Η πρόταση έχει σταλεί στην Υπουργό χθές. Σχετικά με το θέμα αυτό η Σύνοδος ζητά από την πολιτική ηγεσία του Υ.Π.ΔΒΜ.Θ ενημέρωση για τις ημερομηνίες κατά τις οποίες θα διεξαχθούν τη φετινή χρονιά οι εξετάσεις εισαγωγής των εκπαιδευτικών (προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης) στα Διδασκαλεία της χώρας καθώς μέχρι τώρα δεν έχουν προσδιορισθεί.
Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τις αποφάσεις της Συνόδου, το νέο Προεδρείο που αποτελείται απο τις /τους:
Πρόεδρος: Δήμητρα Κογκίδου, Κοσμητόρισσα της Παιδαγωγικής Σχολής, Α.Π.Θ.
Αναπληρωτής Πρόεδρος: Κων/νος Τζανάκης, Πρόεδρος Π.Τ.Δ.Ε., Πανεπιστήμιο Κρήτης
Γραμματέας: Έλενα Θεοδωροπούλου, Πρόεδρος Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ., Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
ζήτησε ήδη συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του Υ.Π.ΔΒΜ.Θ για ζητήματα των Παιδαγωγικών Τμημάτων μεταξύ των οποίων είναι και τα Διδασκαλεία.
Με εκτίμηση
εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής της Συνόδου
Δήμητρα Κογκίδου,
Κοσμητόρισσα της Παιδαγωγικής Σχολής, ΑΠΘ
και Πρόεδρος της Συνόδου Προέδρων των Παιδαγωγικών Τμημάτων
Προς
Την Υπουργό του Υ.Π.ΔΒΜ.Θ., Κα Άννα Διαμαντοπούλου
Aξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Η Σύνοδος των Προέδρων και Κοσμητόρων των Παιδαγωγικών Τμημάτων και των Προέδρων των Διδασκαλείων που συνήλθε στο Ρέθυμνο στις 19 και 20 Νοεμβρίου 2010 και στη Θεσσαλονίκη στις 5 και 6 Φεβρουαρίου 2011 συζήτησε εκτενώς το θέμα της Μετεξέλιξης των Διδασκαλείων και, εν όψει του διαλόγου που το Υ.Π.ΔΒΜ.Θ. έχει αναπτύξει, καταθέτει την παρακάτω πρόταση.
Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΩΝ ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ
Τα Διδασκαλεία συνιστούν καρπό πολύχρονων αγώνων των εκπαιδευτικών για την επιστημονική και την επαγγελματική τους αναβάθμιση και τη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης στο δημόσιο σχολείο. Ενώ ιστορικά ο θεσμός της μετεκπαίδευσης αποσκοπούσε κυρίως στην παραγωγή στελεχών εκπαίδευσης, από το 1995 με την προσάρτηση της μετεκπαίδευσης στα Παιδαγωγικά Τμήματα διαμορφώνεται μια συγκεκριμένη φιλοσοφία περί μετεκπαίδευσης, που δίδει έμφαση στη βελτίωση του έργου του εκπαιδευτικού και στην αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου. Σύμφωνα με το Νόμο 2327/1995, σκοπός των Διδασκαλείων είναι η παρακολούθηση των εξελίξεων στις επιστήμες της αγωγής και η προαγωγή της έρευνας, της παραγωγής και της μετάδοσης γνώσεων και εμπειριών που συμβάλλουν στην εκπαιδευτική ανάπτυξη της χώρας.
Ωστόσο, υπό το φως των νέων κοινωνικοπολιτισμικών εξελίξεων, ποικίλες απόψεις διατυπώνονται για τη φύση και το περιεχόμενο της Μετεκπαίδευσης, απηχώντας μία διαφορετική θέση για το μορφωτικό ρόλο του σχολείου και της εκπαίδευσης γενικότερα.
Η Σύνοδος των Προέδρων, στηριζόμενη στο πλαίσιο του προβληματισμού για το ρόλο των Διδασκαλείων, όπως αυτό αποτυπώνεται στο ηλεκτρονικό έγγραφο που η Υπουργός απέστειλε στους/τις Προέδρους των Διδασκαλείων στις 12 Ιουλίου 2010, διερεύνησε τις ιδεολογικές και οικονομικές συνιστώσες των διαφορετικών θέσεων που αρθρώνονται για τη φύση της μετεκπαίδευσης στη σημερινή εποχή. Εκκινώντας από τη θέση ότι κάθε προσπάθεια αναβάθμισης του θεσμού της μετεκπαίδευσης συνδέεται άμεσα με την προάσπιση και την ενίσχυση του δημόσιου σχολείου, υποστηρίζει τα εξής:
(1) Σκοπός της μετεκπαίδευσης των εκπαιδευτικών της Α/βάθμιας εκπαίδευσης
· Εκκινώντας από την παραδοχή ότι η επιστημονική γνώση εξελίσσεται με ραγδαίο τρόπο, και η σύνθετη κοινωνικοπολιτισμική πραγματικότητα επαναπροσδιορίζει διαρκώς την έννοια της εκπαίδευσης και το ρόλο του σχολείου, υποστηρίζουμε ότι η μετεκπαίδευση δεν μπορεί να συρρικνωθεί για να εξυπηρετήσει στενές, καθαρά εργαλειακού/χρηστικού τύπου προσεγγίσεις της διδασκαλίας και της μάθησης. Αντίθετα, η μετεκπαίδευση οφείλει να συμβάλει στην καλλιέργεια της κριτικής και αναστοχαστικής στάσης του/της εκπαιδευτικού απέναντι στον πολυδιάστατο χαρακτήρα της διαρκώς μεταβαλλόμενης κοινωνίας, στη διεύρυνση της ικανότητάς του/της να αξιοποιεί τις νέες επιστημονικές γνώσεις για να αποδομεί διαρκώς τα πλαίσια αναφορών με τα οποία λειτουργεί, στην κατάκτηση δεξιοτήτων για την επιλογή αποτελεσματικών λύσεων-απαντήσεων στις προκλήσεις που η σύνθετη σχολική πραγματικότητα προβάλλει. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι όχι μόνο δεν θα πρέπει ο θεσμός του Διδασκαλείου να υποβαθμιστεί ή και να καταργηθεί, αλλά, αντίθετα, να αναβαθμιστεί, σε τρόπον ώστε να υλοποιηθούν οι παραπάνω στόχοι.
· Τονίζουμε την ανάγκη να διατηρηθεί ο δημόσιος ακαδημαϊκός χαρακτήρας της μετεκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Υποστηρίζουμε ότι κάθε προσπάθεια μετεκπαίδευσης ή επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) για να έχει εχέγγυα επιστημονικής εγκυρότητας δεν μπορεί να υλοποιείται από άλλο φορέα παρά μόνο από το Πανεπιστήμιο, το οποίο αποτελεί και τον κατ’ εξοχήν χώρο ανάπτυξης της έρευνας και της διδασκαλίας σε συνθήκες αυτοτέλειας και ελευθερίας.
(2) Μορφή της μετεκπαίδευσης των εκπαιδευτικών της Α/βάθμιας εκπαίδευσης
2.1. Διατήρηση της μετεκπαίδευσης
· Τασσόμαστε υπέρ της διατήρησης της μετεκπαίδευσης, η οποία μπορεί να συνυπάρχει με (αλλά όχι να αντικατασταθεί από) προγράμματα ευέλικτης επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών (2.2. παρακάτω). Η ευρύτητα του σκοπού της μετεκπαίδευσης όπως έχει διατυπωθεί στο Νόμο διατηρείται, ενώ ενισχύεται ο ηγετικός, κριτικός και αναστοχαστικός ρόλος του/της εκπαιδευτικού στο σύγχρονο σχολείο. Φρονούμε ότι η αναβάθμιση του ρόλου του/της εκπαιδευτικού ως διανοούμενου και ως φορέα αλλαγής στη σχολική μονάδα και την κοινωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί με βραχύχρονα προγράμματα κατάρτισης καθαρά χρηστικού χαρακτήρα, παρά με ακαδημαϊκού χαρακτήρα μετεκπαίδευση που ανατροφοδοτεί και εμπλουτίζει την ήδη αποκτηθείσα διδακτική εμπειρία του εκπαιδευτικού.
· Κάθε προσπάθεια αναβάθμισης του θεσμού των Διδασκαλείων –και κατ’ επέκταση του δημόσιου σχολείου- δεν μπορεί παρά να κινείται προς την κατεύθυνση ενίσχυσης της διασύνδεσης των Διδασκαλείων με την τοπική κοινωνία και να ενισχύει το γόνιμο διάλογο μεταξύ των δύο κοινοτήτων, του Πανεπιστημίου και του Σχολείου. Για την ενίσχυση της σχέσης αυτής, προτείνουμε τα εξής:
(α) Να ιδρυθούν Διδασκαλεία σε κάθε Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής και Δημοτικής Εκπαίδευσης[1] έτσι ώστε να ισχυροποιηθούν οι δεσμοί των Παιδαγωγικών Τμημάτων με το τοπικό δίκτυο των σχολείων. Επιπλέον, προτείνουμε οι μετεκπαιδευόμενοι/-ες που φοιτούν στα Διδασκαλεία να προέρχονται κατά κύριο λόγο/κατά προτεραιότητα από τις κοινότητες στη γεωγραφική εμβέλεια του κάθε Παιδαγωγικού Τμήματος. Τα Διδασκαλεία με τον τρόπο αυτό μετεξελίσσονται σε χώρους κριτικού διαλόγου του Πανεπιστημίου με την τοπική κοινότητα των εκπαιδευτικών, σε εργαστήρια δημοκρατικού και δημιουργικού αναστοχασμού σχετικά με το τί, το γιατί και το πώς της εκπαιδευτικής πράξης.
(β) Να αναμορφωθούν τα προγράμματα σπουδών των Διδασκαλείων έτσι ώστε να ενισχυθεί έμπρακτα η επιζητούμενη διασύνδεση της μετεκπαίδευσης με τη ζωντανή κοινωνική πραγματικότητα του σχολείου και της σχολικής τάξης. Προτείνουμε (1) έναν κορμό βασικών μαθημάτων που θα χαρακτηρίζονται από τη διάχυση μαθημάτων γενικής και ειδικής αγωγής και (2) την ύπαρξη ικανού αριθμού επιλεγόμενων μαθημάτων σε κατευθύνσεις ή κύκλους σπουδών έτσι ώστε ο/η κάθε μετεκπαιδευόμενος/-η να διαμορφώνει το δικό του πρόγραμμα
στο πλαίσιο μιας γενικότερης κοινής δομής. (3) Να δίδεται έμφαση στην ανάπτυξη έρευνας-δράσης, μια και έχει μεγαλύτερη αξία η γνώση των τρόπων πρόσβασης στη γνώση κι όχι η κατανάλωση «καθιερωμένων» γνώσεων. Μέσα από την επιχειρούμενη διασύνδεση με το τοπικό δίκτυο των σχολείων, οι μετεκπαιδευόμενοι/-ες εισέρχονται στα σχολεία και (σε συνεργασία με τους/τις εκπαιδευτικούς) αναπτύσσουν καινοτόμες δράσεις με στόχο την εκ των έσω αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου.
2.2. Ευέλικτα προγράμματα επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης
Τα Διδασκαλεία μπορούν να αναλάβουν βραχύχρονα προγράμματα εξειδικευμένης, θεματικής και στοχευμένης επιμόρφωσης, τα οποία θα είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες των εκπαιδευτικών. Τα προγράμματα αυτά, που θα υλοποιούν τη δια βίου εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, θα συνυπάρχουν με τον κορμό της μετεκπαίδευσης.
(3) Μετεξέλιξη των Διδασκαλείων: Εκπαιδευτικές ανάγκες που μπορούν να
υλοποιηθούν μέσω των Διδασκαλείων
3.1. Ως προς τη μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
Θεωρούμε ότι τα Διδασκαλεία των Παιδαγωγικών Τμημάτων έχουν την επιστημονική τεχνογνωσία και, ως ένα βαθμό, το επιστημονικό προσωπικό να προσφέρουν σημαντικό έργο στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών Β/Θμιας Εκπαίδευσης στην ειδική αγωγή. Για την παροχή αυτού του έργου κρίνεται απαραίτητη η διετής εξειδικευμένη μετεκπαίδευση, καθώς η παιδαγωγική διαχείριση του εύρους των μαθησιακών δυσκολιών απαιτεί την οικοδόμηση τόσο σφαιρικών όσο και εξειδικευμένων γνώσεων αναφορικά με την ποικιλία των παραγόντων που επηρεάζουν τη σχολική και μαθησιακή κατάσταση των μαθητών/-τριών που χρήζουν στήριξης.
3. 2. Παιδαγωγική επάρκεια υποψηφίων εκπαιδευτικών
Τα Διδασκαλεία θα μπορούσαν να προσφέρουν προγράμματα Παιδαγωγικής – Διδακτικής επάρκειας σε υποψήφιους/-ες εκπαιδευτικούς των οποίων το βασικό πτυχίο δεν παρέχει διδακτική επάρκεια.
Κυρία Υπουργέ,
Αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη των παραπάνω στόχων είναι η προσέλκυση διδασκόντων/ουσών υψηλού επιπέδου, πράγμα που είναι δύσκολο να επιτευχθεί με τα τρέχοντα επίπεδα αμοιβής τους και την έλλειψη μόνιμης γραμματειακής υποστήριξης. Η δυσμενής οικονομική συγκυρία που διανύει η χώρα είναι γνωστή. Ωστόσο, εξίσου γνωστό είναι ότι σε καμία χώρα του κόσμου δεν επετεύχθη ακαδημαϊκή αριστεία με ταυτόχρονη υποχρηματοδότηση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, διδασκόντων και ερευνητών.
Θεωρούμε ότι τα Διδασκαλεία συνιστούν μια σημαντική δομή που πρέπει να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά για να επιφέρουμε ουσιαστικές και μακροχρόνιες αλλαγές στην εκπαίδευση, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός σχολείου που θα προωθεί καινοτόμες δράσεις, που θα μορφώνει πολύπλευρα και ουσιαστικά, που θα καλλιεργεί τον κριτικό λόγο και θα αναπτύσσει την παιδαγωγική αυτονομία του/της εκπαιδευτικού.
Για το λόγο αυτό, ζητούμε από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου να ενισχύσει τα Διδασκαλεία για την επιτέλεση του σημαντικού τους έργου στο χώρο της προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και να αξιοποιήσει την πείρα, τα επιτεύγματα και τη δυναμική τους για τη μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Με εκτίμηση
εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής της Συνόδου
Δήμητρα Κογκίδου,
Κοσμητόρισσα της Παιδαγωγικής Σχολής, ΑΠΘ
