μυτιλήνης ζητώντας να διερευνήσει για τυχόν αξιόποινες πράξεις, παραλήψεις, παράβαση καθήκοντος και κίνδυνο δημόσιας υγείας αναφορικά με τον αφθώδη πυρετό.
Σύγκριση με το 1994
Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί η σύγκριση με το 1994, όταν η Ελλάδα είχε αντιμετωπίσει πολλαπλές εστίες αφθώδους πυρετού. Σύμφωνα με το ΑΚΚΕΛ, εκείνη την περίοδο δεν είχαν επιβληθεί γενικευμένες απαγορεύσεις σε ολόκληρες περιοχές, ούτε είχε διακοπεί συνολικά η εμπορική δραστηριότητα.
Ειδικότερα, αναφέρεται ότι δεν υπήρξε μαζικό κλείσιμο σφαγείων και τυροκομείων, ούτε καθολική απαγόρευση μετακίνησης ζώων. Οι παρεμβάσεις περιορίστηκαν σε μολυσμένες εκμεταλλεύσεις, με στοχευμένες θανατώσεις και μέτρα βασισμένα σε επιδημιολογικά κριτήρια.
Αντίθετα, στη σημερινή συγκυρία, με περιορισμένο αριθμό επιβεβαιωμένων εστιών στη Λέσβο, εφαρμόζονται –όπως υποστηρίζεται– εκτεταμένοι περιορισμοί. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το κλείσιμο σφαγείων, η αναστολή της εμπορίας ζώων και προϊόντων, καθώς και ευρείες απαγορεύσεις μετακίνησης.
Κατά το ΑΚΚΕΛ, τα μέτρα αυτά οδηγούν σε «οικονομικό αποκλεισμό» του νησιού, επηρεάζοντας όχι μόνο τις μολυσμένες μονάδες αλλά και το σύνολο των παραγωγών, ανεξαρτήτως επιδημιολογικής εμπλοκής.
Ζητήματα κρατικής επάρκειας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις διαχρονικές αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού. Το κόμμα επισημαίνει ότι στη Λέσβο υπηρετεί περιορισμένος αριθμός κτηνιάτρων σε σχέση με τον όγκο του ζωικού κεφαλαίου, γεγονός που –όπως αναφέρει– δυσχεραίνει την αποτελεσματική επιτήρηση και πρόληψη.
Παράλληλα, γίνεται λόγος για ανεπαρκή μέτρα βιοασφάλειας στις πύλες εισόδου, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στο νησί, ενώ σημειώνεται ότι η πολιτεία εμφανίζεται καθυστερημένα όταν πρόκειται για πρόληψη, αλλά ιδιαίτερα αυστηρή στην επιβολή περιορισμών.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, αυτή η ασυμμετρία οδηγεί σε μια κατάσταση όπου οι παραγωγοί καλούνται να επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος της κρίσης.
Αναφορά στο παράδειγμα της Κύπρου
Στο πλαίσιο της κριτικής, γίνεται σύγκριση και με την αντιμετώπιση αντίστοιχων κρίσεων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με ειδική αναφορά στην Κύπρο. Το ΑΚΚΕΛ υποστηρίζει ότι εκεί ενεργοποιήθηκαν ταχύτερα αντανακλαστικά, με έγκαιρη έναρξη εμβολιασμών και άμεση προσφυγή σε ευρωπαϊκούς μηχανισμούς υποστήριξης, όπως η Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων (DG SANTE).
Όπως σημειώνεται, τα μέτρα στην περίπτωση αυτή στόχευαν στον περιορισμό της νόσου χωρίς να διαταραχθεί συνολικά η παραγωγική δραστηριότητα, σε αντίθεση –κατά το κόμμα– με όσα συμβαίνουν στη Λέσβο.
Ερωτήματα προς την πολιτεία
Στην ανακοίνωση τίθεται σειρά ερωτημάτων προς την κυβέρνηση και τις αρμόδιες αρχές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
Γιατί, παρά τον περιορισμένο αριθμό εστιών, εφαρμόζονται εκτεταμένα μέτρα που επηρεάζουν το σύνολο του νησιού;
Γιατί δεν υλοποιήθηκε εξαρχής οργανωμένο πρόγραμμα εμβολιασμού;
Αν υπήρξε και πότε επίσημο αίτημα για ευρωπαϊκή τεχνική συνδρομή;
Γιατί δεν ενισχύθηκαν έγκαιρα οι τοπικές κτηνιατρικές υπηρεσίες;
Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τις οικονομικές επιπτώσεις στους παραγωγούς και τις συναφείς δραστηριότητες;
Το κόμμα υποστηρίζει ότι όσο τα ερωτήματα αυτά παραμένουν αναπάντητα, η διαχείριση της κρίσης δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρως τεκμηριωμένη ή επαρκής.
Προτάσεις και αιτήματα
Παράλληλα με την κριτική, διατυπώνονται συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Μεταξύ αυτών:
Αναθεώρηση των υφιστάμενων μέτρων και μετάβαση σε πιο στοχευμένες, επιδημιολογικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.
Άμεση εφαρμογή προγράμματος εμβολιασμού με σαφές χρονοδιάγραμμα και προτεραιοποίηση των ζωνών κινδύνου.
Επίσημη ενεργοποίηση ευρωπαϊκών μηχανισμών υποστήριξης.
Ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών της Λέσβου με προσωπικό και εξοπλισμό.
Οικονομική στήριξη των πληγέντων, όχι μόνο για τις θανατώσεις ζώων αλλά και για την απώλεια εισοδήματος, τα απούλητα προϊόντα και τη διακοπή συμβολαίων.
Το ευρύτερο διακύβευμα
Η υπόθεση της Λέσβου αναδεικνύεται, σύμφωνα με το ΑΚΚΕΛ, σε κρίσιμο τεστ για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται η πολιτεία υγειονομικές κρίσεις στον πρωτογενή τομέα. Το ζητούμενο, όπως επισημαίνεται, είναι η εξεύρεση ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της δημόσιας υγείας και τη διατήρηση της βιωσιμότητας της αγροτικής οικονομίας.
Η εξέλιξη της κατάστασης αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς θα κρίνει τόσο την αποτελεσματικότητα των μέτρων όσο και την αντοχή των τοπικών παραγωγών, σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας για τον κτηνοτροφικό κλάδο.
