Μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Κέντρου Υγείας Σάμου επισημαίνει ένα σοβαρό πρόβλημα στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στο νησί. Παρότι θεσμικά η Σάμος χωρίζεται σε δύο τομείς (ανατολικό και δυτικό), στην πράξη παρατηρείται μετακίνηση γιατρών από την ανατολική προς τη δυτική Σάμο για κάλυψη εφημεριών.
Αυτό δημιουργεί μια πλασματική εικόνα επάρκειας προσωπικού στην ανατολική Σάμο, ενώ στην πραγματικότητα τα Περιφερειακά Ιατρεία υπολειτουργούν. Παράλληλα, δεν αντιμετωπίζονται ουσιαστικά τα κενά στη δυτική Σάμο, με αποτέλεσμα τη συνολική αποδυνάμωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας.
Η κατάσταση αυτή επιβαρύνει και το Νοσοκομείο Σάμου, το οποίο δέχεται περιστατικά που θα έπρεπε να καλύπτονται σε πρωτοβάθμιο επίπεδο, οδηγώντας σε πίεση, κόπωση του προσωπικού και μειωμένη ελκυστικότητα.
Τονίζεται ότι το πρόβλημα δεν είναι κομματικό, αλλά ζήτημα διαχείρισης και οργάνωσης. Στόχος είναι η αποτύπωση της πραγματικής κατάστασης, η σαφής κατανομή ρόλων και η ουσιαστική ενίσχυση των δομών υγείας, ώστε να εξυπηρετούνται αποτελεσματικά οι πολίτες.
Μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου ως Προέδρου της Διοικούσας Επιτροπής του Κέντρου Υγείας Σάμου, θεωρώ υποχρέωσή μου να ενημερώσω τους πολίτες για ένα σοβαρό ζήτημα που αφορά την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στο νησί.
Δεν γράφω για να επιτεθώ σε γιατρούς, εργαζόμενους, διοικήσεις ή κυβερνήσεις. Γράφω για να εξηγήσω τι βρήκα μπροστά μου, ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα και γιατί η λύση του είναι κρίσιμη όχι μόνο για τα Περιφερειακά Ιατρεία και τα Κέντρα Υγείας, αλλά και για το ίδιο το Νοσοκομείο Σάμου.
Με βάση τις ισχύουσες υπουργικές αποφάσεις, η Σάμος δεν αντιμετωπίζεται ως μία ενιαία και αδιαφοροποίητη περιοχή Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Υπάρχει ο 1ος Τομέας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Σάμου, που αφορά την ανατολική Σάμο, δηλαδή τις Δημοτικές Ενότητες Βαθέος και Πυθαγορείου και το Αγαθονήσι, και υπάρχει ο 2ος Τομέας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Σάμου, που αφορά τη δυτική Σάμο, δηλαδή τις Δημοτικές Ενότητες Καρλοβασίου και Μαραθοκάμπου.
Αυτό προβλέπεται ρητά στην υπουργική απόφαση Γ3α/Γ.Π.οικ.4778/21-1-2016, καθώς και στη μεταγενέστερη υπουργική απόφαση Γ1α/Γ.Π.οικ.44965/11-6-2019, με την οποία τροποποιήθηκε και επανακαθορίστηκε η κατανομή των Τομέων Π.Φ.Υ. της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας. Στις αποφάσεις αυτές το Κέντρο Υγείας Σάμου και τα Περιφερειακά Ιατρεία της ανατολικής Σάμου ανήκουν στον 1ο Το.Π.Φ.Υ. Σάμου, ενώ το Κέντρο Υγείας Καρλοβασίου και τα Περιφερειακά Ιατρεία της δυτικής Σάμου ανήκουν στον 2ο Το.Π.Φ.Υ. Σάμου.
Πέραν αυτών, υπάρχει και πρόσφατη απόφαση του Διοικητή της 2ης ΥΠΕ, με αριθμό πρωτοκόλλου ΔΠΑΠ.65207/14-10-2025, για τον ορισμό Μονάδων Αναφοράς στις Μονάδες Π.Φ.Υ., με σκοπό την απρόσκοπτη λειτουργία και την κατάρτιση ασφαλών προγραμμάτων εφημεριών.
Το πρόβλημα που διαπιστώνεται στην πράξη είναι ότι, παρά τη θεσμική αυτή διάκριση, η διαχείριση των γιατρών των Περιφερειακών Ιατρείων φαίνεται να γίνεται από το Κέντρο Υγείας Καρλοβασίου. Μέχρι πρόσφατα, αντίστοιχη διαχείριση γινόταν και για αγροτικούς ιατρούς, παρότι οι αγροτικοί ιατροί, από τον νόμο, συμμετέχουν σε εφημερίες στο Νοσοκομείο.
Το αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι πολύ σοβαρό. Ιατροί που εμφανίζονται ότι καλύπτουν την Πρωτοβάθμια Φροντίδα της ανατολικής Σάμου μετακινούνται για να καλύπτουν εφημεριακές ανάγκες στη δυτική Σάμο. Έτσι, στα χαρτιά η ανατολική Σάμος φαίνεται να έχει γιατρούς στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα. Στην πράξη όμως, η φυσική τους παρουσία στα Περιφερειακά Ιατρεία μειώνεται σημαντικά λόγω εφημεριών, μετακινήσεων και ρεπό.
Αυτό δημιουργεί μια πλασματική εικόνα. Από τη μία πλευρά, η ανατολική Σάμος φαίνεται στελεχωμένη και άρα δυσκολεύεται να τεκμηριώσει την ανάγκη ενίσχυσης. Από την άλλη πλευρά, η δυτική Σάμος, παρότι είχε κενά, κάλυπτε μέρος των αναγκών της με αυτή τη μετακίνηση γιατρών, με αποτέλεσμα να μη δημιουργείται η ίδια πίεση και το ίδιο πραγματικό ενδιαφέρον για την πλήρωση των δικών της κενών.
Με απλά λόγια, το σύστημα φαινόταν να λειτουργεί, αλλά στην πραγματικότητα ανακυκλωνόταν η έλλειψη προσωπικού. Η μία περιοχή αποδυναμωνόταν για να καλυφθεί προσωρινά η άλλη. Έτσι όμως δεν ενισχύεται ούτε η ανατολική ούτε η δυτική Σάμος. Αντίθετα, αποδυναμώνεται συνολικά η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στο νησί.
Η εφημεριακή λειτουργία του Κέντρου Υγείας Καρλοβασίου είναι ασφαλώς σημαντική, ιδίως λόγω της απόστασής του από το Νοσοκομείο. Όμως η λειτουργία αυτή δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς στην αποδυνάμωση των Περιφερειακών Ιατρείων της ανατολικής Σάμου. Ένας γιατρός που καλείται να εφημερεύσει στο Κέντρο Υγείας Καρλοβασίου πρέπει να μπορεί να λειτουργεί πραγματικά και στο Περιφερειακό Ιατρείο του. Πρέπει να υπάρχει σαφές πρόγραμμα, νόμιμη ανάπαυση μετά την εφημερία και πραγματική παρουσία στον τόπο ευθύνης του. Διαφορετικά, ο πολίτης βλέπει ένα ιατρείο που τυπικά έχει γιατρό, αλλά στην πράξη δεν έχει σταθερή και ουσιαστική λειτουργία.
Αυτή η κατάσταση είχε άμεσο αντίκτυπο και στο Νοσοκομείο Σάμου. Όταν τα Περιφερειακά Ιατρεία και η Πρωτοβάθμια Φροντίδα δεν λειτουργούν όπως πρέπει, ο πολίτης πηγαίνει στο Νοσοκομείο ακόμη και για περιστατικά που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται σε πρωτοβάθμιο επίπεδο. Έτσι, το Νοσοκομείο φορτώθηκε επί χρόνια με μεγάλο μέρος της πρωτοβάθμιας ζήτησης της ανατολικής Σάμου.
Σε αυτό προστέθηκε και η πίεση από το μεταναστευτικό, σε περιόδους κατά τις οποίες η δομή φιλοξενίας είχε πολύ μεγάλο αριθμό διαμενόντων. Το Νοσοκομείο κλήθηκε να σηκώσει όχι μόνο το βάρος της δευτεροβάθμιας περίθαλψης, αλλά και μεγάλο μέρος της πρωτοβάθμιας περίθαλψης του νησιού.
Αυτό έχει συνέπειες. Όταν ένα Νοσοκομείο λειτουργεί διαρκώς υπό τέτοια πίεση, όταν οι γιατροί του καλούνται να καλύπτουν και όσα θα έπρεπε να απορροφά η Πρωτοβάθμια Φροντίδα, τότε το Νοσοκομείο γίνεται λιγότερο ελκυστικό ως χώρος εργασίας. Δημιουργείται κόπωση, απογοήτευση, παραιτήσεις και μειωμένο ενδιαφέρον για νέες θέσεις, ακόμη και όταν υπάρχουν οικονομικά κίνητρα.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι το ζήτημα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί κομματικά.
Από το 2016 μέχρι σήμερα πέρασαν διαφορετικές κυβερνήσεις, και ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία. Αν το πρόβλημα παρέμεινε, τότε προφανώς δεν αρκεί να λέμε ότι φταίει γενικά η εκάστοτε κυβέρνηση. Υπήρχαν άνθρωποι σε συγκεκριμένες θέσεις ευθύνης που διαχειρίστηκαν την κατανομή των γιατρών, τα προγράμματα, τις μετακινήσεις και τη διοχέτευση της πρωτοβάθμιας πίεσης. Εκεί πρέπει να δούμε τι έγινε, τι δεν έγινε σωστά και τι πρέπει να αλλάξει.
Η ενημέρωση αυτή γίνεται γιατί ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει. Πρέπει να κατανοήσει ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με συνθήματα, ούτε με εύκολες κατηγορίες. Χρειάζεται να δούμε την πραγματική λειτουργία της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στη Σάμο, όχι μόνο το τι φαίνεται στα χαρτιά.
Η προσπάθεια που ξεκινά τώρα έχει έναν στόχο: να αποτυπωθεί η πραγματική κατάσταση, να ξεκαθαριστούν οι ρόλοι των Κέντρων Υγείας και των Περιφερειακών Ιατρείων, να σταματήσει η πλασματική εικόνα κάλυψης και να διεκδικηθεί ουσιαστική στελέχωση εκεί όπου πραγματικά υπάρχει ανάγκη.
Η ανατολική Σάμος χρειάζεται Περιφερειακά Ιατρεία που να λειτουργούν πραγματικά. Η δυτική Σάμος χρειάζεται ασφαλή εφημεριακή κάλυψη και επαρκή δική της στελέχωση. Το Νοσοκομείο Σάμου χρειάζεται αποσυμφόρηση από περιστατικά που ανήκουν στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα. Και οι πολίτες χρειάζονται ένα σύστημα υγείας που να λειτουργεί στην πράξη και όχι μόνο τυπικά.
Αυτή είναι η προσπάθεια. Με σοβαρότητα, χωρίς κραυγές, χωρίς στοχοποίηση των γιατρών και χωρίς κομματική εκμετάλλευση. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να βρούμε έναν εύκολο ένοχο. Το ζητούμενο είναι να διορθώσουμε ένα πρόβλημα που επηρεάζει καθημερινά την υγεία των πολιτών της Σάμου.
