Η εικόνα που παρουσιάζεται για τη διαχείριση της κρίσης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο αναδεικνύει σημαντικά προβλήματα στον τοπικό συντονισμό, με ελλείψεις στην οργάνωση και στην πρακτική εφαρμογή των μέτρων, παρά την ύπαρξη σχεδιασμού σε θεωρητικό επίπεδο.
Ο πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου – Παράρτημα Αιγαίου, Παναγιώτης Κατσαβέλλης, σε συνέντευξή του στο «Ε» τονίζει τη σημαντικότητα της πρόληψης και της θωράκισης της χώρας από ζωονόσους. Ιδιαίτερα επισημαίνει την ανάγκη στελέχωσης των υπηρεσιών και ουσιαστικών ελέγχων, ειδικά σε ευαίσθητες περιοχές όπως το Αιγαίο και ο Έβρος.
Χαρακτηρίζει κομβικής σημασίας την ταχύτητα στην ιχνηλάτηση και διερεύνηση των κρουσμάτων, με παράλληλη δράση κτηνιατρικών ομάδων, ώστε να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου.
Τα μέτρα που θα πρέπει να εφαρμοστούν στην παρούσα φάση, όπως τόνισε, είναι:
Η δημιουργία σταθμών απολύμανσης στην περιοχή των τριών χιλιομέτρων και περιμετρικά αυτής, καθώς και σε κρίσιμα σημεία του οδικού άξονα και σε ευαίσθητες περιοχές που θα ορίσει η Κτηνιατρική Υπηρεσία.
Η διαρκής ενημέρωση των κτηνοτρόφων.
Η δημιουργία τάφρων και η εφαρμογή απολυμαντικών μέτρων από τους παραγωγούς.
Η διαχείριση
Με κενά και έλλειψη οργάνωσης, όπως τόνισε, διακρίνεται ο συντονισμός σε τοπικό επίπεδο ως προς τη διαχείριση της κρίσης του αφθώδους πυρετού. Σχέδιο αντιμετώπισης κρίσης σαν και αυτή, σύμφωνα με τα όσα συνέβησαν, εκτιμά πως υπήρξε μόνο σε θεωρητικό επίπεδο. Πρόσθεσε πως το παράδειγμα της Λέσβου αποδεικνύει ότι εντοπίζεται πρόβλημα στην πράξη. «Ποιος φορέας έλεγξε αν εφαρμόζονται τα προληπτικά μέτρα;» είπε ενδεικτικά.
«Το Αιγαίο και ο Έβρος θα έπρεπε να είναι απόρθητα», είπε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τη σημασία της πρόληψης και την ανάγκη υποστήριξης και ενίσχυσης, στον μέγιστο βαθμό, των παρεχόμενων υπηρεσιών των αρμόδιων αρχών. Πρόσθεσε πως, για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, απαιτούνται στελέχη και μέσα.
«Θα έπρεπε να υπάρχει επιτροπή που να ελέγχει αν τηρούνται τα μέτρα προστασίας», πρόσθεσε και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι οι αρμόδιοι το προηγούμενο διάστημα περιόρισαν την ενημέρωση σε τυπικό και όχι ουσιαστικό επίπεδο. Στο σημείο αυτό έσπευσε να επισημάνει ότι από τον Μάιο του 2025 εντοπίζονται κρούσματα αφθώδους πυρετού στα γειτονικά παράλια της Τουρκίας. «Εμείς, ως πολιτεία, έπρεπε να πάρουμε μέτρα προστασίας, ώστε να κινείται ελεύθερα ο κόσμος».
Η ταχύτητα
Η άμεση διερεύνηση και ιχνηλάτηση των εστιών όπου εντοπίζεται μια νόσος είναι κομβικής σημασίας για τη διαχείριση της κατάστασης. Ο εντοπισμός είναι αυτός που μπορεί να περιορίσει την εξάπλωσή της.
«Ο χρόνος είναι εις βάρος μας. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα αντανακλαστικά μας πρέπει να λειτουργούν στο μέγιστο δυνατό. Να υπάρξει διερεύνηση με μία ομάδα κτηνιάτρων στη ζώνη Α και με μία άλλη ομάδα, διαφορετικών κτηνιάτρων, στη ζώνη Β. Αυτές πρέπει να λειτουργούν ταυτόχρονα, ώστε να διαπιστώσουμε αν υπάρχει επέκταση του κρούσματος».
Οι κτηνοτρόφοι
Οι κτηνοτρόφοι θα πρέπει να τηρούν ευλαβικά τα μέτρα βιοασφάλειας, να περιορίσουν τις κοινωνικές τους επαφές και να δημιουργήσουν σταθμούς απολύμανσης, σύμφωνα με τα μέτρα που έχει ορίσει η Διεύθυνση Κτηνιατρικής Λέσβου.
Επισημάνθηκε, επίσης, ότι οι κτηνοτρόφοι θα πρέπει να περιορίσουν γεωγραφικά τα κοπάδια τους – όταν οι σταβλικές εγκαταστάσεις δεν το επιτρέπουν – στα κτήματά τους, με τέτοιο τρόπο ώστε να μην έρχονται σε επαφή με άλλα κοπάδια.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι κτηνοτρόφοι δεν θα μπορέσουν να διαθέσουν τα ζώα που είχαν προς σφαγή ενόψει Πάσχα. Αυτό σημαίνει αύξηση του κόστους συντήρησης. «Θέλουμε ζωοτροφές», είπε, σχολιάζοντας ότι η συζήτηση της Δευτέρας περιορίστηκε στο γάλα, ωστόσο υπογράμμισε πως πρέπει να διασφαλιστεί και η σίτιση των ζώων που προορίζονταν για σφαγή.
Ως προς το «πάγωμα» των σφαγών, πρόσθεσε ότι δημιουργεί προβλήματα στην αγορά. Ωστόσο, κατέστησε σαφές ότι η έγκαιρη ολοκλήρωση της ιχνηλάτησης θα καθορίσει τη διενέργεια ή όχι σφαγών αμνοεριφίων.
Τα μέτρα
Στις πύλες εισόδου και ειδικότερα στο λιμάνι Μυτιλήνης θα πρέπει να εγκατασταθούν απολυμαντικοί σταθμοί, όπου τα οχήματα θα διέρχονται και θα ψεκάζονται από όλες τις πλευρές. Οι πολίτες θα πρέπει να περνούν από ειδικούς τάπητες, ενώ δεν θα πρέπει να εισέρχονται στο νησί προϊόντα ζωικής προέλευσης από την Τουρκία που ενδέχεται να μεταφέρουν τη νόσο.
Απολυμαντικά μέσα
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα τεχνικά δεδομένα του World Organisation for Animal Health (WOAH), ο ιός του αφθώδους πυρετού αδρανοποιείται από: sodium hydroxide (2%), sodium carbonate (4%), citric acid (0,2%), acetic acid (2%), sodium hypochlorite (3%), potassium peroxymonosulphate/sodium chloride (1%) και chlorine dioxide. Αντίθετα, παρουσιάζει αντοχή σε iodophores, quaternary ammonium compounds και phenol, ιδίως παρουσία οργανικού φορτίου.
Σκευάσματα που προτείνονται είναι τα Dalco-100 και Virkon S.
Η διαχείριση γάλακτος
«Θα πρέπει να οριστεί πού θα οδηγούνται τα καταστραμμένα γάλατα από τις μολυσμένες μονάδες».
Ένα σοβαρό ζήτημα που προέκυψε την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026 ήταν ότι οι κτηνοτρόφοι δεν είχαν καμία ενημέρωση για το πού θα οδηγούν το γάλα που δεν παραλαμβάνουν τα τυροκομεία. Το γάλα, σύμφωνα με τα αναφερθέντα, αποτελεί φορέα μεταφοράς του ιού.
Σε ανακοίνωση του Υπουργείου σημειώνεται ότι τα προϊόντα γάλακτος στις μολυσμένες εκμεταλλεύσεις απομονώνονται ή υποβάλλονται σε επεξεργασία καταστροφής του αφθώδους πυρετού. Ο κ. Κατσαβέλλης τονίζει ότι θα έπρεπε να έχει οριστεί ένα τυροκομείο, ιδανικά το πλησιέστερο στη ζώνη Α, στο οποίο θα οδηγούνται τα γάλατα από τις μολυσμένες μονάδες. Στη συνέχεια, το προϊόν θα πρέπει να παστεριώνεται και να οδηγείται σε καταστροφή. Στη Λέσβο, όπως επισημαίνει, δεν υπάρχουν μονάδες που να δέχονται υγρά ζωικά απόβλητα· σε ανάλογες περιπτώσεις οδηγούνται σε μονάδες της ηπειρωτικής χώρας.
Τα προϊόντα είναι ασφαλή
Ο κ. Κατσαβέλλης διευκρίνισε ότι τα προϊόντα δεν αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο. Ο αφθώδης πυρετός είναι ασθένεια που δεν προσβάλλει τον άνθρωπο και καταστρέφεται με τον βρασμό και τις υψηλές θερμοκρασίες. «Ούτε το γάλα ούτε το κρέας δημιουργούν πρόβλημα στον άνθρωπο».
Ως προς τις ακυρώσεις παραγγελιών των λεσβιακών προϊόντων από τις ξένες αγορές και το «πάγωμα» της διακίνησής τους με απόφαση του ΥπΑΑΤ, εξέφρασε την εκτίμηση ότι αυτό θα διαρκέσει για μικρό χρονικό διάστημα.
Σύνταξη: Ανδρονίκη Κουτσαβλή Ι Οπτικοακουστικό υλικό: Αρετή Μαρία Κατσαρίδου
ΠΗΓΗ ΕΜΠΡΟΣ
