ΕΝΩΣΗ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΕΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ
«Ισχυρή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση
με αρμοδιότητες και πόρους»
ΑΘΗΝΑ, 5 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι οι θεσμοί όπως η αυτοδιοίκηση ανήκουν στους πολίτες και υπηρετούν την κοινωνία των πολιτών. Η πατρίδα μας έχει ανάγκη από μια συνολική προσπάθεια μετεξέλιξης του κράτους, της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, γιατί δυστυχώς όλοι που ασχοληθήκαμε με τα κοινά γνωρίζουμε ότι δεν έχουμε ούτε σωστό κράτος ούτε σωστή και αποτελεσματική διοίκηση ούτε βέβαια και αυτοδιοίκηση.
Είμαι περήφανος που εδώ και χρόνια συμμετέχοντας στα θεσμικά όργανα αγωνίστηκα μαζί με όλους σας για ένα καλύτερο μέλλον. Το προτεινόμενο σχέδιο «Καλλικράτης» για να πετύχει πρέπει να προχωρήσει σε τομές ταυτόχρονα στο κράτος, στη διοίκηση και στην αυτοδιοίκηση.
Αυτή είναι η αδιαπραγμάτευτη εδώ και χρόνια από τους φορείς της αυτοδιοίκησης προϋπόθεση της αλλαγής. Το κράτος να γίνει επιτελικό κρατώντας μόνο την υγεία, την παιδεία, την πρόνοια, την εξωτερική πολιτική, την άμυνα, τη δικαιοσύνη, την εθνική ασφάλεια και τη διαμόρφωση κεντρικών πολιτικών και κατευθύνσεων. Όλα τα άλλα να τα μοιράσει στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση με βάση το σύνταγμα.
Στη δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση, στη νέα νομαρχία δηλαδή να δώσει το σχεδιασμό και την υλοποίηση της ανάπτυξης και στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση τις εφαρμοσμένες πολιτικές σύμφωνα με τις αρχές της εγγύτητας, της επικουρικότητας και της εταιρικότητας.
Οι αρμοδιότητες πρέπει να είναι σαφείς σε όλα τα επίπεδα και η πόλη θεσμοθετημένη και αντίστοιχη. Το κράτος δεν χρειάζεται να έχει καμιά παρουσίαση στην περιφέρεια.
Στην περίπτωση που το σύνταγμα απαγορεύει σήμερα την εκχώρηση κάποιων αρμοδιοτήτων πρέπει να υπάρξει σαφής ρήτρα στο νόμο ότι συζητάμε για μεταβατική περίοδο και υποχρεωτικά με την πρώτη αναθεωρητική βουλή θα μεταφερθούν όλες οι αρμοδιότητες στην αυτοδιοίκηση με τους αντίστοιχους πόρους.
Πάντως ότι το διαχειρίζεται η αιρετή αυτοδιοίκηση και ο αιρετός δήμος σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να έχει κρατική έκφραση ούτε στην περιφέρεια ούτε στο δήμο. Τουλάχιστον στα νησιά η νομαρχία πρέπει να διατηρηθεί σαν πολιτικός θεσμός.
Ο αντιπεριφερειάρχης μαζί με τους περιφερειακούς συμβούλους και τους δημάρχους θα αποτελούν όργανο στην εργασία και διαβούλευσης και προετοιμασίας για το περιφερειακό συμβούλιο.
Ο αντιπεριφερειάρχης θα προϊσταται των υπηρεσιών που θα μείνουν στις έδρες των παλιών νομών. Οι υπηρεσίες πρέπει να μείνουν και στις έδρες των πρώην επαρχείων όπως ίσως χρειαστεί και βοηθός αντιπεριφερειάρχης.
Ο αιρετός περιφερειάρχης πρέπει να ελέγχεται, οι θεματικοί αντιπεριφερειάρχες να προτείνονται από τον περιφερειάρχη αλλά να παρουσιάζονται σε συμβούλιο αιρετών και να προκρίνονται ή όχι στο διορισμό τους με ισχυρή πλειοψηφία για να έχουν νομιμοποίηση.
Ο τοπικός περιφερειάρχης να είναι ο πρώτος σε ψήφους αιρετός της νομαρχίας που συγχωνεύτηκε ή σε κάθε περίπτωση ο διορισμός του να μην αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο του περιφερειάρχη.
Θέμα αποτελεί επίσης και η εκλογή των περιφερειακών συμβούλων από το εκλογικό σώμα κάθε παλιάς νομαρχίας ή από την εκλογική βάση της νέας περιφέρειας. Πρέπει να το δούμε γιατί στην πρώτη περίπτωση υπάρχει νομιμοποίηση μεγάλη αλλά κίνδυνος των διαφόρων παραγόντων να διαβάλλουν τα πράγματα. Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει η δυνατότητα να μιλήσει η τοπική κοινωνία αλλά σε κάθε περίπτωση πρέπει να υπάρχει ποσόστωση.
Το 42% είναι χειρότερο από το 50% συν 1. Κάποτε πρέπει να αποφασίσουμε για την εφαρμογή της απλής αναλογικής και είναι ώρα γι΄ αυτό τώρα. Δεν πιστεύω ότι η χωροθέτηση των περιφερειών ως έχει είναι σωστή. Ο νομός Σάμου ανήκει στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου μαζί με τους νομούς Χίου και Λέσβου. Ποτέ δεν είχαμε ουσιαστικές επαφές με τα νησιά αυτά ούτε κοινωνικές επαφές ούτε συγκοινωνιακές συνδέσεις ή επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Παρόλα αυτά μας έβαλαν εκεί για να συμπληρωθεί το κρίσιμο πληθυσμιακό μέγεθος. Και άλλοι από εσάς μπορεί να νιώθετε έτσι. Δεν έχω τίποτε με τους συναδέλφους και με τον κόσμο αυτών των περιοχών.
Ακόμα και σήμερα δεν έχουμε καταφέρει να έχουμε γεωγραφική συνοχή σαν περιφέρεια και τις περισσότερες φορές αλλάζουμε δύο αεροπλάνα να πάμε και δύο να γυρίσουμε στη Μυτιλήνη. Αντίθετα με τα Δωδεκάνησα και κυρίως με τις Κυκλάδες έχουμε καθημερινή σύνδεση κοινωνικούς, εμπορικούς και ιστορικούς δεσμούς.
Προτείνουμε ή να γίνει το Αιγαίο μια περιφέρεια με έδρα τη Σύρο ή τον Πειραιά ή να διαμορφωθούν οι περιφέρειες Χίου και Λέσβου, Σάμου, Κυκλάδων και Δωδεκανήσου. Στα πλαίσια της ιδιαιτερότητας τω νησιών και του στόχου της κοινωνικής, οικονομικής και γεωγραφικής συνοχής, άσχετα αν ο νομός μας είναι στο στόχο 1 και οι Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα στο στόχο 2.
Σημαντική είναι η θεσμοθέτηση συνεργασίας του πρώτου και δεύτερου βαθμού που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε. Οι βαθμοί αυτοί δεν πρέπει να συναντιώνται στην πόρτα της διοίκησης αλλά να συνεργάζονται θεσμικά και θεσμοθετημένα.
Οι πόροι πρέπει να προκύψουν μέσα από μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος και θα τους διαχειρίζεται το περιφερειακό μας συμβούλιο χωρίς να τους ονοματίζει το Υπουργείο Εσωτερικών ή το Υπουργείο Οικονομικών.
Σημαντικό θέμα είναι επίσης η καταστατική θέση των αιρετών, η εποπτεία των πράξεών μας μέσα από ανεξάρτητη αρχή ελέγχου της νομιμότητας μόνο η χάρτα εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι είναι η βάση της λειτουργίας του συστήματός μας και η καρδιά της αυτοδιοίκησης. Ο κώδικας της περιφερειακής αυτοδιοίκησης, το επιχειρησιακό πρόγραμμα ελέγχου της πορείας της μεταρρύθμισης.
Όλα αυτά μπορεί να τα εγγυηθεί φίλες και φίλοι μια Γραμματεία παρά τω Πρωθυπουργό, όπως προτείνει η μελέτη του ΙΤΑ.
Η ιδιαιτερότητα των νησιών, η γεωγραφική ασυνέχεια του νησιωτικού χώρου και άλλες ιδιαιτερότητες των νησιών όπως είναι η διπλή και τριπλή περιφερειακότητα και οι ανισότητες ανάμεσα στα μικρά και στα μεγάλα νησιά και ανάμεσα στα νησιά συνολικά και στη στεριανή Ελλάδα πρέπει να είναι θεμελιώδης γνώμονας στην αυτοδιοικητική αρχιτεκτονική που θα υιοθετηθεί για τα νησιά από τον «Καλλικράτη».
Στόχος ενός σωστού «Καλλικράτη» είναι η επίτευξη της κοινωνικής οικονομικής και γεωγραφικής συνοχής στο νησιωτικό χώρο. Σε κάθε έδρα αντιπεριφερειάρχη αλλά και σε κάθε νησιωτικό δήμο πρέπει η περιφέρεια να είναι παρούσα σε όλες της τις εκφάνσεις. Και το κράτος με τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες του στη μεταβατική περίοδο για να εξυπηρετείται ο πολίτης.
Όπου υπήρχαν έπαρχοι πρέπει να υπάρξει διάδοχη δομή... Το σύνολο των δομών προσπελασιμότητας πρέπει να μεταφερθεί στις περιφέρειες. Η ανάπτυξη, οι δομές στήριξης όλων αυτών, οι δράσεις του ΟΣΚ, το σύνολο των αρμοδιοτήτων για τον τουρισμό, το σύνολο των αρμοδιοτήτων του πρώην ΠΕΧΩ, η πρόληψη και η προστασίας της υγείας, το σύνολο των αρμοδιοτήτων του Υπουργείου Ανάπτυξης και του Τομέα Αλιείας, η ανάπτυξη της τηλεματικής σε όλα τα επίπεδα, η διαχείριση των φυσικών υδατικών και ανανεώσιμων πηγών, η πολιτική προστασία και να δημιουργηθούν Εθνικό Συμβούλιο Νησιωτικής Ανάπτυξης, Ειδικό Ταμείο Νησιών όπως το Ταμείο Συνοχής και βέβαια η Βουλή να αποκτήσει επιτέλους σε βάση εφαρμογής του συντάγματος Επιτροπή Νησιών.
Και να υπάρξει νησιωτικό παρατηρητήριο, το οποίο θα παρακολουθεί την πορεία ανάπτυξης στα νησιά και τονίζω ότι συμβαίνει στα νησιά είναι εντελώς διαφορετικό από αυτά που συμβαίνουν στη στεριανή Ελλάδα.
Ευχαριστώ.
