Ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος απαντά στους δημάρχους, επικαλούμενος οικονομικά προβλήματα, δημοσιονομικούς κανόνες και την ένταξη των επιτροπών στη Γενική Κυβέρνηση
Τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν πολλοί δήμοι το προηγούμενο διάστημα, επιχειρώντας να τακτοποιήσουν οικονομικές υποχρεώσεις των καταργημένων σχολικών επιτροπών, επισημαίνει ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, απαντώντας σε επιστολή πέντε δημάρχων που ζητούν τη μη κατάργησή τους.
Όπως τονίζει ο υπουργός, αρκετοί δήμοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με σημαντικές οφειλές σχολικών επιτροπών που καταργήθηκαν, οι οποίες αφορούσαν χρέη προς παρόχους ηλεκτρικού ρεύματος, πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και προς άλλους προμηθευτές. Σε πολλές περιπτώσεις, οι δαπάνες αυτές δεν είχαν αποτυπωθεί εγκαίρως στα οικονομικά στοιχεία, γεγονός που δημιούργησε πρόσθετα προβλήματα στη δημοσιονομική διαχείριση.
Παράλληλα, ο κ. Λιβάνιος επισημαίνει ότι υπάρχουν δήμοι οι οποίοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τη μετάβαση στο νέο καθεστώς και λειτουργούν με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και διαφάνεια. Υπενθυμίζει, δε, ότι μέσω δημόσιας αναζήτησης μπορούν να εντοπιστούν περιπτώσεις κακοδιαχείρισης στα οικονομικά σχολικών επιτροπών, ορισμένες εκ των οποίων έχουν απασχολήσει τη Δικαιοσύνη, οδηγώντας ακόμη και στην επιβολή σοβαρών ποινών.
Αναφορικά με τη διαχείριση των λειτουργικών δαπανών των σχολικών μονάδων, ο υπουργός υπογραμμίζει ότι το Υπουργείο Εσωτερικών έχει εκδώσει εγκαίρως τις απαραίτητες οδηγίες και εγκυκλίους. Όπως σημειώνει, οι ανάγκες των σχολείων είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμες, γεγονός που επιτρέπει την κάλυψή τους μέσω κεντρικών διαγωνισμών, προμηθειών αναλωσίμων και αξιοποίησης του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου. Το ίδιο ισχύει και για τις μικρής κλίμακας τεχνικές εργασίες.
Για τις έκτακτες και απρόβλεπτες ανάγκες, προβλέπεται η απόδοση πάγιας προκαταβολής στους διευθυντές των σχολικών μονάδων, κατά το πρότυπο που εφαρμόζεται ήδη για τις δαπάνες της προσχολικής αγωγής και των ΚΔΑΠ, οι οποίες διαχειρίζονται από τις κεντρικές υπηρεσίες των δήμων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο υπουργός στην ενημέρωση που έχει λάβει το Υπουργείο Εσωτερικών από την ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με την οποία οι σχολικές επιτροπές κατατάσσονται στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, στον υποτομέα των ΟΤΑ, βάσει των κριτηρίων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ESA 2010). Η κατάταξη αυτή, όπως διευκρινίζει, δεν μπορεί να μεταβληθεί, ακόμη και με νομοθετική ρύθμιση, και αναμένεται να αποτυπωθεί επισήμως στο Στατιστικό Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης εντός του Ιανουαρίου 2026.
Στην πράξη, αυτό συνεπάγεται ότι οι σχολικές επιτροπές θα υποχρεούνται να καταρτίζουν προϋπολογισμό και πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό, να εντάσσονται στους κανόνες του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ, να τηρούν τα προβλεπόμενα λογιστικά πρότυπα και να εφαρμόζουν πλήρως τη δημοσιονομική νομοθεσία.
«Είναι εφικτό να εφαρμοστούν όλες αυτές οι υποχρεώσεις χωρίς δομημένη και στελεχωμένη οικονομική υπηρεσία;» διερωτάται ο υπουργός, σημειώνοντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα απαιτηθεί εξωτερική λογιστική υποστήριξη, με κόστος που θα αφαιρεί πόρους από τις πραγματικές ανάγκες των σχολείων.
Ο κ. Λιβάνιος υπενθυμίζει, τέλος, ότι κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ στις 5 Σεπτεμβρίου 2025 στη Θεσσαλονίκη είχε ενημερώσει επισήμως για τις εξελίξεις και είχε ζητήσει προτάσεις από τους δημάρχους, χωρίς ωστόσο να λάβει καμία σχετική εισήγηση τους επόμενους τέσσερις μήνες.
Καταλήγοντας, ο υπουργός Εσωτερικών τονίζει ότι, για όλους τους παραπάνω λόγους, η μεταφορά των αρμοδιοτήτων των σχολικών επιτροπών στους δήμους κρίνεται απολύτως αναγκαία. Οι δημοτικές αρχές διαθέτουν προθεσμία οκτώ μηνών για να προχωρήσουν στις απαιτούμενες οργανωτικές προσαρμογές, ώστε η ενσωμάτωση των αρμοδιοτήτων να γίνει ομαλά και αποτελεσματικά.
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο της επιστολής του υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου
Αγαπητοί Κύριοι Δήμαρχοι,
Όπως είθισται, οι επιστολές των πρώτων ημερών του έτους ξεκινούν με ευχές για τη νέα χρονιά. Ως εκ τούτου, εύχομαι εγκάρδια προσωπικά σε εσάς, στους δημοτικούς συμβούλους, στους συνεργάτες και τους δημότες σας υγεία, προκοπή και ευτυχία για το 2026.
Επί της ουσίας της επιστολής σας, μελέτησα με προσοχή το περιεχόμενό της και οφείλω να καταθέσω ορισμένες επισημάνσεις, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι γνωστές σε εσάς, πλην όμως αποφεύγετε να τις αναφέρετε.
Οι 54 διατηρούμενες Σχολικές Επιτροπές του άρθρου 28 του ν.5056/2023 είναι ίσως τα μοναδικά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου της χώρας τα οποία:
α) δεν έχουν οργανωτική δομή,
β) δεν έχουν, και ουδέποτε είχαν, προσωπικό,
γ) λειτουργούν χωρίς προϋπολογισμό,
δ) εκτελούν δαπάνες χωρίς ασφαλιστικές δικλείδες αποτροπής ελλειμμάτων και
ε) τηρούν μόνο βιβλία εισπράξεων και πληρωμών.
Στον δημόσιο διάλογο, αυτή η ιδιαιτερότητα συνήθως αποκαλείται «ευελιξία». Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελεί κατάλοιπο μιας νοοτροπίας που οδήγησε τη χώρα σε χρεοκοπία, στα μνημόνια και στη διεθνή εποπτεία.
Η διατήρηση των 54 σχολικών επιτροπών σε 21 δήμους της χώρας συνοδεύτηκε από την υποχρέωσή τους να ενημερώνουν τις βάσεις δεδομένων του Υπουργείου Εσωτερικών σε μηνιαία βάση. Από την έως σήμερα υποβολή αυτών των στοιχείων εξάγονται τα παρακάτω συμπεράσματα:
α) Οι σχολικές επιτροπές 8 δήμων δεν μπορούν να προσδιορίσουν τις απλήρωτες υποχρεώσεις τους. Υποθέτω ότι αντιλαμβάνεστε πως, το 2026, ύστερα από μια πρωτοφανή δημοσιονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, η αδυναμία νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου να προσδιορίσουν τις οφειλές τους, μας γυρίζει στην εποχή που κάποιοι κακοπροαίρετοι αποκαλούσαν «εποχή των greek statistics».
β) Οι σχολικές επιτροπές 2 δήμων δεν έχουν υποβάλει οικονομικά στοιχεία μέχρι σήμερα, παρά τη ρητή πρόβλεψη του νόμου, γεγονός που δεν συνάδει με την απαιτούμενη δημοσιονομική ευθύνη που πρέπει να επιδεικνύουμε ως διαχειριστές δημοσίου χρήματος.
γ) Οι σχολικές επιτροπές 5 δήμων και οι μισές σχολικές επιτροπές ενός από τους μεγαλύτερους δήμους της χώρας, άλλες περισσότερο άλλες λιγότερο, έχουν αναλάβει υποχρεώσεις καθ’ υπέρβαση των οικονομικών τους πόρων, με αποτέλεσμα την αδυναμία εξόφλησής τους. Ευελπιστώ ότι η - για ακόμα μία χρονιά - έκτακτη χρηματοδότηση για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των σχολικών μονάδων (28 εκ ευρώ για το σύνολο των δήμων της χώρας) θα διατεθεί για την πληρωμή αυτών των υποχρεώσεων.
δ) Μόλις 4 από τους 21 δήμους φαίνεται ότι διατηρούν τα οικονομικά των σχολικών τους επιτροπών υπό έλεγχο, τουλάχιστον σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία που έχουν υποβάλει. Αυτή η εικόνα από μόνη της είναι αρκετή για την τεκμηρίωση της ανάγκης εφαρμογής, και σε αυτούς τους δήμους, των διατάξεων που έχουν εφαρμοστεί ήδη για τους υπόλοιπους δήμους της χώρας.
Πράγματι, πολλοί δήμοι δοκιμάστηκαν το προηγούμενο διάστημα στην προσπάθειά τους να διευθετήσουν τις υποχρεώσεις που ανέλαβαν από τις καταργημένες σχολικές επιτροπές. Γνωρίζετε περιπτώσεις συναδέλφων σας, οι οποίοι ήρθαν αντιμέτωποι με σημαντικές οφειλές σχολικών επιτροπών που καταργήθηκαν, οι οποίες αφορούν είτε χρέη προς παρόχους ρεύματος, πετρελαίου και φυσικού αερίου είτε άλλους προμηθευτές, οι οποίες δαπάνες - σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις - δεν αποτυπώνονταν μέχρι πρότινος πουθενά. Μπορείτε, επίσης, να ρωτήσετε αρκετούς συναδέλφους σας που έχουν ανταποκριθεί πλήρως στη μετάβαση αυτή και λειτουργούν πλέον με αποτελεσματικότητα και διαφάνεια.
Επιπλέον, δυστυχώς, μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο αρκεί για να εντοπιστούν περιπτώσεις σημαντικών προβλημάτων στη διαχείριση των οικονομικών των σχολικών επιτροπών, αρκετές εκ των οποίων έχουν απασχολήσει τη Δικαιοσύνη, φτάνοντας έως και την επιβολή σοβαρών ποινών.
Όσον αφορά τη διαχείριση των απαραίτητων δαπανών των σχολείων, είτε αφορούν έργα είτε προμήθειες, το Υπουργείο Εσωτερικών εγκαίρως έχει εκδώσει τις απαραίτητες οδηγίες και εγκυκλίους. Θα μου επιτρέψετε, όμως, να επισημάνω, για μία ακόμη φορά, το εξής: Οι δαπάνες και οι εργασίες για τις σχολικές μονάδες είναι από τις πλέον προβλέψιμες κάθε έτους. Με τη διενέργεια κεντρικών διαγωνισμών και διαδικασιών ανάθεσης, όπως για προμήθεια αναλώσιμων, και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, μπορείτε να καλύπτετε αποτελεσματικά και έγκαιρα τις ανάγκες σε αναλώσιμα υλικά. Ομοίως και τις μικροεργασίες που απαιτούνται.
Σε κάθε περίπτωση, για τις έκτακτες και απρόβλεπτες ανάγκες, είτε προμηθειών είτε εργασιών, έχει προβλεφθεί η υποχρέωση απόδοσης πάγιας προκαταβολής προς τους διευθυντές των σχολικών μονάδων. Άλλωστε, αυτό ακριβώς κάνετε για τις δαπάνες προσχολικής αγωγής ή των ΚΔΑΠ, οι οποίες διεξάγονται από την κεντρική υπηρεσία του δήμου.
Το πλέον σημαντικό: με έγγραφό της η ΕΛ.ΣΤΑΤ. έχει ενημερώσει τις υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών ότι με βάση τα κριτήρια ταξινόμησης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών ESA 2010 (Κανονισμός της Ε.Ε. αριθ. 547/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2013), οι Σχολικές Επιτροπές αποτελούν Φορείς Γενικής Κυβέρνησης στον Υποτομέα των ΟΤΑ και ότι θα περιλαμβάνονται σε επόμενη ανάρτηση του στατιστικού Μητρώου Φορέων Γενικής Κυβέρνησης από την ΕΛ.ΣΤΑΤ., το οποίο αναμένεται το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου 2026. Η ταξινόμηση αυτή γίνεται με συγκεκριμένα κριτήρια και δεν μπορεί να μεταβληθεί ακόμα και με διάταξη νόμου.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Σημαίνει ότι οι σχολικές επιτροπές θα υποχρεωθούν εφεξής:
α) στην κατάρτιση προϋπολογισμού και πολυετούς δημοσιονομικού προγραμματισμού,
β) στην ένταξή τους στους κανόνες του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας των ΟΤΑ,
γ) στην τήρηση των λογιστικών προτύπων και υποχρεώσεων του π.δ. 54/2018,
δ) στην εκτέλεση του προϋπολογισμού, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αναλήψεων υποχρεώσεων του π.δ. 80/2016 και
ε) εν γένει, στην καθολική τήρηση της δημοσιονομικής νομοθεσίας και του δημόσιου λογιστικού (ν. 4270/2014).
Πιστεύετε ότι αυτό είναι εφικτό χωρίς ύπαρξη δομημένης και στελεχωμένης οικονομικής υπηρεσίας ή μπορεί να γίνει χωρίς την παροχή εξωτερικών υπηρεσιών λογιστικής υποστήριξης, με ανάγκη χρήσης πόρων που κανονικά θα έπρεπε να κατευθυνθούν στην ικανοποίηση των αναγκών των σχολικών μονάδων;
Γνωρίζετε, επιπλέον, ότι για τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης δεν υπάρχει κανένα περιθώριο μη εφαρμογής των ανωτέρω υποχρεώσεων, βάσει των εθνικών και των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ της 5ης Σεπτεμβρίου 2025 στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των 2 μελών του ΔΣ που υπογράφουν την επιστολή, κατά την τοποθέτησή μου, σας ενημέρωσα για την ένταξη των σχολικών επιτροπών στους φορείς της γενικής κυβέρνησης, σύμφωνα με το έγγραφο της ΕΛΣΤΑΤ, σας ανέφερα τα ζητήματα που θα προκύψουν και ζήτησα επισήμως να καταθέσετε τις προτάσεις σας για την αντιμετώπιση τους.
Δυστυχώς 4 μήνες μετά καμία πρόταση δεν ήρθε.
Κλείνοντας, για τους λόγους που αναλύθηκαν ανωτέρω, η μεταφορά των αρμοδιοτήτων των διατηρούμενων σχολικών επιτροπών στους οικείους δήμους είναι κάτι περισσότερο από απαραίτητη. Οι δημοτικές αρχές έχουν στη διάθεσή τους οκτώ (8) μήνες προκειμένου να προβούν σε όλες τις απαιτούμενες οργανωτικές προσαρμογές και διευθετήσεις προς την κατεύθυνση της ομαλούς και αποτελεσματικής ενσωμάτωσης των σχετικών αρμοδιοτήτων στη λειτουργία των δήμων τους και είμαι σίγουρος ότι θα ανταποκριθείτε πλήρως.
Σας ευχαριστώ για την επιστολή
Με ιδιαίτερη εκτίμηση
Θοδωρής Λιβάνιος
Ρεπορτάζ: Χ. Σιακαβάρας
ΠΗΓΗ https://www.esos.gr/
