Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση παραπέμπει την υπόθεση για έλεγχο βάσει του άρθρου 20 του Ν. 4014/2011 – Τα ερωτήματα για την περιβαλλοντική κάλυψη της απόληψης και οι ευθύνες των αρμόδιων υπηρεσιών
Η ΑΕΠΟ αφορά το οδικό έργο
Η ΑΕΠΟ με Α.Π. 15252/16.04.2020 αφορά την ανανέωση και αναδιατύπωση των περιβαλλοντικών όρων για το έργο «Κατασκευή βελτιώσεων και λειτουργία» συγκεκριμένου τμήματος της Εθνικής Οδού Σάμου–Καρλοβάσου. Η απόφαση προσδιορίζει το αντικείμενο και τα υποτμήματα του έργου, συνολικού μήκους 6.027 μέτρων.
Το ζήτημα που έχει προκύψει αφορά το κατά πόσο στο πλαίσιο αυτής της περιβαλλοντικής αδειοδότησης περιλαμβάνεται και η απόληψη αδρανών υλικών από υδατορέματα.
Τι λέει η ίδια η ΑΕΠΟ για τα αδρανή
Ο περιβαλλοντικός όρος Δ.2.9 προβλέπει ότι τα αδρανή και γαιώδη υλικά που απαιτούνται για την κατασκευή του έργου θα πρέπει να προέρχονται από τα προϊόντα εκσκαφών του έργου ή από λατομεία της περιοχής που λειτουργούν υπό περιβαλλοντικούς όρους.
Παράλληλα, ο όρος Δ.2.10 προβλέπει ότι για τη λειτουργία δανειοθαλάμου αδρανών υλικών για το έργο απαιτείται προηγούμενη περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Από την εξέταση των συγκεκριμένων όρων δεν προκύπτει ρητή πρόβλεψη για λήψη αδρανών από τις κοίτες υδατορεμάτων.
Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα έγινε παράνομα. Δημιουργεί όμως ένα σαφές ερώτημα: ποια ακριβώς διοικητική και περιβαλλοντική έγκριση καλύπτει την απόληψη;
Η τροποποίηση της ΑΕΠΟ
Στη συνέχεια εκδόθηκε η απόφαση 26611/30.06.2020 για τη συμπλήρωση και τροποποίηση των περιβαλλοντικών όρων.
Από το περιεχόμενο της απόφασης προκύπτει ότι η τροποποίηση αφορά, μεταξύ άλλων, την καταγραφή των συντεταγμένων των τμημάτων της έγκρισης επέμβασης και τη διάρκεια ισχύος της ΑΕΠΟ.
Δεν προκύπτει από το συγκεκριμένο κείμενο ότι με την τροποποίηση προστέθηκε νέα δραστηριότητα απόληψης αδρανών από υδατορέματα.
Επομένως, και εδώ το ερώτημα είναι συγκεκριμένο:
Υπάρχει μεταγενέστερη αυτοτελής έγκριση που να καλύπτει τη συγκεκριμένη απόληψη;
Η αίτηση για ΤΕΠΕΜ και η εξέλιξη του 2026
Το 2026 η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Π.Ε. Σάμου υπέβαλε αίτηση για κατάθεση ΤΕΠΕΜ και Διαφοροποίηση Μικρής Κλίμακας. Το σχετικό έγγραφο καταγράφεται πλέον και στο πρόσφατο έγγραφο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
Στη συνέχεια, σύμφωνα με τα έγγραφα του φακέλου, τέθηκε ειδικό ζήτημα για την απόληψη υλικών από τις κοίτες των υδατορεμάτων.
Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία, διότι το ζήτημα δεν έμεινε μόνο μεταξύ του φορέα του έργου και της περιβαλλοντικής υπηρεσίας.
Η παρέμβαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης
Στις 1 Σεπτεμβρίου 2026, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Βορείου Αιγαίου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου εξέδωσε το υπ' αριθ. 22899 έγγραφο.
Στο έγγραφο αναφέρει ρητά ότι διαβιβάζει στο ΚΕΠΠΕ τις αναφορές και αιτήσεις που αφορούν:
«την απόληψη αδρανών υλικών από υδατορέματα και την κατασκευή εργοταξίου».
Και ζητά από το ΚΕΠΠΕ τις δικές του ενέργειες σύμφωνα με το άρθρο 20 του Ν. 4014/2011.
Η υπόθεση, συνεπώς, βρίσκεται πλέον σε ελεγκτικό στάδιο.
Τι σημαίνει το άρθρο 20
Η αναφορά στο άρθρο 20 δεν αποτελεί έγκριση της απόληψης.
Αφορά τον περιβαλλοντικό έλεγχο και την εξέταση της συμμόρφωσης ενός έργου ή μιας δραστηριότητας με την περιβαλλοντική αδειοδότηση και την περιβαλλοντική νομοθεσία.
Επομένως, το ΚΕΠΠΕ καλείται να εξετάσει τα πραγματικά δεδομένα και τα έγγραφα της υπόθεσης.
Το ζητούμενο δεν είναι να θεωρηθεί εκ των προτέρων ότι υπάρχει παράβαση.
Το ζητούμενο είναι να απαντηθεί θεσμικά αν η συγκεκριμένη επέμβαση καλυπτόταν από την υφιστάμενη περιβαλλοντική αδειοδότηση ή απαιτούνταν άλλη διαδικασία.
Πού βρίσκονται οι ευθύνες
1. Διεύθυνση Τεχνικών Έργων Π.Ε. Σάμου
Ως φορέας που υλοποιεί το έργο, η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων έχει την ευθύνη να γνωρίζει και να τηρεί το πλαίσιο των περιβαλλοντικών όρων που διέπουν το έργο.
Εφόσον πραγματοποιήθηκε απόληψη υλικών από υδατορέματα, το κρίσιμο ερώτημα προς την υπηρεσία είναι:
Με ποια εγκεκριμένη διαδικασία εντάχθηκε η συγκεκριμένη δραστηριότητα στο έργο;
Και εφόσον υπάρχει σχετική έγκριση, ποια είναι η συγκεκριμένη πράξη και τι ακριβώς επιτρέπει;
2. Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Αποκεντρωμένης Διοίκησης
Η Περιβαλλοντική Υπηρεσία έχει την αρμοδιότητα της περιβαλλοντικής αδειοδότησης στο πλαίσιο που προβλέπει η νομοθεσία.
Στην παρούσα φάση, έχει ήδη διαβιβάσει το ζήτημα στο ΚΕΠΠΕ και έχει ζητήσει ενέργειες βάσει του άρθρου 20.
Άρα η δική της θεσμική ευθύνη πλέον είναι να παρακολουθήσει και να αξιοποιήσει τα αποτελέσματα του ελέγχου και, εφόσον απαιτείται, να προχωρήσει στις προβλεπόμενες διοικητικές ενέργειες.
3. ΚΕΠΠΕ Νομού Σάμου
Το ΚΕΠΠΕ είναι το όργανο στο οποίο διαβιβάστηκε πλέον η υπόθεση για ελεγκτικές ενέργειες.
Το έγγραφο της Αποκεντρωμένης το αναφέρει ρητά στον πίνακα αποδεκτών.
Επομένως, η βασική ευθύνη του ΚΕΠΠΕ στο παρόν στάδιο είναι να ελέγξει πραγματικά περιστατικά και νομιμότητα, όχι να υιοθετήσει οποιαδήποτε από τις δύο πλευρές.
Το βασικό ερώτημα παραμένει ένα
Η ΑΕΠΟ προβλέπει συγκεκριμένα από πού μπορούν να προέρχονται τα αδρανή του έργου: από προϊόντα εκσκαφών ή από περιβαλλοντικά αδειοδοτημένα λατομεία.
Η τροποποίηση της ΑΕΠΟ του 2020 δεν εμφανίζει, από το κείμενο που εξετάστηκε, προσθήκη δραστηριότητας απόληψης αδρανών από υδατορέματα.
Και σήμερα η ίδια η Αποκεντρωμένη Διοίκηση έχει παραπέμψει στο ΚΕΠΠΕ τις αναφορές που αφορούν την απόληψη αδρανών από υδατορέματα, ζητώντας ενέργειες με βάση το άρθρο 20.
Συνεπώς, δεν χρειάζεται ούτε καταγγελτικός τόνος ούτε προκαταβολικό συμπέρασμα.
Χρειάζεται μία καθαρή απάντηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες:
Ποια ακριβώς περιβαλλοντική έγκριση επέτρεψε την απόληψη υλικών από τις συγκεκριμένες κοίτες υδατορεμάτων και σε ποια ποσότητα;
Αυτό είναι το ερώτημα που πλέον καλείται να απαντήσει ο προβλεπόμενος περιβαλλοντικός έλεγχος του ΚΕΠΠΕ.
Και μέχρι να δοθεί η απάντηση, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και θεσμικά ελέγξιμο.
