Σοβαρά ερωτήματα εγείρονται γύρω από την απόφαση του Δήμου Ανατολικής Σάμου για την αγορά γεωτεμαχίου με σκοπό τη δημιουργία καταφυγίου αδέσποτων ζώων. Όχι για την αναγκαιότητα του έργου — αυτή είναι αυτονόητη — αλλά για το αν το ακίνητο που επελέγη πληροί τις βασικές πολεοδομικές και χωροταξικές προϋποθέσεις που θέτει η ίδια η νομοθεσία.
Από τα διαθέσιμα έγγραφα, χάρτες και διαγράμματα προκύπτει μια εικόνα γεμάτη κενά, αντιφάσεις και παραλείψεις, που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Ο όρος των 100 μέτρων που δεν αποδεικνύεται
Στη δημοπρασία του Δήμου για την αγορά του ακινήτου, υπήρχε ρητός όρος: το γεωτεμάχιο να απέχει τουλάχιστον 100 μέτρα από το πλησιέστερο νόμιμο κτίσμα. Πρόκειται για βασική προϋπόθεση, όχι για τυπική λεπτομέρεια.
Ωστόσο, από τα στοιχεία που συνοδεύουν την απόφαση δεν προκύπτει σαφής και τεκμηριωμένη μέτρηση αυτής της απόστασης. Υφίσταται γειτνιάζουσα ιδιοκτησία, δηλωμένη στο Κτηματολόγιο με χρήση κατοικίας, και από τις δορυφορικές απεικονίσεις η απόσταση φαίνεται τουλάχιστον οριακή. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχει τοπογραφικό διάγραμμα που να αποδεικνύει ρητά ότι ο όρος των 100 μέτρων τηρείται.
Το ερώτημα είναι απλό: πώς κρίθηκε ότι πληρούται ένας τόσο κρίσιμος όρος της δημοπρασίας;
Το ρέμα που «εξαφανίζεται» από τα διαγράμματα
Λίγο πιο κάτω από το γεωτεμάχιο του Δήμου, οι χάρτες δείχνουν την ύπαρξη ρέματος, το οποίο αποτυπώνεται μάλιστα και στο Κτηματολόγιο ως ξεχωριστή ιδιοκτησία με χρήση «ποταμός – κανάλι – ρέμα».
Σύμφωνα με το ΦΕΚ 100/Δ/1995 για το Χωροταξικό της Νήσου Σάμου, σε τέτοιες περιπτώσεις η οικοδομησιμότητα επιτρέπεται μόνο σε απόσταση τουλάχιστον 70 μέτρων από το ρέμα — όριο αυστηρότερο από άλλες περιοχές της χώρας. Κι όμως, στα έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για την απόφαση δεν αποτυπώνεται ούτε η απόσταση από το ρέμα ούτε κάποια επίσημη οριοθέτησή του.
Πώς, λοιπόν, διασφαλίστηκε ότι το ακίνητο είναι πράγματι οικοδομήσιμο;
Θ5 ή Η4; Η ζώνη που αλλάζει τα πάντα
Το πιο κρίσιμο ζήτημα, όμως, αφορά τη ζώνη χωροθέτησης. Σύμφωνα με τον χάρτη του «Εναλλακτικού Σεναρίου 1» του Δήμου Ανατολικής Σάμου στο πλαίσιο του πολεοδομικού σχεδιασμού «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», η περιοχή Γρίδια φαίνεται να εμπίπτει στη ζώνη Θ5.
Στη ζώνη Θ5, η αρτιότητα για οικοδομησιμότητα είναι 12 στρέμματα. Το γεωτεμάχιο του Δήμου, όμως, είναι περίπου 7 στρέμματα. Με απλά λόγια: αν ισχύει η Θ5, το ακίνητο δεν είναι άρτιο και δεν μπορεί να οικοδομηθεί για τον σκοπό που αγοράστηκε.
Κι όμως, στην απόφαση και στο τοπογραφικό διάγραμμα γίνεται αναφορά σε ζώνη Η4, όπου αρκούν 4 στρέμματα. Το πρόβλημα; Το τοπογραφικό δεν αναφέρει ρητά τη Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου στην οποία εμπίπτει το ακίνητο, ενώ παρουσιάζεται μόνο τμήμα της έκτασης, χωρίς να αποτυπώνεται καθαρά αν και πού τέμνει τη ζώνη Θ5.
Η απορία είναι αναπόφευκτη: έγινε λάθος ή έγινε επιλογή;
Ένα τοπογραφικό με κρίσιμες σιωπές
Το τοπογραφικό διάγραμμα που χρησιμοποιήθηκε θα έπρεπε να περιλαμβάνει σαφή αναφορά στη ΖΟΕ, στους όρους δόμησης και στους περιορισμούς της περιοχής. Η απουσία αυτών των στοιχείων δεν είναι απλώς τεχνική παράλειψη. Στερεί από τα αρμόδια όργανα —και από τους πολίτες— τη δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου.
Όταν λείπουν τέτοια δεδομένα, η διοικητική απόφαση στηρίζεται σε έδαφος ασταθές.
Όταν τα ερωτήματα ξεπερνούν τις απαντήσεις
Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη για ένα καταφύγιο αδέσποτων ζώων. Όμως άλλο η ανάγκη κι άλλο ο τρόπος. Όταν υπάρχουν αμφιβολίες για την τήρηση των όρων της δημοπρασίας, για την οικοδομησιμότητα, για τις αποστάσεις από ρέματα και για τη σωστή χωροταξική ζώνη, τότε το θέμα παύει να είναι τεχνικό και γίνεται βαθιά θεσμικό.
Οι πολίτες δεν ζητούν καταγγελίες. Ζητούν απαντήσεις. Και όσο αυτές δεν δίνονται, τόσο το ερώτημα παραμένει:
αγοράστηκε ένα ακίνητο που μπορεί τελικά να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό που προοριζόταν;
