Τελευταία παρακολουθούμε μια προσπάθεια να φιλοτεχνηθούν εικόνες «αγίων» για πρόσωπα και καταστάσεις που, όπως φαίνεται, κάποιοι επιχειρούν να παρουσιάσουν περίπου ως αψεγάδιαστες. Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα: η πραγματικότητα των νησιών δεν γράφεται από απόσταση.
Σε μια μικρή κοινωνία, οι άνθρωποι γνωρίζονται, συναντιούνται, συνομιλούν και —κυρίως— θυμούνται. Δεν χρειάζονται μεγάλες αναλύσεις, βαρύγδουπες διατυπώσεις ή επιλεκτικές αφηγήσεις για να δημιουργηθεί μια εικόνα που απέχει από όσα πραγματικά έχουν συμβεί.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι, την ώρα που κάποιοι επιχειρούν σήμερα να παρουσιάσουν ορισμένους ως άμεμπτους και σχεδόν υπεράνω κριτικής, υπάρχουν συζητήσεις, δημόσιες τοποθετήσεις και προσωπικές αντιπαραθέσεις του παρελθόντος που δεν εξαφανίζονται επειδή κάποιος αποφάσισε να αλλάξει αφήγημα.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: δεν μπορείς να ζητάς από μια μικρή κοινωνία να ξεχάσει όσα γνωρίζει, μόνο και μόνο επειδή σήμερα σε βολεύει μια διαφορετική εκδοχή της ιστορίας.
Δεν χρειάζεται να αναφερθούν ονόματα. Ούτε χρειάζεται να γίνει προσωπική επίθεση σε κανέναν. Οι τοπικές κοινωνίες έχουν τη δική τους μνήμη και οι κάτοικοί τους είναι σε θέση να κρίνουν μόνοι τους ποιος υπήρξε συνεπής στις θέσεις του και ποιος εμφανίζεται σήμερα με ένα καινούργιο, πιο βολικό αφήγημα.
Άλλωστε, όταν μια κοινωνία είναι μικρή, οι αποστάσεις είναι μικρές — αλλά και οι αντιφάσεις φαίνονται πολύ πιο εύκολα.
Γι’ αυτό καλό θα ήταν να αφήσουμε στην άκρη τις αγιογραφίες. Η δημόσια εικόνα του καθενός δεν χτίζεται με ωραιοποιήσεις, ούτε με το να παρουσιάζονται επιλεκτικά κάποιες πλευρές και να ξεχνιούνται άλλες. Χτίζεται με τη διαδρομή του, με τις πράξεις του και με τη συνέπεια λόγων και έργων.
Και σε ένα νησί, όπου όλοι λίγο-πολύ γνωρίζουν όλους, ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η μνήμη της κοινωνίας είναι πολύ πιο δυνατή από οποιαδήποτε αγιογραφία.