Και εκεί που η διαπαραταξιακή πρόταση του Δήμου Ανατολικής Σάμου για το χωροταξικό του τουρισμού αναφέρεται σε επενδύσεις εντός του ιστού των οικισμών, χωρίς να υπολογίζει ότι το κόστος μιας ανακαίνισης είναι πολλές φορές δυσανάλογα αυξημένο από εκείνο της ανοικοδόμησης, ο υπουργός υπεν σφραγίζει την επεκτατική στασιμότητα των οικισμών της χώρας με τον νέο κώδικα Πολεοδομίας και Χωροταξίας "Νίκος Ταγαράς".
Απαντήσεις για τις πολεοδομικές ρυθμίσεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) και για τις οριοθετήσεις των οικισμών της χώρας, που κρίθηκαν αντισυνταγματικές από το Συμβούλιο της Επικρατείας, στο νέο Κώδικα Πολεοδομίας και Χωροταξίας «Νίκος Ταγαράς», που κυρώθηκε στη Βουλή, έδωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Οι θέσεις των κομμάτων. Παρουσίαση του νέου Κώδικα από το ΥΠΕΝ σε 17 ερωτήσεις -απαντήσεις.
ΥΠΕΝ:
♦ Για τις διατάξεις του ΝΟΚ που ακυρώθηκαν στο ΣτΕ: Μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, η κυβέρνηση προχώρησε άμεσα σε νομοθετική παρέμβαση με το νόμο 5197 του 2025, ουσιαστικά καταργώντας τις διατάξεις του ΝΟΚ, που κρίθηκαν τις αντισυνταγματικές στο ΣτΕ
♦ Για τους οικσμούς: “τι έπρεπε λοιπόν να κάνουμε; Να αγνοήσουμε τις αποφάσεις δικαιοσύνης; Να αφήσουμε χιλιάδες οικισμούς σε καθεστώς αβεβαιότητας και να περιμένουμε τις επόμενες ακυρώσεις; Ή να επιλέξουμε τον δρόμο της ευθύνης. Να μην κρύψουμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί. Να βάλουμε τάξη σε ένα πεδίο που για δεκαετίες λειτουργούσε με ασάφειες επικαλύψεις και νομικές εκκρεμότητες”.
«Νικόλαος Ταγαράς» το όνομα του νέου Κώδικα Πολεοδομίας Χωροταξίας
Ο υπουργός ΠΕΝ από το βήμα της Βουλής απάντησε σε αιτιάσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης και υπερασπίστηκε το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση όχι μόνο συμμορφώθηκε άμεσα με τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, αλλά και προχώρησε στη δημιουργία ενός ενιαίου, ψηφιακά προσβάσιμου και σαφούς πλαισίου χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας.
«Καταργήσαμε τις διατάξεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικές»
Απαντώντας στην κριτική που διατυπώθηκε από την αντιπολίτευση σχετικά με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον ΝΟΚ, ο κ. Παπασταύρου υποστήριξε ότι παραλείπεται ένα κρίσιμο στοιχείο της υπόθεσης.
«Μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, η κυβέρνηση προχώρησε άμεσα σε νομοθετική παρέμβαση με τον νόμο 5197/2025, ουσιαστικά καταργώντας τις διατάξεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικές και δίνοντας λύση στα ζητήματα που είχαν ανακύψει για τους πολίτες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός τόνισε ότι ο νέος Κώδικας δεν αποτελεί μια αιφνιδιαστική νομοθετική πρωτοβουλία, αλλά το αποτέλεσμα μιας πολυετούς εργασίας που ξεκίνησε το 2020. «Πρόκειται για ένα έργο έξι και πλέον ετών. Δεν μπορεί να υπάρχει κριτική και επειδή καθυστερήσαμε και επειδή αιφνιδιάσαμε. Ένα από τα δύο πρέπει να ισχύει», σημείωσε.
Οι οικισμοί και οι αποφάσεις του ΣτΕ
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στο ζήτημα των οριοθετήσεων των οικισμών, απαντώντας στις επικρίσεις που διατυπώθηκαν από την αντιπολίτευση για το νέο θεσμικό πλαίσιο.
Όπως ανέφερε, οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται δεκαετίες πίσω, καθώς οι περισσότερες οριοθετήσεις έγιναν με βάση το Προεδρικό Διάταγμα του 1985, το οποίο προέβλεπε διαδικασίες που αργότερα κρίθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας ως μη συμβατές με τις συνταγματικές και πολεοδομικές απαιτήσεις.
«Ήρθε όμως το Συμβούλιο της Επικρατείας το 2005 και έκρινε ότι η διαδικασία που προέβλεπε το Προεδρικό Διάταγμα δεν ήταν σύμφωνη με τις συνταγματικές και πολεοδομικές απαιτήσεις», είπε, προσθέτοντας ότι η σημερινή κυβέρνηση κλήθηκε να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί πολύ πριν αναλάβει τη διακυβέρνηση.
-«Τι έπρεπε λοιπόν να κάνουμε; Να αγνοήσουμε τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης; Να αφήσουμε χιλιάδες οικισμούς σε καθεστώς αβεβαιότητας και να περιμένουμε τις επόμενες ακυρώσεις; Ή να επιλέξουμε τον δρόμο της ευθύνης;», διερωτήθηκε.
Σύμφωνα με τον υπουργό, το νέο Προεδρικό Διάταγμα του 2025 για τους οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και τους προϋφιστάμενους του 1923 οικισμούς «θωρακίζει τους οικισμούς της χώρας, αποκαθιστά την ασφάλεια δικαίου και δημιουργεί ένα σταθερό πλαίσιο για τους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες».
Παράλληλα υπενθύμισε ότι με τον νόμο 5215/2025 θεσπίστηκε για πρώτη φορά ειδικό πολεοδομικό εργαλείο προστασίας για τους οικισμούς έως 800 κατοίκους, με στόχο, όπως είπε, «να στηριχθούν τα χωριά της χώρας, να ενισχυθεί η αποκέντρωση και να ζωντανέψει η κατοικία των οικογενειών που έχουν περιουσίες εκεί».
«Η πολυνομία είναι ένας αόρατος φόρος»
Ο κ. Παπασταύρου απέρριψε και τις αιτιάσεις ότι η κωδικοποίηση αποτελεί μια απλή τεχνική ή γραμματειακή εργασία.
«Η κωδικοποίηση είναι βαθιά πολιτική επιλογή. Είναι πράξη σεβασμού προς τον πολίτη, τον μηχανικό, τον δικηγόρο, τον επενδυτή, τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη», ανέφερε.
Όπως τόνισε, το σημερινό καθεστώς πολυνομίας δημιουργεί σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη και στην καθημερινότητα των πολιτών.
«Η πολυνομία για εμάς δεν είναι απλώς ένα νομικό πρόβλημα. Είναι ένας αόρατος φόρος στην ιδιοκτησία, στις επενδύσεις και στην παραγωγικότητα», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι το κόστος αυτό μεταφράζεται σε καθυστερήσεις, αβεβαιότητα, γραφειοκρατία και δικαστικές εκκρεμότητες.
Σύμφωνα με τον υπουργό, ο νέος Κώδικας σηματοδοτεί «τη μετάβαση από τη σύγχυση στην καθαρότητα, από την αβεβαιότητα στην ασφάλεια δικαίου και από την αποσπασματική ρύθμιση στον ενιαίο κανόνα».
«Η κωδικοποίηση είναι βαθιά πολιτική επιλογή. Είναι κίνηση με θεσμική αξία. Είναι πράξη σεβασμού προς τον πολίτη, το μηχανικό, το δικηγόρο, τον επενδυτή, τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη. Γιατί ο πολίτης δεν αρκεί να έχει δικαιώματα στα χαρτιά, πρέπει να μπορεί να τα γνωρίζει, να τα κατανοεί και να μπορεί να τα ασκεί» είπε ο κ. Παπασταύρου και συνέχισε: «Ο επενδυτής δεν αρκεί να ακούει ότι μια χώρα είναι φιλική στις επενδύσεις. Πρέπει να ξέρει ή να μπορεί να ξέρει ποιος κανόνας ισχύει, ποια διαδικασία ακολουθείται, ποια προθεσμία τηρείται. [. . .] Για τη Νέα Δημοκρατία η πολυνομία είναι ένας αόρατος φόρος στην ιδιοκτησία, στις επενδύσεις και στην παραγωγικότητα. Αυτός ο φόρος δεν εισπράττεται από το κράτος, αλλά πληρώνεται καθημερινά από την κοινωνία», τόνισε ο κ. Παπασταύρου.
Όπως σημείωσε, αυτός ο “αόρατος φόρος” «πληρώνεται σε καθυστερήσεις, σε αβεβαιότητα, σε γραφειοκρατία, σε δικαστικές εκκρεμότητες, σε χαμένες ευκαιρίες».
«Η κυβέρνηση μας έχει αποδείξει ότι μειώνει τους φόρους. Και με τη κωδικοποίηση αυτή μειώνουμε ένα ακόμη φόρο. Το φόρο της πολυνομίας. Ένα φόρο που δεν φαίνεται στον προϋπολογισμό, αλλά βαραίνει καθημερινά τον πολίτη, την ιδιοκτησία, την επένδυση και την παραγωγική Ελλάδα» είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ψηφιακή πρόσβαση για όλους
Ο υπουργός επισήμανε ότι για πρώτη φορά το σύνολο του χωροταξικού και πολεοδομικού δικαίου συγκεντρώνεται σε ένα ενιαίο ψηφιακό εργαλείο, διαθέσιμο μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
«Κάθε Έλληνας πολίτης που ζει και δραστηριοποιείται στο εξωτερικό μπορεί τώρα να γνωρίζει με σαφήνεια ποιο είναι το καθεστώς της ιδιοκτησίας και της περιουσίας του», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η νέα βάση δεδομένων θα ενημερώνεται διαρκώς με κάθε μεταβολή της νομοθεσίας.
Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, αυτό έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία στην πολεοδομική νομοθεσία «γιατί αγγίζει την ιδιοκτησία του πολίτη. Αγγίζει την οικοδομή. Αγγίζει την προστασία του περιβάλλοντος. Αγγίζει την ανάπτυξη των πόλεων και των οικισμών μας. Αγγίζει την ίδια καθημερινότητα. Γι’ αυτό ο Κώδικας δεν είναι μια συγκέντρωση κειμένων, όπως κάποιοι απλοποιημένα λένε. Είναι μετάβαση από τη σύγχυση στην καθαρότητα. Από την αβεβαιότητα στην ασφάλεια Δικαίου. Από την αποσπασματική ρύθμιση στον ενιαίο κανόνα. Αυτό είναι το πολιτικό περιεχόμενο αυτής της μεταρρύθμισης. Θέλουμε ένα κράτος που δεν αιφνιδιάζει τον πολίτη. Ένα κράτος που δεν κρύβει τον νόμο μέσα σε δυσνόητες διατάξεις» είπε ο υπουργός
Ένα έργο έξι ετών από κορυφαίους δικαστικούς και επιστήμονες
Απαντώντας στις επικρίσεις για τη διαδικασία κατάρτισης του Κώδικα, ο κ. Παπασταύρου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο επιστημονικό και θεσμικό κύρος της επιτροπής που ανέλαβε το έργο.
Όπως ανέφερε, η κωδικοποίηση πραγματοποιήθηκε από ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή με πρόεδρο τον επίτιμο πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας Κωνσταντίνο Μενουδάκο και τη συμμετοχή ανώτατων δικαστικών λειτουργών, μελών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, πανεπιστημιακών, εξειδικευμένων νομικών, πολεοδόμων και μηχανικών.
«Ο Κώδικας είναι ένα τιτάνιο έργο. Όταν ξεκίνησε θεωρούσαν ότι η κωδικοποίηση θα ολοκληρωνόταν σε ενάμιση χρόνο. Χρειάστηκαν πάνω από έξι χρόνια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μάλιστα υπογράμμισε ότι όλα τα μέλη της επιτροπής εργάστηκαν αφιλοκερδώς επί σειρά ετών, αφιερώνοντας χρόνο και επιστημονική γνώση για την ολοκλήρωση ενός έργου που η χώρα ανέμενε επί δεκαετίες. Χαρακτηριστικά είπε ο υπουργός:
«Και οφείλουμε όλοι να ευχαριστήσουμε πέρα από τον κύριο Μενουδάκο, τον κύριο Ντουχάνη, τον Αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, τον κύριο Βασιλειάδη Δημήτριο, σύμβουλο του ΣτΕ, τον κύριο Παπανικολάου Χρήστο, Σύμβουλο του ΣτΕ, τον κ. Πυργάκη Δημήτριο, Παρέδρο του ΣτΕ, την κα Ιωσηφίδου Αφεντία, Παρέδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, την κα Καρτάλου Αθηνά, δικηγόρο, την κα Κουρουπάκη Καλλιόπη, είναι μαζί μας, δικηγόρο, τον κ. Καρατσώλη Κωνσταντίνο, δικηγόρο, την κα Σκάρλα Αθηνά, την προϊσταμένη της Διεύθυνσης Αρχιτεκτονικής Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων του ΥΠΕΝ, τον κύριο Ψυχογιό Θεοδόση, επίτιμο προϊστάμενο της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού του ΥΠΕΝ, την κυρία Θεοδώρα Γαλάνη, την κυρία Γεωργία Κοτίνη, την καθηγήτρια την κυρία Σιούτη, ομότιμη καθηγήτρια Διοικητικού Δικαίου και Δικαίου Περιβάλλοντος της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, τον κ. Γώγο Κωνσταντίνο, καθηγητή Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, τον κύριο Λουδοβίκο Βασενχόβεν, ομότιμο καθηγητή Πολεοδομίας και Χωροταξίας της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, την κυρία Γεωργία Γιαννακούρου, καθηγήτρια Δικαίου και Πολιτικών Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, την κυρία Ευαγγελία Κουτούπα, καθηγήτρια Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, τον κύριο Δημήτρη Μέλισσα, καθηγητή Πολεοδομικού Δικαίου του ΕΜΠ, τον κύριο Στυλιανό Τσακίρη, αρχιτέκτονα, τον κύριο Κωνσταντίνο Τσελίκη, πολιτικό μηχανικό και την κυρία Σταμάτα Ασημακοπούλου, δικηγόρο, γιατί, όπως είπα, δούλεψαν για έξι χρόνια αφιλοκερδώς».
Ένας Κώδικας που φέρει το όνομα του Νίκου Ταγαρά
Κατά την ομιλία του, ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε συγκινητικά στον εκλιπόντα Νίκο Ταγαρά, το όνομα του οποίου φέρει ο νέος Κώδικας.
Περιέγραψε την τελευταία συνάντησή τους στο νοσοκομείο, λίγες ημέρες πριν τον θάνατό του, σημειώνοντας ότι ακόμη και τότε το ενδιαφέρον του ήταν στραμμένο στη μεταρρύθμιση για τη χωροταξία και την πολεοδομία.
«Παρά τη δύσκολη μάχη που έδινε, το μυαλό του ήταν εδώ, στο έργο που είχε υπηρετήσει με τόσο πάθος», ανέφερε ο υπουργός, προσθέτοντας ότι ο Νίκος Ταγαράς επιθυμούσε να βρεθεί στη Βουλή για να υπερασπιστεί ο ίδιος το έργο στο οποίο είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της δημόσιας διαδρομής του.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα ως ένα «τιτάνιο έργο» που χρειάστηκε περισσότερα από έξι χρόνια επεξεργασίας από ειδική επιτροπή κορυφαίων δικαστικών λειτουργών, πανεπιστημιακών και επιστημόνων και τόνισε ότι η απόφαση να φέρει το όνομα του Νίκου Ταγαρά αποτελεί αναγνώριση της συμβολής του στη διαμόρφωση του σύγχρονου πολεοδομικού πλαισίου της χώρας.
Οι θέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης
♦ «Αντί να λύσετε κρίσιμα θέματα του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, αρκείστε στο να κωδικοποιήσετε τις υφιστάμενες παθογένειες», είπε ο εισηγητής της μειοψηφίας, Μανώλης Χριστοδουλάκης. Όπως είπε, είναι αναγκαίο, πρώτα να προηγηθεί η ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) και των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, η αναθεώρηση του παρωχημένου Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, η έγκριση του νέου Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, καθώς και η έκδοση των απαραίτητων Προεδρικών Διαταγμάτων για τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000.
♦ «Βάζετε συνεχώς, το κάρο μπροστά από το άλογο και όχι μία σοβαρή προτεραιοποίηση των αναγκών και των ζητημάτων που θα πρέπει να είχαν επιλυθεί μέχρι να έρθει προς ψήφιση και προς κύρωση αυτός ο κώδικας για την πολεοδομία και για τη χωροταξία» είπε ο αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ, Μιλτιάδης Ζαμπάρας.
♦ «Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι το αν θα υπάρχει ή όχι κάποιος νομοθετημένος σχεδιασμός κωδικοποιημένος, αλλά το ποιος αποφασίζει, με ποια κριτήρια και σε όφελος ποιου, σχετικά με το χρόνο, το χώρο και τις προτεραιότητες χωροθέτησης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο» είπε η αγορήτρια του ΚΚΕ, Διαμάντω Μανωλάκου, σημειώνοντας ότι το Ελληνικό δόθηκε επί ΣΥΡΙΖΑ στον Όμιλο LAMDA, και στη συνέχεια, η ΝΔ «έδωσε σωρεία εξαιρέσεων και παρεκκλίσεων από τον ΓΟΚ και το ύψος των κτιρίων – εννοώ τον ουρανοξύστη-πρόκληση που ξεπερνάει την Ακρόπολη ακόμα – εξαιρέσεις για ευέλικτες χρήσεις γης, τις fast track αδειοδοτήσεις και άλλα..
♦ Η απλοποίηση της διαδικασίας είναι αδήριτη, αλλά η γραφειοκρατία “καλά κρατεί” είπε ο αγορητής της Ελληνικής Λύσης Κ. Μπούμπας.
♦ Η κυβέρνηση επιλέγει να παγιώσει, να σταθεροποιήσει και να ενσωματώσει οριστικά στον νομικό πολιτισμό της χώρας τις πιο καταστροφικές στρεβλώσεις που καθηλώνουν τον ελληνικό χώρο, είπε η αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας, Τζώρτζια Κεφαλά.
♦ «Ο νέος κώδικας, παρά τις θετικές προθέσεις, δεν φαίνεται να επιλύει τα σοβαρότατα προβλήματα που υπάρχουν στις υφιστάμενες διατάξεις του Χωροταξικού και Πολεοδομικού Δικαίου. Στην ουσία ανακυκλώνει τις παλιές παθογένειες και μάλιστα σε ορισμένα σημεία έρχεται και νομιμοποιεί και αμφιλεγόμενες πρακτικές» είπε ο αγορητής της “Νίκης” Κομνηνός Δελβερούδης.
Η ψηφοφορία
Υπέρ της κύρωσης του νέου Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας “Νίκος Ταγαράς” τάχθηκε – κατά πλειοψηφία – η ολομέλεια της Βουλής.
Επί της αρχής του σχετικού νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τάχθηκε η κυβερνητική πλειοψηφία.
“Παρών” δήλωσε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Τα κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης καταψήφισαν.
ΥΠΕΝ: Παρουσίαση του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας σε 17 ερωτήσεις- απαντήσεις
Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας
1. Τι είναι ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας;
Είναι το αποτέλεσμα συγκέντρωσης, συστηματοποίησης και ενοποίησης όλης της ισχύουσας χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας σε έναν Κώδικα, προκειμένου να διευκολυνθούν η Διοίκηση και οι πολίτες στην ορθή και ταχεία γνώση και εφαρμογή αυτής της νομοθεσίας. Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που αποτελείται από Πίνακα περιεχομένων, 477 άρθρα γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας και Παράρτημα Κωδικοποιητικών και Κωδικοποιούμενων Διατάξεων.
2. Ποιους αφορά ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας;
Ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας αφορά ουσιαστικά όλους όσοι ζουν, εργάζονται ή χρησιμοποιούν τον χώρο στην καθημερινότητά τους. Δηλαδή κατοίκους, επαγγελματίες, επενδυτές, χρήστες υπηρεσιών, αλλά και φορείς όπως δήμους, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επαγγελματικούς συλλόγους και επιχειρήσεις. Με απλά λόγια, οι κανόνες για το πώς οργανώνεται και χρησιμοποιείται ο χώρος επηρεάζουν άμεσα όσους εφαρμόζουν το δίκαιο και έμμεσα όλους τους πολίτες.
3. Ποιο πρόβλημα επιλύει ο Κώδικας;
Ο Κώδικας δημιουργήθηκε για να βάλει τάξη στο μέχρι σήμερα πολύπλοκο και συχνά χαοτικό πλαίσιο της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας.
Για χρόνια, οι σχετικοί κανόνες ήταν σκορπισμένοι σε πολλά διαφορετικά νομοθετήματα, με συνεχείς τροποποιήσεις, επικαλύψεις και ασάφειες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα διαφορετικές ερμηνείες και άνιση εφαρμογή του νόμου, αλλά και μεγάλες καθυστερήσεις για πολίτες, επαγγελματίες και υπηρεσίες.
Ο Κώδικας συγκεντρώνει και οργανώνει όλη αυτήν τη νομοθεσία σε ένα ενιαίο και πιο κατανοητό πλαίσιο, σε πιο απλή γλώσσα, ώστε η εφαρμογή των κανόνων να γίνεται ενιαία, με μεγαλύτερη σαφήνεια, ταχύτητα και ασφάλεια για όλους.
4. Ποιος είναι ο στόχος της κωδικοποίησης;
Ο στόχος της κωδικοποίησης είναι να κάνει τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία πιο ξεκάθαρη, εύκολα και δωρεάν προσβάσιμη και την εφαρμογή της ενιαία για όλους.
Συγκεκριμένα, ο Κώδικας επιδιώκει:
– Να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου, ώστε οι κανόνες να εφαρμόζονται με σαφή και σταθερό τρόπο.
– Να διευκολύνει πολίτες και επαγγελματίες στην αναζήτηση και κατανόηση της νομοθεσίας.
– Να περιορίσει τη γραφειοκρατία και τις καθυστερήσεις.
– Να διασφαλίσει ότι οι ίδιοι κανόνες εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο σε όλη τη χώρα.
– Ως συνέπεια των παραπάνω, να μειωθούν οι αμφισβητήσεις, οι διαφορετικές ερμηνείες και οι υποθέσεις που καταλήγουν στη δικαιοσύνη.
5. Πόσα νομοθετήματα κωδικοποιεί ο Κώδικας;
Στον Κώδικα περιλαμβάνονται διατάξεις 122 νόμων, 29 Προεδρικών Διαταγμάτων, 15 νομοθετικών διαταγμάτων, 4 βασιλικών διαταγμάτων, 3 αναγκαστικών νόμων, 7 υπουργικών αποφάσεων, 1 πράξης νομοθετικού περιεχομένου, ήτοι συνολικά 181 νομοθετημάτων, ηλικίας έως και 103 ετών.
6. Πότε ξεκίνησε και πόσο διήρκησε η κατάρτιση του Κώδικα;
Η κατάρτιση του Κώδικα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2020 και ολοκληρώθηκε το 2026, έπειτα από μία πολυετή διαδικασία συλλογής, επεξεργασίας και συστηματοποίησης της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας.
7. Ποια η διαφοροποίησή του από τον Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν.);
Ο Κώδικας Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας του 1999 ήταν μία πρώτη προσπάθεια συγκέντρωσης της τότε ισχύουσας νομοθεσίας, όμως δεν επικαιροποιήθηκε ποτέ. Περιελάμβανε διατάξεις που ίσχυαν έως το 1997 και, με τις συνεχείς αλλαγές που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια, γρήγορα ξεπεράστηκε και έχασε την πρακτική αξία του.
Επιπλέον, οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις της νομοθεσίας γίνονταν εκτός του ίδιου του Κώδικα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ξανά κατακερματισμός και σύγχυση. Έτσι, η κωδικοποίηση του 1999 κατέστη σταδιακά ανεπίκαιρη.
Ο νέος Κώδικας διαφοροποιείται γιατί σχεδιάστηκε ως ένα διαρκώς ενημερωνόμενο και «ζωντανό» νομοθετικό εργαλείο. Κάθε νέα αλλαγή στη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία θα ενσωματώνεται πλέον απευθείας σε αυτόν, ώστε να παραμένει συνεχώς επίκαιρος, ενιαίος και λειτουργικός. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η συνοχή της νομοθεσίας και αποφεύγεται η επανάληψη του παλιού κατακερματισμού.
8. Ο Κώδικας εισάγει νέο δίκαιο, αλλάζει τις ισχύουσες διατάξεις;
Ο Κώδικας περιλαμβάνει τις ισχύουσες διατάξεις νόμων και κανονιστικών πράξεων που αφορούν τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία. Δεν εισάγει, δηλαδή, νέες ρυθμίσεις, αλλά περιλαμβάνει κωδικοποιημένο ό,τι ήδη ισχύει.
9. Ποιες νομοθετικές διατάξεις ενσωματώθηκαν στον Κώδικα;
Ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο κείμενο σχεδόν το σύνολο της γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας αρμοδιότητας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Καλύπτει όλο το φάσμα του χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού: Από τον χωρικό σχεδιασμό, τις αστικές αναπλάσεις και την εφαρμογή πολεοδομικών σχεδίων, μέχρι τους κανόνες δόμησης και χρήσης, το πλαίσιο έκδοσης αδειών, την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης και των υπερβάσεων δόμησης, τις επικίνδυνες οικοδομές, καθώς και ζητήματα αστικής πολιτικής, τομεακών εθνικών στρατηγικών και λειτουργίας συλλογικών οργάνων.
Με τα 477 άρθρα του και τη συστηματική οργάνωση της ύλης, αποτελεί, πλέον, ένα πλήρες και ενιαίο σημείο αναφοράς για τον τεχνικό και νομικό κόσμο.
Αντίθετα, στον Κώδικα δεν εντάχθηκαν ειδικές νομοθεσίες όπως οι Βιομηχανικές Περιοχές (ΒΙ.ΠΕ.), οι τουριστικές επιχειρήσεις, τα ΕΣΧΑΣΕ,ΕΣΧΑΔΑ κ.λπ. Αυτές οι ρυθμίσεις παραμένουν ενταγμένες στα ειδικά νομοθετικά πλαίσιά τους, ώστε να διατηρούνται η συνοχή και η ορθή ερμηνεία τους. Η αποκοπή τους από το ευρύτερο κανονιστικό περιβάλλον τους θα δημιουργούσε ερμηνευτικά προβλήματα και κενά σε επιμέρους νομοθεσίες, όπως εκείνες που αφορούν τουριστικούς λιμένες, επιχειρηματικά πάρκα και άλλες ειδικές μορφές ανάπτυξης.
10. Η κωδικοποίηση περιλαμβάνει σχέδια πόλεων, πολεοδομικές μελέτες ή εγκύκλιες οδηγίες;
Δεν έχουν συμπεριληφθεί στην κωδικοποίηση οι επιμέρους κανονιστικές ή γενικές ατομικές πράξεις (επιμέρους σχέδια πόλεων ή πολεοδομικές μελέτες), επειδή αυτές δεν έχουν γενική αλλά τοπικά εντοπισμένη εφαρμογή. Και αυτές οι πράξεις θα εξακολουθούν να εφαρμόζονται και μετά την κύρωση του Κώδικα, όχι μόνον ως προς το ατομικό σκέλος τους (χάραξη οικοδομικών και ρυμοτομικών γραμμών), αλλά και ως προς το κανονιστικό (όροι δόμησης και χρήσεις γης επιμέρους περιοχών). Επίσης, ο Κώδικας δεν περιλαμβάνει εγκύκλιες οδηγίες. Σε κάθε περίπτωση, οι εγκύκλιες οδηγίες που αφορούν στις διατάξεις που κωδικοποιούνται σε αυτόν εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρμόζονται.
11. Κωδικοποιούνται διατάξεις που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές;
Δεν κωδικοποιούνται διατάξεις που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές, αλλά έχουν συμπεριληφθεί στον Κώδικα διατάξεις για τη συνταγματικότητα των οποίων ενδέχεται να γεννώνται αμφιβολίες, εφόσον το ζήτημα δεν έχει κριθεί οριστικώς με δικαστική απόφαση.
12. Πώς θα εντοπίσω σε ποιο άρθρο κωδικοποιήθηκε μία διάταξη;
Στο τέλος του Κώδικα περιλαμβάνεται σε Παράρτημα χρονολογικός πίνακας που περιλαμβάνει στην πρώτη στήλη τις κωδικοποιούμενες διατάξεις των νομοθετημάτων κατά χρονολογική σειρά και στη δεύτερη στήλη τις κωδικοποιητικές διατάξεις. Από αυτόν τον πίνακα είναι εύκολος ο εντοπισμός του άρθρου στο οποίο κωδικοποιήθηκε μία ρύθμιση.
13. Ποιες διατάξεις καταργούνται με τον Κώδικα;
Από την έναρξη ισχύος του Κώδικα καταργούνται οι κωδικοποιούμενες διατάξεις που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Α και ειδικότερα στον πίνακα αντιστοίχισης των κωδικοποιητικών με τις κωδικοποιούμενες διατάξεις που συνοδεύει τον Κώδικα. Συνοπτικά, ό,τι κωδικοποιείται καταργείται και αποτελεί, πλέον, μέρος του Κώδικα. Ό,τι δεν κωδικοποιείται δεν καταργείται.
14. Από πότε αρχίζει η ισχύς του Κώδικα; Θα υπάρχει μεταβατικό διάστημα κατά το οποίο θα ισχύει ο Κώδικας παράλληλα με άλλα νομοθετήματα;
Η ισχύς του Κώδικα αρχίζει από τη δημοσίευσή του σε ΦΕΚ. Δεν προβλέπεται μεταβατικό διάστημα παράλληλης ισχύος του Κώδικα και των νομοθετημάτων που κωδικοποιεί. Ωστόσο, θα βρίσκονται παράλληλα με την ισχύ του Κώδικα οι διατάξεις που δεν κωδικοποιούνται σε αυτόν, π.χ. λόγω του ειδικού χαρακτήρα τους.
15. Πώς μπορώ να αναζητήσω όρους μέσα στον Κώδικα;
Η αναζήτηση όρων, πλέον, είναι εξαιρετικά εύκολη, καθώς οι ρυθμίσεις από 181 νομοθετήματα συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο αρχείο.
16. Ο νέος Κώδικας θα είναι προσβάσιμος σε κάθε πολίτη;
Οι πολίτες θα έχουν δωρεάν και άμεση πρόσβαση στον Κώδικα από τη δημοσίευσή του. Το κείμενο θα είναι διαθέσιμο μέσω της ιστοσελίδας του Εθνικού Τυπογραφείου, με αναζήτηση βάσει του αριθμού ΦΕΚ, αλλά κυρίως μέσω της νέας ηλεκτρονικής βάσης νομικών δεδομένων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Για πρώτη φορά δημιουργείται μία σύγχρονη, διαρκώς επικαιροποιούμενη ψηφιακή βάση χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας, η οποία θα συγκεντρώνει σε ένα σημείο το σύνολο του ισχύοντος πλαισίου. Η βάση θα λειτουργεί ως ένα εύχρηστο και διαδραστικό εργαλείο αναζήτησης, με δυνατότητες γρήγορης πλοήγησης και άμεσης πρόσβασης στις ισχύουσες διατάξεις.
Κάθε νέα νομοθετική μεταβολή θα ενσωματώνεται απευθείας στον Κώδικα, ώστε πολίτες, μηχανικοί, νομικοί, επενδυτές και δημόσιες υπηρεσίες να έχουν πάντα πρόσβαση στο ισχύον και ενημερωμένο κείμενο.
17. Πώς καταρτίστηκε ο Κώδικας;
Ο Κώδικας καταρτίστηκε από ειδική επιτροπή με μέλη εγνωσμένου κύρους στο αντικείμενο της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας. Ειδικότερα, χρέη προέδρου της επιτροπής εκτέλεσε ο Κώστας Μενουδάκος, επίτιμος πρόεδρος του ΣτΕ, ενώ στην επιτροπή μετείχαν λειτουργοί του ΣτΕ και του ΝΣΚ, καθηγητές ΑΕΙ, δικηγόροι, επιστήμονες εξειδικευμένοι σε θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας και προϊστάμενοι Διευθύνσεων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Σημαντική υπήρξε, επίσης, η συμβολή της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην προώθηση και ολοκλήρωση του εγχειρήματος, από το 2019 μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον αείμνηστο Νίκο Ταγαρά, υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας με αρμοδιότητα τα θέματα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, ο οποίος υποστήριξε καθοριστικά, με συνέπεια και προσωπικό ενδιαφέρον την προσπάθεια κωδικοποίησης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην προώθηση και υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος.
/
ΠΗΓΗ https://ecopress.gr
