10 Μαρτίου 2026

ΥΠΕΝ: τα πέντε βήματα για τελική λύση δόμησης σε εκτός σχεδίου οικόπεδα

 
Σε πέντε βήματα ανακοίνωσε ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ότι εξελίσσεται και ολοκληρώνεται ο προγραμματισμός για να αναγνωριστεί με Προεδρικό Διάταγμα οικοδομησιμότητα στις παρόδιες ιδιοκτησίες, που βρίσκονται εκτός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων και εκτός οριοθετημένων οικισμών προ του 1923 και κάτω των 2000 κατοίκων, ώστε να δοθεί τελική λύση δόμησης σε εκτός σχεδίου οικόπεδα σε όλη τη χώρα.


Τα βήματα και το χρονοδιάγραμμα, που ακολουθούνται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για να ολοκληρωθεί μέσω των μελετών αναγνώρισης οδών η καταγραφή των υπαρχόντων δρόμων, που θα χαρακτηριστούν κοινόχρηστοι μέσω Προεδρικού Διατάγματος, και θα δώσουν οικοδομησιμότητα σε παρόδιες ιδιοκτησίες  στις εκτός σχεδίου περιοχές της χώρας ανακοίνωσε από τα Χανιά ο Ευθύμιος Μπακογιάννης γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ. Και παράλληλα ο ίδιος,

Διαβεβαίωσε ότι ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ, ΕΠΣ), θα ολοκληρωθεί στο σύνολο του, χωρίς να υπάρξει χρηματοδοτικό κενό, με νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, – ως επικρατέστερο σενάριο αναφέρουν οι πληροφορίες από πόρους του Πράσινου Ταμείου -, για το περίπου 40% των Δημοτικών Ενοτήτων της χώρας, που σύμφωνα με το γενικό γραμματέα του ΥΠΕΝ δεν θα προλάβουν την τελική προθεσμία παράδοσης μελετών της 30ης Ιουνίου 2026 και της χρηματοδότησης τους από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Με πέντε βήματα, πάει για αρχές 2027 η τελική λύση για εκτός σχεδίου οικόπεδα 
Για την εκτός σχεδίου δόμηση, που ουσιαστικά έχει παγώσει τα τελευταία τέσσερα χρόνια μετά από ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ για οικοδομική άδεια στην Πάτμο, όπως έχει γράψει το ecopress, το ΥΠΕΝ έχει εγκαταλείψει οριστικά τη λύση μεταβατικής νομοθετικής ρύθμισης και ακολουθεί σχεδιασμό, να δώσει οριστική λύση μέσω Προεδρικού Διατάγματος, που θα θέτει τους κανόνες για τους δρόμους που δίνουν δικαίωμα δόμησης και των μελετών αναγνώρισης οδών σε όλη τη χώρα, ώστε η τελική λύση να είναι συμβατή με τη νομολογία του ΣτΕ, που απαιτεί τεκμηρίωση των κανόνων δόμησης, μέσω πολεοδομικού σχεδιασμού.



Ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ από τα Χανιά ανακοίνωσε ότι ο σχεδιασμός για την αναγνώριση οδών, που είχε ανακοινωθεί ότι θα ολοκληρωθεί εντός του 2026 πάει για τις αρχές του 2027 και παρουσίασε αναλυτικά τα  πέντε βήματα, που ακολουθούνται έως  την τελική υλοποίηση του.  Συγκεκριμένα:

1. Αναθέσεις των μελετών αναγνώρισης οδών: Αφορά σε μελέτες καταγραφή των δρόμων για συνολικά 981 Δημοτικές Ενότητες σε όλη τη χώρα.

-«Για τους δρόμους έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες για όλα τα νησιά και ήδη  υπογράφηκαν οι συμβάσεις για την καταγραφή του οδικού δικτύου στην ηπειρωτική Ελλάδα μέσα είναι και η Κρήτη, όπου αναμένεται να τελειώσουν έως τις 30 Ιουνίου 2026,  άρα δεν είμαστε πολύ πίσω. Είμαστε εντός του χρονοδιαγράμματος γιατί αυτά πληρώνονται από Ταμείο Ανάκαμψης και έχουμε δεσμευτεί, οι μελετητές απέναντί μας και εμείς έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι θα ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός της αναγνώρισης των δρόμων έως τις 30/6», είπε ο κος Μπακογιάννης.

2. Εκπόνηση σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος για τα κριτήρια πολεοδομικής αναγνώρισης οδών: Μετά την ολοκλήρωση των μελετών καταγραφής των δρόμων, δηλαδή μετά τις 30 Ιουνίου 2026, ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ ανακοίνωσε ότι:

-«Mέσα στο καλοκαίρι θα δουλέψουμε το σχέδιο προεδρικού διατάγματος και τα κριτήρια αναγνώρισης οδών», προσθέτοντας ότι «το σχέδιο προεδρικού διατάγματος με τα κριτήρια αναγνώρισης των δρόμων θα βγει και σε διαβούλευση».

Και εξήγησε ότι: «από αυτά τα κριτήρια αναγνώρισης των δρόμων θα προκύψει τελικά το σύνολο των δρόμων που θα αναγνωριστούν την επόμενη μέρα και θα δώσουνε οικοδομησιμότητα στα γήπεδα της εκτός σχεδίου της υπόλοιπης Ελλάδας».

3. Νομοθετική ρύθμιση για την έκδοση του ΠΔ αναγνώρισης οδών: Παράλληλα είπε ο κος Μπακογιάννης ότι «θα υπάρξει μία νομοθετική πρωτοβουλία εξουσιοδότησης για αυτό το προεδρικό διάταγμα», η οποία προφανώς θα προωθηθεί για ψήφιση στη Βουλή αφού ολοκληρωθεί η σχετική διαβούλευση και το σχέδιο ΠΔ πάρει οριστική μορφή.

4. Προληπτικός έλεγχος του ΠΔ για την αναγνώριση οδών από το ΣτΕ: μιλώντας για το σχέδιο ΠΔ, όπως θα πάρει οριστική μορφή και μετά από τη διαβούλευση ό γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ είπε ότι:

–«Tο σχέδιο ΠΔ θα το στείλουμε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υπολογίζω στον Οκτώβριο Νοέμβριο του 2026. Το συμβούλιο της Επικρατείας χωρίς να θέλω να προ δεσμεύσω τους χρόνους του, ο μέσος χρόνος που κάνει είναι από τρεις έως πέντε μήνες ανάλογα με τη δυσκολία των προεδρικών διαταγμάτων». Και

5. Κύρωση του πολεοδομικά αναγνωρισμένου οδικού δικτύου: «και αμέσως μετά, δηλαδή από το πρώτο τρίμηνο του 2027 θεωρώ ότι θα έχουμε τους κυρωμένους δρόμους», είπε ο κος Μπακογιάννης, εξηγώντας πώς θα κλείσει ο κύκλος για τελικές λύσεις παρόδια δόμησης σε πολεοδομικά αναγνωρισμένους δρόμους σε όλη τη χώρα, όταν το κοινόχρηστο δημοτικό οδικό δίκτυο θα ενταχθεί στο συνολικό πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας, του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Τα πέντε κλειδιά για οικοδομησιμότητα σε εκτός σχεδίου και εκτός οικισμών οικόπεδα
Σύμφωνα με την προκήρυξη του έργου των μελετών αναγνώρισης οδών,  που υλοποιεί το ΤΕΕ από το ΥΠΕΝ ορίζονται πέντε κριτήρια- κλειδιά για την καταγραφή των οδών σε εκτός σχεδίου και εκτός οικισμών περιοχές ως κοινόχρηστων. Οι προδιαγραφές των μελετών σε μεγάλο βαθμό δείχνουν τα βασικά κριτήρια με βάση τα οποία θα αναγνωρίζεται η οικοδομησιμότητα των οικοπέδων, ενώ σημαντική θα είναι η προληπτική κρίση του σχεδίου ΠΔ που θα εκπονήσει το ΥΠΕΝ από το ΣτΕ για το τελικό νομοθετικό πλαίσιο που θα ισχύσει.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις προδιαγραφές των μελετών καταγραφής οδών  Τα πέντε κλειδιά για οικοδομησιμότητα σε εκτός σχεδίου και εκτός οικισμών οικόπεδα

προβλέπεται ότι είναι:

1.Ορθοεικόνες του Ελληνικού Κτηματολογίου και αεροφωτογραφίες προ του 1977: «Βασική προϋπόθεση για την καταγραφή μιας οδού είναι να εμφανίζεται στις πλέον πρόσφατες ορθοεικόνες του Ελληνικού Κτηματολογίου πανελλαδικής κάλυψης και σε α/φ προ του 1977. Εφόσον εμφανίζεται σε αυτές τότε είναι αντικείμενο της μελέτης καταγραφής» λέει η προκήρυξη του διαγωνισμού και σημειώνεται ότι:

«Εφόσον τα οδικά τμήματα ή οι οδοί δεν εμπίπτουν εντός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου ή εντός οριοθετημένων οικισμών και δεν είναι χαρακτηρισμένες ως Εθνικές, Επαρχιακές, Δημοτικές οδοί, ή/και δεν είναι αναγνωρισμένες με διαπιστωτική πράξη κατ’ εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 20 του ν. δ/τος του ’23 ως προϋφιστάμενες ή με τις διατάξεις του τελευταίου εδαφίου της περίπτωσης β’ της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του Π.Δ. 24-31.05.1985 (Δ’270), τότε εξετάζεται περαιτέρω αν υφίστανται με τη βούληση της πολιτείας ή με άλλον νόμιμο τρόπο και λογίζονται ως κοινόχρηστες όπως:

2) οδοί που προβλέπονται από αναδασμό του Υπουργείου Γεωργίας ή δρόμοι που έχουν διανοιχτεί σε εκτέλεση παραχωρητηρίων του Ελληνικού Δημοσίου, αποφάσεων αναδασμού ή πράξεων απαλλοτριώσεως κατά τις διατάξεις της αγροτικής ή εποικιστικής νομοθεσίας, όπου υπάρχει σχετική πρόβλεψη ότι το αντίστοιχο τμήμα παραμένει δημόσια οδός ή δίοδος και αφήνεται στην κοινή χρήση,

3) η καθορισμένη ζώνη παραλίας, που εξυπηρετεί τις ανάγκες κυκλοφορίας, εφόσον είναι διαμορφωμένη οδός,

4) οδοί που έχουν νομίμως κατασκευαστεί με τη βούληση της πολιτείας και επιτρέπουν την πρόσβαση σε:

♦ ακτές,

♦ αρχαιολογικούς χώρους,

♦ εθνικούς δρυμούς,

♦ χιονοδρομικά κέντρα ή σε

♦ σημαντικά δημόσια έργα (όπως φράγματα, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, νοσοκομεία, Δημοτικές Εγκαταστάσεις Ύδρευσης (δεξαμενές, αντλιοστάσια) και

♦ Αποχέτευσης (εργοστάσια βιολογικών καθαρισμών),

♦ Επεξεργασίας και ταφής στερεών αποβλήτων,

♦ Νεκροταφείων, Ιερών Ναών κλπ.

5) το δίκτυο δασικών οδών, 

-αν έχουν αποτυπωθεί ως οδοί στα κτηματολογικά διαγράμματα του Εθνικού Κτηματολογίου σε λειτουργούν Κτηματολόγιο άνω της πενταετίας.

-αν έχουν κριθεί ως κοινόχρηστες δυνάμει αμετάκλητης δικαστικής αποφάσεως που αφορούσε και την κοινοχρησία της οδού ή/και o αν εμφανίζονται σε αεροφωτογραφίες πλησιέστερης ημερομηνίας προ 27.07.1977.

Οι εξελίξεις και οι λύσεις για τις μελέτες του πολεοδομικού σχεδιασμού
Για τις μελέτες των νέων ΤΠΣ και ΕΠΣ, σύμφωνα με όσα ανέφερε από τα Χανιά ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, Ευθύμιος Μπακογιάννης, εξετάζεται η δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού προγράμματος. Στόχος είναι να συνεχιστούν οι συμβάσεις και να ολοκληρωθούν τα πολεοδομικά σχέδια των δήμων που δεν θα προλάβουν την προθεσμία της 30ης Ιουνίου.

Σύμφωνα με τον κ. Μπακογιάννη, ο πολεοδομικός σχεδιασμός στη χώρα προχωρά σταδιακά και μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026, εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί περίπου στο 60% των δημοτικών ενοτήτων. Με βάση τον σχεδιασμό αυτό, αναμένεται να απορροφηθεί το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με τον κο Μπακογιάννη, μέσα στους επόμενους 24 μήνες αναμένεται η έκδοση προεδρικού διατάγματος που θα καθορίζει τις χρήσεις γης.

Παράλληλα, όσες μελέτες δεν ολοκληρωθούν μέχρι τις 30/6 θα ενταχθούν σε νέο «παράλληλο» χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Πρώτη προτεραιότητα παραμένει «η ολοκλήρωση όσο το δυνατόν περισσότερων τοπικών πολεοδομικών σχεδίων με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης», είπε ο ίδιος.

-«Το πρόβλημα που προκύπτει από  το Ταμείο Ανάκαμψης έχει να κάνει με τη χρηματοδότηση», είπε ο κος Μπακογιάννης και ανέφερε αναλυτικά για τις μελέτες  που δεν θα ολοκληρωθούν έως το τέλος Ιουνίου ότι:

«Για τη  χρηματοδότηση των μελετών εξετάζουμε με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και του υπουργείου Οικονομικών να φτιάξουμε ένα παράλληλο πρόγραμμα, με το οποίο θα συνεχίσει η υλοποίηση των συμβάσεων. Προφανώς είναι μεταρρυθμιστικός στόχος η υλοποίηση του πολεοδομικού σχεδιασμού στη χώρα και σε καμία περίπτωση δεν θα υπάρξει οικονομικό κενό κατά την υλοποίηση των συμβάσεων. Το μεγάλο μας στοίχημα όμως και η πρώτη μας προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι να καταφέρουμε να ολοκληρώσουμε όσο γίνεται περισσότερα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Παρόλα αυτά θέλω να διαβεβαιώσω ότι ο πολεοδομικό σχεδιασμός στη χώρα θα ολοκληρωθεί με χρηματοδοτικό εργαλείο, το οποίο θα ανακοινωθεί στη συνέχεια μόλις ξέρουμε ακριβώς αυτές τις μελέτες οι οποίες δεν θα ολοκληρωθούν με χρηματοδότηση του ΤΑΑ».

 Χρηματοδότηση και για υπό εκπόνηση ΓΠΣ
Ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΝ ανέφερε ακόμη ότι υπάρχουν δήμοι – μεταξύ αυτών και ο Δήμος Χανίων – που δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν το Γενικό Πολεοδομικό τους Σχέδιο. Για τον λόγο αυτό δόθηκε η δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω παράλληλου προγράμματος του Πράσινου Ταμείου. Ο Δήμος Χανίων έχει ήδη εξασφαλίσει τη σχετική χρηματοδότηση και βρίσκεται στη διαδικασία δημοπράτησης του έργου.

Του Αργύρη Δεμερτζή/
ΠΗΓΗ https://ecopress.gr/