Το ναυτικό ατύχημα του «Θεόφιλος» συγκλόνισε τη Λέσβο και έβαλε σε σκέψεις τους κατοίκους των νησιών μας. Γιατί η ΝΕΛ είναι μια εταιρεία που στην ως σήμερα πορεία της, έχει δείξει ότι δίνει μεγάλη σημασία στα ζητήματα ασφάλειας. Το «Θεόφιλος» είναι ένα από τα μεγαλύτερα πλοία που εκτελούν δρομολόγια στο Αιγαίο και θεωρείται από τα πιο ασφαλή. Στα ευχάριστα στοιχεία αυτού του ατυχήματος, είναι ότι δεν άνοιξε μύτη και γενικά ότι το πλήρωμα του πλοίου διαχειρίστηκε την κατάσταση με ικανοποιητική επαγγελματική επάρκεια.
Πέρα από τις αιτίες του ατυχήματος, κρίσιμα ερωτήματα είναι η έκταση των ζημιών, ο χρόνος αποκατάστασης τους και κατά πόσο το πλοίο μετά την επισκευή του, θα μπορεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στις ανάγκες της γραμμής Πειραιάς - Χίος - Μυτιλήνη.
Στο τεύχος Αυγούστου, το περιοδικό «Εφοπλιστής» δημοσιεύει μια εκτενή ανάλυση του ατυχήματος, που με νηφαλιότητα και τεχνοκρατική σοβαρότητα προσεγγίζει το ατύχημα. Η ανάλυση γίνεται προκειμένου να βγουν τα κατάλληλα συμπεράσματα και να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα ώστε στο μέλλον η διέλευση από τα στενά των Οινουσσών να είναι ασφαλέστερη.
Ο αρθρογράφος Φώτης Μαρτίνος σημειώνει ότι η εξέλιξη των βοηθητικών μέσων διαχρονικά, αντί να περιορίσει τα «ανεξήγητα» ναυτικά ατυχήματα στη χώρα μας, οδήγησε σε αύξηση τους. Κι αυτό γιατί η αντίληψη που επικρατεί για τη διακυβέρνηση ενός πλοίου σήμερα, διέπεται από αυξανόμενη χαλαρότητα και εφησυχασμό. Κι αυτό γιατί η εξέλιξη των βοηθητικών μέσων διακυβέρνησης των πλοίων δεν συνοδεύτηκε με την ανάλογη εξέλιξη της νοοτροπίας.
Σε αντίθεση με τα όσα είχαν ακουστεί τις πρώτες ημέρες που στηλίτευαν τη διέλευση του πλοίου δυτικά των Οινουσών, στο περιοδικό υπογραμμίζεται ότι δεν είναι ήσσονος σημασίας ζήτημα η εξοικονόμηση καυσίμων και η μείωση της εκπομπής ρύπων στο περιβάλλον. Σε ό,τι αφορά τον παράγοντα άνθρωπο, τονίζεται πως δεν είναι όλοι οι καπετάνιοι ίδιοι ακόμη κι όταν έχουν τα ίδια πτυχία και την ίδια εμπειρία.
Η διέλευση από τα στενά
Το πέρασμα από ένα στενό ή η απόσταση διέλευσης από ένα ναυτιλιακό κίνδυνο, δεν είναι μια σταθερή γραμμή στο χάρτη. Κι αυτό επειδή η ασφάλεια διάπλου ή παράπλου δεν είναι επίσης ένα απόλυτο και σταθερό μέγεθος, αλλά μια μεταβλητή που αλλάζει κάθε μέρα. Από τα εξακόσια περάσματα που κατά μέσο όρο έκανε κάθε χρόνο το «Θεόφιλος» δυτικά ή ανατολικά από τις Οινούσσες, δύο πανομοιότυπα δεν υπάρχουν. Γι’ αυτό και η ασφάλεια ή η ανασφάλεια των στενών, δεν είναι κάτι που ισχύει εξ ορισμού, αλλά κάτι που εξαρτάται από την προσαρμογή στα ιδιαίτερα δεδομένα κάθε διέλευσης. Μια προσαρμογή που απαιτεί να λαμβάνονται υπόψη κάθε φορά ένα σωρό παράγοντες, άλλοι γνωστοί κι άλλοι αστάθμητοι.
Το πέρασμα δυτικά των Οινουσσών έχει πλάτος 0,9 ναυτικών μιλίων, ανάμεσα στη βορειοδυτική άκρη των Οινουσσών, τον κάβο Καπασάς και την απέναντι ακτή της Χίου. Τα βάθη και στα δύο περάσματα είναι μεγάλα, οι ακτές ξεχωρίζουν καθαρά και ο διάπλους στον άξονα περίπου των στενών, δεν παρουσιάζει προβλήματα. Ο μοναδικός ναυτιλιακός κίνδυνος είναι στο δυτικό πέρασμα, οι δύο μικρές βραχονησίδες Πρασονήσια 1,2 ναυτικά μίλια, νότια της άκρης Καπασάς και τα αβαθή που τις περιβάλλουν, βρίσκονται όμως σαφώς εκτός της πορείας των πλοίων από και προς Χίο. Τη νύχτα το δυτικό στενό φωτοσημαίνεται από:
- Το φανάρι στις βραχονησίδες Πρασονήσια.
- Το φανάρι στις βραχονησίδα Στροβίλι στο βορειοανατολικό άκρο της Χίου.
Με βάση τα παραπάνω, το περιοδικό εκτιμά ότι από πλευράς γεωγραφίας, η διέλευση από το στενό δεν παρουσιάζει δυσκολία.
Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη διέλευση του πλοίου, είναι οι καιρικές συνθήκες, η κατάσταση του πλοίου και φυσικά το πλήρωμα. Ως απρόβλεπτοι παράγοντες χαρακτηρίζονται το να κολλήσει το τιμόνι του πλοίου ή κάποιο από τα όργανα του πλοίου να μην δίνει ακριβείς ενδείξεις.
Μετά τις παραπάνω γενικές διατυπώσεις για το θέμα, ο αρθρογράφος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «ο καλύτερος σύμμαχος για την αποφυγή ενός ατυχήματος, είναι πέρα από την ικανότητα και την εμπειρία, η σύνεση και η επαγρύπνηση. Και ο χειρότερος εχθρός ο εφησυχασμός, η επιπολαιότητα και η μαγκιά. Θεωρούμε ότι δεν χρειάζεται να πούμε κάτι πιο συγκεκριμένο για το ατύχημα του “Θεόφιλος”».
Ερωτηματικά
Τα πλοία δεν είναι τρένα να κινούνται πάνω σε ράγιες, ωστόσο μετά το ατύχημα του «Θεόφιλος», γεννάται το ερώτημα «γιατί να ακολουθεί κανείς μια πορεία που απαιτεί διόρθωση, όταν με τα σημερινά ηλεκτρονικά βοηθήματα μπορεί να ευθυγραμμιστεί εξαρχής, έτσι ώστε πιθανώς να μην χρειαστεί να διορθώσει καθόλου - κάτι που, όπως είπαμε, εφαρμόζουν τα άλλα πλοία», υπογραμμίζεται στην ανάλυση του περιοδικού.
Οι ζημιές στο πλοίο
Το ατύχημα συνέβη στις 28 Ιουνίου, σε μια εξαιρετικά άσχημη στιγμή για τη ΝΕΛ, καθώς βρισκόταν στην έναρξη της η τουριστική σεζόν κι η εταιρεία περίμενε να εισπράξει σημαντικά έσοδα από την εκμετάλλευση του πλοίου. Στις ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις εξαμήνου της εταιρείας, αναφέρεται ότι ανεξάρτητος επιθεωρητής - πραγματογνώμονας εκτίμησε το κόστος αποκατάστασης της λειτουργικής ικανότητας του «Θεόφιλος» στα 5 εκατομμύρια ευρώ. Ποσό που θα καλυφθεί από τις ασφαλιστικές εταιρείες στις οποίες ήταν ασφαλισμένο το πλοίο. Σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι οι απώλειες εσόδων για την εταιρεία είναι σημαντικές, αφού ιστορικά το 45% των εσόδων του πλοίου πραγματοποιείται το τρίτο τρίμηνο του έργου. Τα διαφυγόντα κέρδη αναμένεται να ανέλθουν στο 1 εκατομμύριο ευρώ.
Σύμφωνα με το περιοδικό «Εφοπλιστής», το πλοίο υπέστη ρήγμα στα διπύθμενα μήκους 15 έως 20 μέτρων και μέγιστου πλάτους περίπου 0,80 μέτρου στις δεξαμενές καυσίμων από το νομέα 128 προς την πρύμη και προς την αριστερή πλευρά του πλοίου. Πρόσθετα προκλήθηκαν παραμορφώσεις (βουλιάγματα ακόμη και ενός μέτρου) στην τρόπιδα από το ρήγμα έως την πρύμη. Σοβαρότατη ζημιά έχει υποστεί και το αριστερό προωστήριο σύστημα - προπέλα, αξονικά, μηχανή.
Προβληματισμός για την επιλογή του «Λισσός»
Η προσωρινή αντικατάσταση του «Θεόφιλος» από το «Λισσός» κρίνεται ικανοποιητική από την σκοπιά της μεταφορικής ικανότητας και της άνεσης που προσφέρει το πλοίο της ΑΝΕΚ. Ωστόσο υπογραμμίζεται ότι το πλοίο θα αντιμετωπίσει προβλήματα στο μικρό λιμάνι της Χίου, όσο και σε αυτό της Λήμνου. Ελπίζουμε τώρα που μπήκαμε στο φθινόπωρο, οι καιρικές συνθήκες που θα επικρατούν κατά τις προσεγγίσεις του «Λισσός» στη Χίο, να μην οδηγήσουν στις γνωστές προσκρούσεις που έχουμε ζήσει κατά καιρούς στην προβλήτα του λιμανιού από πλοία της ΝΕΛ.
