| | |
Του Μ. Γ. Βαρβούνη*Συνεχίζοντας και κορυφώνοντας τους εορτασμούς των πεντακοσίων χρόνων από την κοίμηση του αγίου Νήφωνα, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος επισκέφθηκε, από την 21η Αυγούστου 2008 ορισμένα ιερά σκηνώματα του Αγίου Όρους, ευλογώντας τους μοναχούς και τελώντας κατανυκτικές πατριαρχικές ιερές ακολουθίες και θείες λειτουργίες.
Είναι γνωστό πως κάθε πατριαρχική επίσκεψη, κάθε λόγος του Οικουμενικού Πατριάρχη, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και σημασία για το πλήρωμα της Εκκλησίας. Έτσι και τώρα, θα μπορούσαμε να σταθούμε σε ένα σημείο του λόγου του, κατά την δοξολογία της υποδοχής του από την Ιερά Κοινότητα, στο Πρωτάτο των Καρυών, όπου η έδρα και η καρδιά της αγιορειτικής πολιτείας. Στην βαρυσήμαντη και μεστή θεολογικών νοημάτων, αλλά και ποιμαντικής αγάπης και νουθεσιών, αυτή ομιλία του, ο Παναγιώτατος, ενώπιον των Αγιορειτών, μίλησε και για το έργο που έχει αναλάβει η Μητέρα Εκκλησία στο πεδίο του διαχριστιανικού διαλόγου, και ιδιαιτέρως κατά την διεξαγωγή του διαλόγου ανάμεσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τον Ρωμαιοκαθολικισμό.
Πρόκειται για δράση που ξεκίνησε επί των ημερών του μακαριστού Πατριάρχη κυρού Αθηναγόρα Α΄ και συνεχίστηκε και επί της ευκλεούς πατριαρχείας του επίσης μακαριστού Πατριάρχη κυρού Δημητρίου Α΄, όπως ακριβώς συμβαίνει και στις μέρες μας. Και εξήγησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, ενώπιον της Ιεράς Κοινότητος που συχνά διατυπώνει αντιρρήσεις και επιφυλάξεις για τις σχέσεις αυτές και για τις συναντήσεις των εκάστοτε Οικουμενικών Πατριαρχών και Παπών, ότι διάλογος και επαφή δεν σημαίνει υποχώρηση, απεμπόληση και συμβιβασμό.
Στις μέρες μας, όπως άλλωστε και πάντοτε συνέβαινε, η Εκκλησία οφείλει να προσαρμόζει τις εξωτερικές εκφράσεις της προς τις ανάγκες των καιρών, χωρίς να θίγει τίποτε από την ακεραιότητα της πίστεως, από την απολυτότητα του δόγματος και από την σοφία της παραδόσεως. Έργο αναμφίβολα δύσκολο και απαιτητικό, για το οποίο όμως τόσο ο Οικουμενικός Θρόνος, όσο και τα υπόλοιπα Πατριαρχεία, αλλά και οι λοιπές Εκκλησίες που συμμετέχουν στους διαλόγους διαθέτουν και πείρα, και ικανά στελέχη, ώστε να έρθει εις πέρας επιτυχώς, χωρίς απώλειες, παρά με ηθικό και πνευματικό κέρδος για την Ορθοδοξία.
Το κέρδος δε αυτό είναι η εργασία για την επίτευξη «της των πάντων ενότητος», για την οποία άλλωστε νυχθημερόν προσεύχεται η Εκκλησία μας. Είναι η συμμετοχή στο έργο της αγάπης και της καταλλαγής, αλλά και η προβολή των ορθοδόξων θέσεων και απόψεων με τρόπο ώστε αυτές να γίνονται ευρύτατα γνωστές, και να φωτίζει η αποστολική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η παλαιότητα και η γνησιότητα της οποίας είναι αναγνωρισμένη ακόμη και από τους Ρωμαιοκαθολικούς, την εκκοσμικευμένη Δύση, πνευματικοποιώντας την. Γιατί αν δούμε με ψυχραιμία τα ουσιαστικά αποτελέσματα του μέχρι σήμερα διαλόγου, θα διαπιστώσουμε ότι η Δύση έχει έρθει προς την Ανατολή, ενώ η Ανατολή παρέμεινε στην παράδοσή της, χωρίς ούτε επί μικρόν να εκδυτικιστεί. Και αυτό είναι ουσιαστικό πνευματικό κέρδος, πρωτίστως για τον ίδιο τον σκοπό της Εκκλησίας, που ευαγγελίζεται τον φωτισμό και την σωτηρία των ανθρώπων, όπου γης.
Από την άλλη πλευρά, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει αποδείξει ότι ξέρει, θέλει και μπορεί κάλλιστα να προασπίζεται τα συμφέροντα της Ορθοδοξίας. Θυμίζω ότι η ανεξέλεγκτη δράση της Ουνίας επί των ημερών του μακαριστού Πάπα Ιωάννη-Παύλου Β΄, και μάλιστα στις ορθόδοξες πρώην ανατολικές χώρες, προκάλεσε το πάγωμα και την αναστολή του διαλόγου, τον οποίο τώρα και κυρίως απασχολεί. Αυτό και μόνον αποδεικνύει την ορθότητα των χειρισμών του Οικουμενικού Θρόνου αφού, παραλλήλως, η συνεργασία σε διάφορα επίπεδα Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού είναι απαραίτητη, και μάλιστα στον σημερινό παγκοσμιοποιημένο κόσμο, που τείνει σε κραυγαλέες εκδηλώσεις αποθρησκευτικοποίησης και αποϊεροποίησης των βασικών οργανωμένων ανθρωπίνων εκδηλώσεων. Παραλλήλως, και καθώς έχει ήδη αρχίσει ο παγκόσμιος διαθρησκειακός διάλογος, ο χριστιανισμός δεν μπορεί να εμφανίζεται διαιρεμένος σε αντιμαχόμενα και σπαρασσόμενα κομμάτια, αλλά και η Ορθοδοξία δεν μπορεί να μην φανερώνει την ηγετική θέση της στην πνευματική συγκρότηση και υπόσταση της ανθρώπινης σκέψης και διανόησης, αφού ο ίδιος ο Κύριος ανέθεσε στους αποστόλους, διάδοχοι των οποίων είναι οι κληρικοί μας σήμερα, το έργο του παγκοσμίου, του οικουμενικού ευαγγελισμού των εθνών, το οποίο βεβαίως δεν έχει ολοκληρωθεί, και συνεχίζεται στις μέρες μας.
Η ουσία λοιπόν της αναφορά της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου προς την Αγιορειτική Κοινότητα είναι ότι δεν πρέπει να υπάρχει ανησυχία και να ενσπείρονται πειρασμοί αμφισβήτησης. Το νοητό σκάφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου έχει δεινό και πολύπειρο οιακοστρόφο, ο οποίος ξέρει και μπορεί, με τη χάρη του Θεού, να αντιμετωπίσει προκλήσεις, κινδύνους και σκοπέλους, παρουσιάζοντας στα έθνη τον θησαυρό της Ορθοδοξίας μας ανόθευτο και ατόφιο, και καλώντας τους πάντες προς ευαγγελισμό και μετάνοια. Η Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως χειρίζεται με τον καλλίτερο δυνατό τρόπο τα ζητήματα αυτά, και οι ισχυριζόμενοι το αντίθετο πλανώνται και πελαγοδρομούν, καθώς δεν θέλουν – ή δεν μπορούν – να δουν το μεγάλο, στον τομέα αυτό, και ακραιφνώς ορθόδοξο έργο της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως.
*Ο Μ. Γ. Βαρβούνης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης
e-liberta
