Η πρόσφατη εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών, που εξειδικεύει την εφαρμογή των διατάξεων του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δεν αντιμετωπίζεται από την αυτοδιοικητική κοινότητα ως μία ακόμη τυπική διοικητική οδηγία. Αντίθετα, θεωρείται ότι ανοίγει έναν νέο κύκλο αλλαγών στη λειτουργία των δήμων, επηρεάζοντας άμεσα τον τρόπο συγκρότησης των δημοτικών διοικήσεων και ειδικότερα τον θεσμό των αντιδημάρχων.
Για πολλά χρόνια, σε αρκετούς δήμους της χώρας, οι αντιδημαρχίες λειτουργούσαν όχι μόνο ως διοικητικές θέσεις ευθύνης, αλλά και ως εργαλείο διατήρησης πολιτικών ισορροπιών, επιβράβευσης συνεργατών ή ενίσχυσης δημοτικών συμμαχιών. Η νέα εγκύκλιος επιχειρεί να υπενθυμίσει ότι οι θέσεις αυτές συνδέονται πρωτίστως με συγκεκριμένες αρμοδιότητες, ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι στους πολίτες και στη λειτουργία του δήμου.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου αναμένεται να οδηγήσει αρκετούς δημάρχους σε επανεξέταση της δομής των διοικητικών τους σχημάτων. Δεν αποκλείονται αλλαγές στις αναθέσεις αρμοδιοτήτων, ανακατανομή χαρτοφυλακίων, ακόμη και αντικαταστάσεις προσώπων όπου κριθεί ότι απαιτείται μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα ή καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες της καθημερινότητας.
Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιδιώκεται η δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και λειτουργικού μοντέλου διοίκησης, με σαφέστερο καθορισμό αρμοδιοτήτων, περιορισμό της γραφειοκρατίας και ενίσχυση της λογοδοσίας. Παράλληλα, το νέο θεσμικό πλαίσιο συγκεντρώνει σε έναν ενιαίο Κώδικα εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις, διευκολύνοντας τόσο τους αιρετούς όσο και τις υπηρεσίες των δήμων στην εφαρμογή της νομοθεσίας.
Η εγκύκλιος έρχεται επίσης να υπενθυμίσει ότι η αποτελεσματικότητα μιας δημοτικής διοίκησης δεν κρίνεται από τον αριθμό των αξιωμάτων, αλλά από την ποιότητα της διοίκησης, την ταχύτητα λήψης αποφάσεων και την παραγωγή μετρήσιμου έργου. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάθεση καθηκόντων στους αντιδημάρχους καλείται να βασίζεται περισσότερο στην εμπειρία, τις γνώσεις και την ικανότητα διαχείρισης σύνθετων ζητημάτων, παρά σε πολιτικές ισορροπίες.
Αυτοδιοικητικοί παράγοντες εκτιμούν ότι οι αλλαγές αυτές θα δοκιμαστούν στην πράξη τους επόμενους μήνες, καθώς κάθε δημοτική αρχή θα κληθεί να προσαρμόσει το οργανωτικό της σχήμα στις νέες απαιτήσεις. Σε αρκετούς δήμους ήδη γίνεται συζήτηση για ανασχεδιασμό των αντιδημαρχιών, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και τη βελτίωση της αποδοτικότητας των υπηρεσιών.
Το αν η νέα εγκύκλιος θα αποτελέσει την αφετηρία μιας ουσιαστικής αλλαγής κουλτούρας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ή αν θα περιοριστεί σε μία ακόμη διοικητική παρέμβαση, θα φανεί από τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί από τις δημοτικές αρχές. Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που εκπέμπει είναι σαφές: οι θέσεις ευθύνης στην Αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζονται ως λειτούργημα που συνοδεύεται από αυξημένη λογοδοσία, αξιολόγηση και ευθύνη απέναντι στους δημότες, και όχι ως διαρκές πολιτικό προνόμιο.
