Η συζήτηση για τις αγοραπωλησίες ακινήτων σε παραμεθόριες περιοχές δεν ανοίγει τυχαία. Ούτε η χρονική στιγμή είναι ουδέτερη. Η αποκάλυψη του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ότι προωθείται αυστηροποίηση του νομικού πλαισίου έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που εδώ και χρόνια ψιθυρίζεται σε υπηρεσιακά γραφεία και αναλυτικά σημειώματα: το υφιστάμενο καθεστώς δεν επαρκεί πλέον.
Παρότι ο νόμος 1892/1990 προβλέπει ρητή απαγόρευση αγοραπωλησιών από πρόσωπα εκτός ΕΕ σε κρίσιμες περιοχές της χώρας, οι εξαιρέσεις που θεσπίστηκαν με «φίλτρο» την αίτηση και τον έλεγχο, στην πράξη δημιούργησαν ένα πεδίο ευελιξίας. Ένα πεδίο που, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, αξιοποιήθηκε συστηματικά τα τελευταία χρόνια.
Το ζήτημα δεν αφορά απλώς μεμονωμένες κατοικίες ή τουριστικά ακίνητα. Αφορά εκτάσεις, θέσεις με γεωγραφική εγγύτητα σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, λιμάνια, ενεργειακές υποδομές και περιοχές ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας. Και κυρίως, αφορά τη χρήση ενδιάμεσων σχημάτων, εταιρειών-βιτρίνα και πολύπλοκων εταιρικών δομών, που δυσχεραίνουν τον εντοπισμό της πραγματικής ιδιοκτησίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι στη διαδικασία ελέγχου συμμετέχουν πλέον –και με ενισχυμένο ρόλο– η ΕΥΠ, η Κρατική Ασφάλεια και η Αρχή για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Το κράτος φαίνεται να αναγνωρίζει ότι οι σύγχρονες απειλές δεν εκδηλώνονται μόνο με στρατεύματα και οπλικά συστήματα, αλλά και με «ήπιες» επενδύσεις που αποκτούν μόνιμο αποτύπωμα στο έδαφος.
Η φράση-κλειδί στις απαντήσεις του Υπουργού είναι μία: «προς αυστηροποίηση του νομικού πλαισίου». Πρόκειται για έμμεση παραδοχή ότι το υπάρχον σύστημα ελέγχου, αν και αυστηρό στα χαρτιά, δεν στάθηκε αρκετό για να αποτρέψει περιπτώσεις που εκ των υστέρων κρίθηκαν προβληματικές ή οριακές ως προς την εθνική ασφάλεια.
Το μήνυμα της κυβέρνησης είναι σαφές: η ανοχή τελειώνει. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων σε περιοχές όπου η γεωγραφία, η ιστορία και η διεθνής συγκυρία επιβάλλουν αυξημένη εγρήγορση. Ταυτόχρονα, όμως, ανοίγει και ένα δύσκολο πολιτικό μέτωπο: εκείνο της σύγκρουσης με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα που είχαν συνηθίσει να κινούνται στα «γκρίζα» όρια του νόμου.
Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει σύντομα. Όχι στις εξαγγελίες, αλλά στις απορρίψεις. Στο πόσες αιτήσεις θα «κοπούν», ποια σχήματα θα αποκλειστούν και αν το νέο πλαίσιο θα αντέξει σε νομικές και πολιτικές πιέσεις. Γιατί, σε τελική ανάλυση, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν κίνδυνοι. Το ερώτημα είναι αν το κράτος είναι έτοιμο να τους αντιμετωπίσει χωρίς εκπτώσεις.
