Η αντιπροσωπεία της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητά βαθιές μεταρρυθμίσεις, αυστηρότερους ελέγχους και πλήρη ψηφιοποίηση του συστήματος πληρωμών μετά τις καταγγελίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στην Αθήνα βρέθηκε το τελευταίο τριήμερο η αντιπροσωπεία της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού (CONT) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προκειμένου να εξετάσει τη διαχείριση και τον έλεγχο των ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων στην Ελλάδα, υπό το βάρος των σοβαρών καταγγελιών που αφορούν τον πρώην οργανισμό πληρωμών ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σε δήλωσή του μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας, Tomáš Zdechovský, ξεκαθάρισε ότι στόχος της αποστολής δεν ήταν να υποκαταστήσει το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), της OLAF ή των εθνικών δικαστικών αρχών, ούτε να προκαταλάβει την ευθύνη οποιουδήποτε προσώπου, υπογραμμίζοντας ότι το τεκμήριο αθωότητας πρέπει να γίνεται πλήρως σεβαστό.
Όπως τόνισε, έργο της Επιτροπής CONT είναι να αξιολογήσει κατά πόσο προστατεύονται επαρκώς τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι επαρκείς και αν τα διορθωτικά μέτρα που εφαρμόζονται είναι αξιόπιστα και αποτελεσματικά.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις παραδοχές των ελληνικών αρχών σχετικά με τις αδυναμίες του προηγούμενου συστήματος. Σύμφωνα με τη δήλωση της αποστολής, κατά τη διάρκεια των επαφών αναγνωρίστηκε ότι το σύστημα παρουσίαζε σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες και τρωτά σημεία, ανεπαρκείς ελέγχους, υπερβολική γραφειοκρατία και μεγάλη εξάρτηση από εξωτερικούς αναδόχους, γεγονός που δημιούργησε περιθώρια κακοδιαχείρισης και πιθανής απάτης.
Η αντιπροσωπεία σημείωσε επίσης ότι οι ελληνικές αρχές αναγνώρισαν πως η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων απαιτεί βαθιές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ενίσχυση της διαφάνειας και ισχυρότερες εγγυήσεις διακυβέρνησης.
Παράλληλα, οι ελληνικές αρχές παρουσίασαν το νέο σχέδιο μεταρρύθμισης ως μια «νέα και καθαρή αρχή», με στόχο τη δημιουργία ενός αξιόπιστου, πλήρως ψηφιοποιημένου και τεκμηριωμένου συστήματος πληρωμών, ώστε οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις να καταλήγουν αποκλειστικά στους πραγματικούς δικαιούχους.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάστηκαν νέα ψηφιακά εργαλεία επαλήθευσης, όπως συστήματα γεωεντοπισμού, ψηφιοποίηση του κτηματολογίου και σύγχρονοι μηχανισμοί ιχνηλάτησης ζωικού κεφαλαίου, που – σύμφωνα με τις αρχές – θα περιορίσουν τα κενά του προηγούμενου συστήματος και θα ενισχύσουν τους ελέγχους.
Η αντιπροσωπεία της CONT αναγνώρισε ότι η μεταρρύθμιση υλοποιείται σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αποτελεί πολιτική προτεραιότητα της ελληνικής κυβέρνησης. Ωστόσο, υπενθύμισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνώριζε για σοβαρές δυσλειτουργίες που σχετίζονταν με τον ΟΠΕΚΕΠΕ ήδη από το 2021 και κάλεσε τις Βρυξέλλες να συνεχίσουν τη στενή παρακολούθηση των μεταρρυθμίσεων.
Μεταξύ των συστάσεων που διατυπώθηκαν από την αποστολή περιλαμβάνονται η πλήρης εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης, η ενίσχυση των ψηφιακών και διαλειτουργικών εργαλείων ελέγχου, η διενέργεια τακτικών επιτόπιων ελέγχων, η δημιουργία ασφαλών διαύλων για καταγγελίες whistleblowers και η διατήρηση στενής συνεργασίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Στην αποστολή συμμετείχαν επίσης οι Monika Hohlmeier, Lucia Annunziata και Rasmus Nordqvist, ενώ την αποστολή συνόδευσαν οι Έλληνες ευρωβουλευτές Γιώργος Αυτιάς, Γιάννης Μανιάτης, Εμμανουήλ Φράγκος και Κώστας Αρβανίτης.
Δήλωση Τύπου του επικεφαλής της αντιπροσωπείας Tomáš Zdechovský σχετικά με τα συμπεράσματα της αποστολής της CONT στην Ελλάδα
Τις τελευταίες τρεις ημέρες, η αντιπροσωπεία της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βρέθηκε στην Αθήνα προκειμένου να εξετάσει από κοντά τη διαχείριση και τον έλεγχο των αγροτικών κονδυλίων της ΕΕ στην Ελλάδα, στο πλαίσιο των σοβαρών καταγγελιών που αφορούν τον πρώην οργανισμό πληρωμών αγροτικών ενισχύσεων, τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σκοπός αυτής της αποστολής δεν ήταν να υποκαταστήσει το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ή των αρμόδιων εθνικών δικαστικών αρχών, ούτε να προκαταλάβει την ευθύνη οποιουδήποτε προσώπου. Το τεκμήριο αθωότητας πρέπει να γίνεται πλήρως σεβαστό.
Το καθήκον μας, ως Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είναι να αξιολογήσουμε κατά πόσο προστατεύονται επαρκώς τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, κατά πόσο τα συστήματα ελέγχου είναι ισχυρά και κατά πόσο τα διορθωτικά μέτρα είναι επαρκή, αξιόπιστα και αποτελεσματικά.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική είναι μία από τις σημαντικότερες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στηρίζει τους αγρότες, τις αγροτικές κοινότητες, την παραγωγή τροφίμων και την εδαφική συνοχή. Ακριβώς επειδή αυτά τα κονδύλια είναι τόσο σημαντικά, πρέπει να καταλήγουν στους σωστούς δικαιούχους. Κάθε ευρώ που χρησιμοποιείται καταχρηστικά είναι ένα ευρώ που δεν φτάνει στους πραγματικούς αγρότες και πολίτες. Η απάτη, η διαφθορά, οι συγκρούσεις συμφερόντων και οι αδύναμοι έλεγχοι υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στα ευρωπαϊκά κονδύλια, στις εθνικές διοικήσεις και στο ίδιο το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Η λογοδοσία είναι καθοριστικής σημασίας και όσοι εξαπατούν πρέπει να αντιμετωπίζουν συνέπειες.
Η αντιπροσωπεία της CONT του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χαιρετίζει τη διαθεσιμότητα όλων των ελληνικών αρχών και των εμπλεκόμενων φορέων που αποδέχθηκαν την πρόσκλησή μας να αποσαφηνιστεί η κατάσταση σχετικά με τη διαχείριση των αγροτικών κονδυλίων της ΕΕ. Εκτιμούμε τη σαφή δέσμευση που εξέφρασαν οι ελληνικές αρχές για μεταρρύθμιση του συστήματος αγροτικών πληρωμών και ελέγχων μετά τις σοβαρές ελλείψεις που εντοπίστηκαν.
Θεωρούμε ότι το Σχέδιο Δράσης IACS, το οποίο έγινε αποδεκτό υπό όρους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2025 για την αποκατάσταση συγκεκριμένων ελλείψεων που είχαν ήδη εντοπιστεί στις πληρωμές του 2025, αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, υπό το φως της δεύτερης έκθεσης προόδου του Απριλίου 2026 και των πληροφοριών που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της αποστολής, θεωρούμε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη βελτίωσης των μεταρρυθμίσεων και των βασικών δράσεων που έχουν αναληφθεί, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι μόνο οι επιλέξιμοι δικαιούχοι θα λαμβάνουν τις πληρωμές.
Κατά τις συναντήσεις των τελευταίων τριών ημερών, οι ελληνικές αρχές αναγνώρισαν ότι το προηγούμενο σύστημα υπέφερε από σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες και τρωτά σημεία, ανεπαρκείς ελέγχους, υπερβολική γραφειοκρατία και εξάρτηση από εξωτερικούς αναδόχους, γεγονός που δημιούργησε περιθώρια κακοδιαχείρισης και πιθανής απάτης. Η αντιπροσωπεία σημείωσε την αναγνώριση των αρχών ότι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ απαιτεί βαθιές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, διαφάνεια και ισχυρότερες εγγυήσεις διακυβέρνησης.
Όπως υπογράμμισαν οι εθνικές αρχές, η εν εξελίξει μεταρρύθμιση συνιστά ένα «νέο και καθαρό ξεκίνημα», με στόχο τη δημιουργία ενός αξιόπιστου, πλήρως ψηφιοποιημένου και τεκμηριωμένου συστήματος πληρωμών, ικανού να διασφαλίσει ότι η στήριξη της ΕΕ θα καταλήγει στους πραγματικούς δικαιούχους. Η εισαγωγή νέων ψηφιακών εργαλείων επαλήθευσης, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων γεωεντοπισμού και της ψηφιοποίησης του κτηματολογίου, θα βελτιώσει τις διαδικασίες καταγραφής γης και τους σύγχρονους μηχανισμούς ιχνηλάτησης ζωικού κεφαλαίου. Οι ελληνικές αρχές τόνισαν ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στην εξάλειψη των κενών, στην ενίσχυση των ελέγχων και στη βελτίωση της ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Η αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναγνωρίζει ότι η μεταρρύθμιση της διαχείρισης των αγροτικών κονδυλίων υλοποιείται σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ότι η μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης παραμένει πολιτική προτεραιότητα για την ελληνική κυβέρνηση. Ωστόσο, η αντιπροσωπεία του Κοινοβουλίου υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή γνώριζε για σοβαρές ελλείψεις που σχετίζονταν με τον ΟΠΕΚΕΠΕ ήδη από το 2021 και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθεί στενά τις μεταρρυθμίσεις.
Επαναλαμβάνουμε ότι η ορθή προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης, τα αποτελεσματικά συστήματα ελέγχου και η λογοδοσία στη χρήση των αγροτικών κονδυλίων της ΕΕ παραμένουν ουσιώδεις προτεραιότητες. Χαιρετίζουμε την προθυμία των ελληνικών αρχών να συνεργαστούν με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και υπογραμμίζουμε τη σημασία να παράγουν οι εν εξελίξει μεταρρυθμίσεις συγκεκριμένα και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Συστάσεις
Με βάση τις συζητήσεις με τις αρχές και τους εμπλεκόμενους φορείς, η αντιπροσωπεία της CONT συνιστά τα εξής:
- Να καταβληθούν συστηματικές προσπάθειες για την πλήρη εκπλήρωση των όρων του Σχεδίου Δράσης.
- Να ενισχυθούν περαιτέρω οι προσπάθειες για την ανάπτυξη σύγχρονων ψηφιακών και διαλειτουργικών εργαλείων και μηχανισμών ανάλυσης κινδύνου, καθώς και τακτικών επιτόπιων ελέγχων, ώστε να ενισχυθεί η αξιοπιστία του πλαισίου πληρωμών και ελέγχου και να αποτραπούν μελλοντικές καταχρήσεις.
- Να διασφαλιστεί ασφαλές περιβάλλον και εμπιστευτικοί δίαυλοι για τους whistleblowers που αναφέρουν παρατυπίες στις πληρωμές κονδυλίων.
- Να συνεχιστεί η εποικοδομητική συνεργασία με τα θεσμικά όργανα και τις αρχές της ΕΕ, καθώς η επιτυχία της ελληνικής αγροτικής μεταρρύθμισης αποτελεί κοινό μας συμφέρον.
