Το φετινό Συνέδριο της Τ.Ε.Δ.Κ.Ν.Α. είναι αναμφισβήτητα από τα σημαντικότερα των τελευταίων ετών, δεδομένου ότι αποτελεί αφορμή για αποτίμηση των βημάτων που ήδη έγιναν, αλλά και αφετηρία για νέο ξεκίνημα, κεφαλαιοποιώντας τα οφέλη της περιφερειακής ανάπτυξης και επαναπροσδιορίζοντας το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε σχέση με την Κεντρική Διοίκηση, αλλά και, πρωτίστως, σε σχέση με το επίπεδο των προσδοκιών που έχει καλλιεργήσει γι’ αυτήν ο πολίτης.
Στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, της κλιματικής αλλαγής αλλά και των ισχυρών κλυδωνισμών που υφίσταται το παγκόσμιο οικονομικό οικοδόμημα, με δεδομένη την αύξηση των προκλήσεων που πλήττουν τη συνοχή του κοινωνικού ιστού και ιδίως τη διόγκωση των μεταναστευτικών ροών, οι θεσμοί αποκτούν πρόσθετη βαρύτητα και σημασία για τον πολίτη. Πολύ περισσότερο όταν εκ των πραγμάτων βρίσκονται εγγύτερα στον πολίτη και αντλούν τη δημοκρατική τους νομιμοποίηση από τον ίδιο. Αυτήν ακριβώς την ανάγκη καλείται να καλύψει, στο μερίδιο που της αναλογεί, και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Γιατί, όπως έχω ξαναπεί, το μέλλον και η προοπτική ανήκει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και την Αποκέντρωση και όχι στο κεντρικό κράτος, το οποίο, σταδιακά, πρέπει να επιφυλάξει για τον εαυτό του ρόλο επιτελικό, αναπτύσσοντας και διευρύνοντας τη συνεργασία με τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε όλα τα ζητήματα που άπτονται της καθημερινότητας του πολίτη. Και χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτού του σχήματος είναι ο τομέας της Πολιτικής Προστασίας, όπου, το ενιαίο πλέον Υπουργείο Εσωτερικών ένωσε τις δυνάμεις του με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και βελτίωσε σημαντικά τις επιδόσεις του σε ό,τι αφορά την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων, όπως είναι οι πυρκαγιές. Αλλά και οι ίδιοι οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να κινηθούν με γνώμονα την ενίσχυση και της μεταξύ τους συνεργασίας, και να γίνουν ισχυρότεροι και αποτελεσματικότεροι, αξιοποιώντας το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διαδημοτική συνεργασία και τις εκούσιες συνενώσεις, αλλά και στο πλαίσιο των προωθούμενων μητροποπιτικών λειτουργιών.
Αυτό βέβαια έχει ως προϋπόθεση την καλή προετοιμασία που έγινε. Έτσι, στο Υπουργείο Εσωτερικών επικεντρωθήκαμε αρχικά στην προσπάθεια ενίσχυσης και θωράκισής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τόσο σε οικονομικό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο, ώστε να προετοιμασθεί εγκαίρως για τη νέα προγραμματική περίοδο και να καλυφθούν, όσο το δυνατόν καλύτερα και γρηγορότερα, οι αβελτηρίες και οι ελλείψεις στον σχεδιασμό και την προετοιμασία που είχαν παρατηρηθεί επί των ημερών των προηγούμενων Κυβερνήσεων, καθώς και οι θεσμικές και οικονομικές δυσλειτουργίες. Φυσικά, δεν ισχυριζόμαστε ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα της προηγούμενης 20ετίας μέσα σε τέσσερα χρόνια. Όμως έχουμε την πεποίθηση – η οποία έχει επιβεβαιωθεί και από τους ίδιους τους αιρετούς που ζουν καθημερινά την Τοπική Αυτοδιοίκηση – ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα και έχουν διορθωθεί πολλά πράγματα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Και ότι, οργανωμένα πλέον, γίνεται πράξη η στρατηγική μας για τη δημιουργία Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην υπηρεσία του πολίτη, με σταθερούς πόρους και αναπτυξιακό προσανατολισμό, η οποία συνιστά ισχυρό φορέα τοπικής δημοκρατίας και περιφερειακής ανάπτυξης.
Ο δε Προϋπολογισμός του 2009, παρά τις ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες που δημιούργησε η παγκόσμια οικονομική ύφεση, όπως προκύπτει από το προσχέδιο, επιφυλάσσει αύξηση των ΚΑΠ των ΟΤΑ πρώτου βαθμού πάνω από 22% σε σχέση με τον προϋπολογισμό του 2008. Και, επιπλέον, διασφαλίζει την απόδοση των παρακρατηθέντων από τις Κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ πόρων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατά τα έτη 1998-2003.
Και θα ήθελα στο σημείο αυτό να αναφερθώ σε ορισμένα παραδείγματα και σε συγκεκριμένα στοιχεία, από τα οποία προκύπτει η πρόοδος που έχει συντελεσθεί:
I. Αναπτυξιακό Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ»
Εξαρχής φάνηκε η αναπτυξιακή προοπτική που εγγυάται για τις τοπικές κοινωνίες η εφαρμογή του Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ». Ενός Αναπτυξιακού Προγράμματος το οποίο, πέραν της αναμόρφωσης που ήδη επέφερε, στο πλαίσιο του σκοπού και των κατευθύνσεών του, εξοικείωσε τους ΟΤΑ με το σύνολο της διαδικασίας ωρίμανσης των έργων, προετοιμάζοντάς τους εμπράκτως για την 4η προγραμματική περίοδο και παρέχοντάς τους ουσιαστική στήριξη τόσο σ’ επίπεδο τεχνογνωσίας όσο και σ’ επίπεδο υποδομών. Πιο συγκεκριμένα:
Α. Το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ» δίνει για 5 χρόνια διπλάσιους πόρους απ’ ό,τι έδινε το ΕΠΤΑ για 7 χρόνια (3,5 δις ευρώ έναντι 1,7 δις ευρώ και μάλιστα για λιγότερα χρόνια), οι οποίοι κατανέμονται με κριτήρια διαφανή και αντικειμενικά που προσδιορίζονται κατά βάση από τις τοπικές ιδιαιτερότητες, όπως είναι η νησιωτικότητα, ο τυχόν ορεινός χαρακτήρας, η επισκεψιμότητα κλπ. Άλλωστε, η ροή των χρηματοδοτήσεων βρίσκεται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών, έτσι ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να έχει πρόσβαση στα στοιχεία αυτά, ανά πάσα στιγμή και υπό όρους πλήρους διαφάνειας. Αντίθετα, το Πρόγραμμα ΕΠΤΑ (1998-2004) έμεινε γνωστό περισσότερο για τους πόρους που δεν έδωσε, για την αδιαφάνειά του καθώς και τον επιλεκτικό τρόπο με τον οποίο γίνονταν οι χρηματοδοτήσεις.
Β. Αλλά και όσον αφορά τη σύγκριση των δύο προγραμμάτων από οικονομική και αναπτυξιακή άποψη, τα στοιχεία είναι συντριπτικά υπέρ του Προγράμματος «ΘΗΣΕΑΣ», όπως προκύπτει από τα παρακάτω δεδομένα που ενδιαφέρουν περισσότερο σε αυτό το Συνέδριο:
Το Πρόγραμμα Ε.Π.Τ.Α. έδινε στους ΟΤΑ της Περιφέρειας Αττικής συνολικά 157,2 εκ. ευρώ για 7 χρόνια, τη στιγμή που ο «ΘΗΣΕΑΣ» για 5 χρόνια δίνει συνολικά πάνω από 280 εκ. ευρώ – (δηλαδή αύξηση των πόρων πάνω από 78,1% και μάλιστα για λιγότερα χρόνια). Επίσης όσον αφορά τους ΟΤΑ της Περιφέρειας Αττικής έχουν προενταχθεί 843 έργα - δημοτικά και διαδημοτικά - συνολικού προϋπολογισμού 274,7 εκ. ευρώ. Από αυτά τα έργα έχουν ήδη δημοπρατηθεί 503 έργα, ύψους 182,7 εκ. ευρώ. Μάλιστα, υπάρχουν ήδη 178 ολοκληρωμένα δημοτικά έργα.
Ειδικότερα:
Οι ΟΤΑ του νομού Αθηνών πήραν, για δημοτικά έργα, από το Ε.Π.Τ.Α. για 7 χρόνια 72,8 εκ. ευρώ, ενώ, από το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ», παίρνουν, για 5 χρόνια, πάνω από 120,4 εκ. ευρώ (αύξηση πάνω από 65,3%). Μάλιστα έχουν προεντάξει 295 δημοτικά έργα, προϋπολογισμού 116,3 εκ. ευρώ, ενώ από αυτά έχουν δημοπρατηθεί 166 έργα ύψους 72,9 εκ. ευρώ.
Οι ΟΤΑ του νομού Ανατολικής Αττικής πήραν, για δημοτικά έργα, από το Ε.Π.Τ.Α. για 7 χρόνια 28 εκ. ευρώ, ενώ, από το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ», πάνω από 57,4 εκ. ευρώ (αύξηση πάνω από 51,21%). Μάλιστα έχουν προεντάξει 229 δημοτικά έργα, προϋπολογισμού 56,8 εκ. ευρώ, ενώ από αυτά έχουν δημοπρατηθεί 143 έργα ύψους 41,1 εκ. ευρώ.
Οι ΟΤΑ του νομού Δυτικής Αττικής πήραν, για δημοτικά έργα, από το Ε.Π.Τ.Α., 10,1 εκ. ευρώ, ενώ, από το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ», παίρνουν πάνω από 22,3 εκ. ευρώ (αύξηση πάνω από 54,7%). Επίσης έχουν προεντάξει 87 δημοτικά έργα, προϋπολογισμού 22,3 εκ. ευρώ, ενώ από αυτά έχουν δημοπρατηθεί 52 έργα ύψους 13,9 εκ. ευρώ.
Οι ΟΤΑ του νομού Πειραιώς πήραν, για δημοτικά έργα, από το Ε.Π.Τ.Α. 28,8 εκ. ευρώ, ενώ, από το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ», παίρνουν πάνω από 57,4 εκ. ευρώ (αύξηση πάνω από 49,82%). Μάλιστα έχουν προεντάξει 191 δημοτικά έργα, προϋπολογισμού 56,8 εκ. ευρώ, ενώ από αυτά έχουν δημοπρατηθεί 120 έργα ύψους 40,7 εκ. ευρώ.
Επίσης ο Δήμος Αθηναίων πήρε, για δημοτικά έργα, από το Ε.Π.Τ.Α. 7,3 εκ. ευρώ, ενώ, από το Πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ», παίρνει πάνω από 15,1 εκ. ευρώ (αύξηση πάνω από 51,6%). Έχει δε προεντάξει 45 δημοτικά έργα, καλύπτοντας το σύνολο του δικαιούμενου προϋπολογισμού, ενώ από αυτά έχουν δημοπρατηθεί 18 έργα ύψους 5,8 εκ. ευρώ.
ΙI. Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ.) ως εργαλείο ανάπτυξης της περιοχής
Στο πλαίσιο της Περιφέρειας Αττικής έχουν δοθεί 41 εγκρίσεις σε 27 Δήμους και 3 Κοινότητες, συνολικού ύψους 3,9 εκ. ευρώ. Έμφαση έχει δοθεί στην κατασκευή υπόγειων χώρων στάθμευσης, στη συντήρηση και ενίσχυση του αστικού πρασίνου, καθώς και στα έργα αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων.
ΙΙΙ. Οι Δήμοι και οι Κοινότητες ως Φορείς Προστασίας του Περιβάλλοντος - Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων
Α. Η ολοκληρωμένη διαχείριση και διάθεση των αποβλήτων, ιδίως των στερεών, αποτελεί ένα πρόβλημα που απασχολεί όλες τις χώρες, ιδιαίτερα μάλιστα τις πιο ανεπτυγμένες, διότι αυτές παρουσιάζουν, κατά κανόνα, μεγαλύτερη κατανάλωση αγαθών και, κατά συνέπεια, μεγαλύτερη παραγωγή απορριμμάτων και αποβλήτων εν γένει. Πρόκειται για ένα ζήτημα με πολύπλευρες διαστάσεις, οικονομικές, πολιτικές, νομικές, τεχνολογικές και κοινωνικές, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με τη δημόσια υγεία, τον πολιτισμό, αλλά και την ποιότητα ζωής όλων μας.
Β. Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η υλοποίηση όλων των έργων διαχείρισης των στερεών αποβλήτων στις 13 Περιφέρειες της Χώρας, καθώς και η πορεία αποκατάστασης των Χώρων Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (Χ.Α.Δ.Α.).
Ο αγώνας δρόμου που ξεκινήσαμε από το 2004, όταν όλοι έλεγαν ότι δεν είναι εφικτό να καλυφθεί το χαμένο έδαφος τόσων χρόνων, αρχίζει πλέον ν’ αποδίδει μετρήσιμους καρπούς. Οι νομοθετικές παρεμβάσεις, η συνεργασία με τις Περιφέρειες και η χρηματοδότηση των απαραίτητων μελετών και έργων με 142 εκ. ευρώ, έχουν ως αποτέλεσμα την επίτευξη του στόχου μας, την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων. Και αυτή μας η προσπάθεια έχει και την κοινοτική επίνευση, αφού την περασμένη εβδομάδα η αρμόδια Διυπουργική Επιτροπή για τη Διαχείριση των Στερεών Αποβλήτων παρουσίασε στο αρμόδιο κοινοτικό κλιμάκιο αναλυτική έκθεση προόδου για την πορεία εκτέλεσης όλων των σχετικών έργων.
Έτσι, σήμερα, λειτουργούν 106 έργα διαχείρισης απορριμμάτων στη Χώρα, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη ακόμη 170. Όσον αφορά τις παράνομες χωματερές, έχουν ήδη κλείσει και αποκατασταθεί 1.454, εκτελούνται έργα αποκατάστασης σε άλλες 1.093 και μέχρι το τέλος του χρόνου θα παραμείνουν σε αναγκαστική λειτουργία λιγότερες από 500.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι από τις 1.102 παράνομες χωματερές, για τις οποίες η Χώρα μας καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, έχουν ήδη κλείσει οι 806, εκτελούνται έργα αποκατάστασης σε 280, ενώ στο τέλος του χρόνου θα απομείνουν ενεργές μόνο 16.
Ειδικότερα, για την Περιφέρεια Αττικής από το σύνολο των 10 ΧΑΔΑ έχει αποκατασταθεί 1, ενώ σε διαδικασία άμεσης αποκατάστασης, μέχρι το τέλος του έτους, βρίσκονται οι υπόλοιποι.
Γ. Σχετικά με τα έργα διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην Αττική επισημαίνεται ότι:
Λειτουργούν ο ΧΥΤΑ της Φυλής, το Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης Άνω Λιοσίων και 5 ΚΔΑΥ. Προγράμματα διαλογής στην πηγή εφαρμόζονται σε 77 Δήμους και προγραμματίζονται σε ακόμα 14 Δήμους, ενώ λειτουργεί το σύνολο των εγκεκριμένων συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης ειδικών αποβλήτων.
Οι βασικές υποδομές διάθεσης (ΧΥΤΑ) και μεταφόρτωσης συγχρηματοδοτούνται από πόρους του Ταμείου Συνοχής 2000-2006. Με εξαίρεση τον ΧΥΤΑ Φυλής, ο οποίο λειτουργεί από τον Ιούλιο του 2007, οι υπόλοιποι ΧΥΤΑ (Κερατέας και Γραμματικού) και ΣΜΑ (Τροιζηνίας και Ελαιώνα) επανασχεδιάζονται, όπως είναι γνωστό, λόγω επιπλοκών είτε έλλειψης κοινωνικής αποδοχής, είτε ζητημάτων που δεν επέτρεψαν την περιβαλλοντική αδειοδότησή τους.
Οι μελέτες ωρίμανσης των 3 μονάδων κομποστοποίησης που προβλέπει το ΠΕ.Σ.Δ.Α. εντάχθηκαν στο ΠΕΠ/ Γ΄ ΚΠΣ και προβλέπεται να ολοκληρωθούν στο τέλος του 2009.
Στο πλαίσιο του Ε.Σ.Π.Α. και ειδικότερα στο ΠΕΠ Αττικής έχουν προβλεφθεί πόροι ύψους 60 εκ. ευρώ για τη διαχείριση στερεών αποβλήτων, ενώ αντίστοιχα στο από το Ταμείο Συνοχής, έχουν προβλεφθεί 60 εκ. ευρώ για δράσεις και για έργα διαχείρισης στερεών αποβλήτων, καθώς και 12 εκ. ευρώ για αποκατάσταση ΧΑΔΑ στην Αττική.
Το άλυτο και επικίνδυνο πρόβλημα για την ποιότητα ζωής των πολιτών και για το περιβάλλον, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη της Χώρας, βαίνει προς οριστική επίλυση, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος καταβολής κοινοτικών προστίμων. Επιτέλους, η Ελλάδα αποκτά ένα σύγχρονο και περιβαλλοντικά ασφαλές τρόπο διαχείρισης των απορριμμάτων, όπως αρμόζει σε μια χώρα – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τις τεράστιες εκκρεμότητες που άφησαν οι Κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ.
Δ. Στην κατεύθυνση της προστασίας του περιβάλλοντος, ιδίως μέσω της προώθησης εναλλακτικών μορφών ενέργειας, εντάσσονται όμως και τα ακόλουθα έργα:
1. «Προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία φωτοβολταϊκών συστημάτων σε δημοτικά και κοινοτικά κτίρια / εγκαταστάσεις σε μικρά νησιά της Χώρας με πληθυσμό μικρότερο από 3100 κατοίκους», προϋπολογισμού 5,6 εκ. ευρώ.
2. «Προμήθεια 82 τεμαχίων αποκομιδής απορριμμάτων μετά συμπιεστού με κινητήρα φυσικού αερίου», προϋπολογισμού 14.000.000 ευρώ.
3. «Ενεργειακές επενδύσεις σε Σχολεία και άλλα Δημόσια Κτίρια για την υποκατάσταση συμβατικών καυσίμων με φυσικό αέριο» σε σχολεία και άλλα δημόσια κτίρια με αφετηρία την Αττική (543 σχολικά συγκροτήματα – έχει γίνει εγκατάσταση στα 380, δηλαδή το 73% και 45 δημοτικά κτίρια), τη Θεσσαλονίκη (213 σχολικά συγκροτήματα και 11 δημοτικά κτίρια), τη Λάρισα και τον Βόλο (163 σχολικά συγκροτήματα και 5 δημοτικά κτίρια), και προοπτική επέκτασης και στην υπόλοιπη Χώρα, προϋπολογισμού 12 εκ. €. Στο στάδιο της υπογραφής της σύμβασης βρίσκεται και συναφές έργο για άλλες 438 εγκαταστάσεις φυσικού αερίου σε σχολικά συγκροτήματα και δημοτικά κτίρια των ανωτέρω νομών, καθώς και σε 12 δημοτικά κολυμβητήρια.
Με τον τρόπο αυτόν υπολογίζουμε ότι θα πετύχουμε μείωση του ενεργειακού κόστους σε ποσοστό 20%, καθώς και περιορισμό των εκπεμπόμενων αέριων ρύπων σε ποσοστό 25%. Θα υποκατασταθούν με το ανωτέρω έργο περίπου 16 εκ. λίτρα πετρελαίου ετησίως, γεγονός που μεταφράζεται σε εξοικονόμηση κόστους της τάξεως των 1,8 εκ. ευρώ ετησίως. Επίσης αποφεύγεται η εκπομπή 10.700 τόνων διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο.
IV. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως φορέας άσκησης ουσιαστικής κοινωνικής πολιτικής
Συνεπείς στις δεσμεύσεις μας εγγυηθήκαμε και τον ουσιαστικό κοινωνικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Διασφαλίσαμε, μεταξύ άλλων, την απρόσκοπτη συνέχιση των Προγραμμάτων και των Δομών Κοινωνικής Μέριμνας στους ΟΤΑ., τα οποία το ΠΑΣΟΚ είχε αφήσει κυριολεκτικά στον «αέρα» και μεριμνήσαμε για το προσωπικό που απασχολείται σε αυτά. Παράλληλα, έχουμε δρομολογήσει διαδικασίες, σε συνεννόηση με την ΚΕΔΚΕ, ώστε ν’ αποκτήσουν μόνιμη υπόσταση, και μετά το 2013, με την ένταξή τους στους Οργανισμούς Εσωτερικής Υπηρεσίας των Δήμων και με παράλληλη διασφάλιση των αναγκαίων πόρων, δεδομένου ότι η σημασία τους για τους συμπολίτες μας που έχουν ανάγκη υποστήριξης είναι μεγάλη.
V. Πολιτική Προστασία
Η αναγνώριση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση του ρόλου που της αναλογεί όσον αφορά την Πολιτική Προστασία των τοπικών κοινωνιών έχει δρομολογηθεί. Ήδη με τον ν.3613/2008, και πιο συγκεκριμένα με το άρθρο 18 αυτού, το οποίο ρυθμίζει ζητήματα Πολιτικής Προστασίας, τροποποιείται το θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ρυθμίζει τα ζητήματα που αφορούν την οργανωμένη απομάκρυνση των πολιτών για την προστασία της ζωής και της υγείας τους, σε περίπτωση εξελισσόμενης ή επαπειλούμενης καταστροφής, προς την κατεύθυνση του εξορθολογισμού του και της αναγνώρισης σαφών ρόλων σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς την ώρα της κρίσης. Ακολούθησαν αναλυτικές εγκύκλιες οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας με τις οποίες αποσαφηνίσθηκε πλήρως το τοπίο και ανέλαβε καθένας από τους συναρμόδιους φορείς το πεδίο ευθύνης που του ανήκε. Αλλά και σε προληπτικό επίπεδο, θυμίζω, ότι φέτος δόθηκε στους ΟΤΑ η μεγαλύτερη χρηματοδότηση – σχεδόν διπλάσια σε σχέση με το 2003 - για προληπτικές δράσεις δασοπροστασίας ύψους 35 εκ. ευρώ.
Σε όλο αυτό τον σχεδιασμό του ενιαίου Υπουργείου Εσωτερικών η Τοπική Αυτοδιοίκηση είχε καίριο επιχειρησιακό ρόλο, σε αγαστή συνεργασία με το Πυροσβεστικό Σώμα, γεγονός που συνέβαλε στο να έχουμε, με τη λήξη της αντιπυρικής περιόδου, έναν αρκετά θετικό απολογισμό. Θα ήθελα στο σημείο αυτό να ευχαριστήσω και την ΤΕΔΚΝΑ ειδικότερα, η οποία βοήθησε πολύ, ιδίως με τα μηχανήματα και τις υδροφόρες που κατάφερε να συγκεντρώσει στο να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τις εστίες που απειλούσαν την Αττική.
Η ίδια συντονισμένη προσπάθεια θα συνεχισθεί και τώρα το χειμώνα, σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του σχεδιασμού για της πλημμύρες και τις χιονοπτώσεις.
VI. Μετανάστευση
Το μεταναστευτικό φαινόμενο αποτελεί κατά γενική ομολογία το δεύτερο ζήτημα που απασχολεί όλους μας, σε παγκόσμια κλίμακα, μετά την οικονομική κρίση. Το σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, σε συνδυασμό με την πολυεπίπεδη διοικητική οργάνωση της Χώρας, καθιστούν επιβεβλημένη την προώθηση νέων πολιτικών οι οποίες αναδεικνύουν το ρόλο των Περιφερειών και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτή, άλλωστε, είναι και η φυσική πορεία των πραγμάτων, δεδομένου ότι οι ανωτέρω διοικητικές δομές βρίσκονται εγγύτερα στον μετανάστη, συναλλάσσονται συχνότερα μαζί του και, κατά συνέπεια, γνωρίζουν με ακρίβεια όλες τις διαστάσεις του ζητήματος.
Αυτή είναι και η τάση που έχει επικρατήσει στο πλαίσιο της Ε.Ε., ιδίως μέσω της ανάδειξης του ρόλου της Επιτροπής Περιφερειών. Μια τάση που φάνηκε και από το πρόσφατο Συνέδριο που διοργανώθηκε από την ΤΕΔΚΝΑ και την Επιτροπή Περιφερειών με θέμα το ρόλο των Δήμων και των Περιφερειών στην κοινωνική ένταξη των μεταναστών.
Στο πλαίσιο αυτό ανελήφθησαν δύο καίριες πρωτοβουλίες: Πρώτον, θεσμοθετήθηκε η Εθνική Επιτροπή για την Κοινωνική Ένταξη των Μεταναστών, στην οποία συμμετέχουν, εκτός από τα Πολιτικά Κόμματα που εκπροσωπούνται στη Βουλή και τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, και τα συλλογικά όργανα εκπροσώπησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Και, δεύτερον, διαμορφώθηκε το πρώτο «Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Δράσης για την ομαλή προσαρμογή και κοινωνική ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην Ελληνική Επικράτεια – Πρόγραμμα ‘’ΕΣΤΙΑ’’». Ένα Πρόγραμμα με έντονα αποκεντρωμένο χαρακτήρα, το οποίο αναδεικνύει, σε μεγάλο βαθμό, τη συμβολή της αποκεντρωμένης διοίκησης αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως επιβάλλει η αρχή της εγγύτητας των δομών αυτών προς όλα τα μέλη των τοπικών κοινωνιών.
Το Πρόγραμμα «ΕΣΤΙΑ» διαρθρώνεται σε έξι επιχειρησιακά υποπρογράμματα ανά τομέα ένταξης, τα οποία αφορούν τόσο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και τον περιορισμό φαινομένων περιθωριοποίησης, ρατσισμού και ξενοφοβίας, όσο και την πληροφόρηση, εξυπηρέτηση και συμβουλευτική υποστήριξη των υπηκόων τρίτων χωρών και τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους σε υπηρεσίες απασχόλησης, εκπαίδευσης, υγείας και στέγασης, πολιτισμού και λοιπά δημόσια αγαθά, δίνοντάς τους τη δυνατότητα ν’ αποκτήσουν σταθερή σύνδεση με την κοινωνία υποδοχής.
Παράλληλα, η Ελλάδα έχει καταρτίσει και υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς έγκριση Πολυετές Πρόγραμμα (2007-2013) για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης, το οποίο περιλαμβάνει 7 ετήσια προγράμματα που αντιστοιχούν στα υποπρογράμματα του «Εστία». Τελικοί δικαιούχοι των ανωτέρω δράσεων - και αυτό είναι ενδεικτικό του ενισχυμένου ρόλου που τους επιφυλάσσουμε - είναι, πέρα από την Κεντρική Διοίκηση, οι Περιφέρειες, τα εποπτευόμενα από αυτούς νομικά πρόσωπα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση (ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού) και η κοινωνία των πολιτών (Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις).
VII. Η πρόοδος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην εμπέδωση της χρηστής διοίκησης
Άλλο κρίσιμο σημείο στο οποίο εστιάσαμε την προσοχή μας είναι η εμπέδωση της διαφάνειας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, τόσο μέσα από τη θέση σε εφαρμογή του προληπτικού ελέγχου και τη στήριξή του προς άρση των δυσλειτουργιών που είναι εύλογο να παρουσιάζει ένα τέτοιο εγχείρημα, όσο και μέσα από τις ρυθμίσεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, οι οποίες ενισχύουν τον έλεγχο των δημοτικών και κοινοτικών αρχών από τους ίδιους τους πολίτες. Για να μην καταλείπεται κανένα περιθώριο και να παρουσιάζεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως εστία διαφθοράς και της κακοδιοίκησης.
Και οι επίσημοι δείκτες των ελεγκτικών μηχανισμών πιστοποιούν με τις εκθέσεις τους τη βελτίωση που έχει επέλθει. Έτσι, σύμφωνα με τη φετινή ετήσια έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, το 2007 σημειώνεται η καλύτερη επίδοση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον τομέα της καταπολέμησης της κακοδιοίκησης από το 2003, ιδιαίτερα μάλιστα όσον αφορά τους Δήμους και τις Κοινότητες, οι οποίες παρουσιάζουν βελτίωση σε ποσοστό περίπου 4% μέσα σε ένα χρόνο (από 20,66% το 2003 στο 16,94% το 2007). Βελτίωση σημειώνουν και οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις (από 8,98% το 2003 στο 8,53%). Επίσης, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, μειώθηκε σημαντικά το ποσοστό των υποθέσεων που αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση: Οι Δήμοι και οι Κοινότητες βαρύνονται με ποσοστό 17,9%, από 21,1% πού ήταν το 2006. Οι δε Ν.Α. βαρύνονται με ποσοστό 18,2%, έναντι 21% το 2006!
Περαιτέρω, από τα στατιστικά στοιχεία των ετήσιων εκθέσεων του Γ.Ε.Δ.Δ., προκύπτουν τα ακόλουθα:
Ö Το 2003 το ποσοστό της διαφθοράς και άλλων αξιόποινων πράξεων ήταν 16%.
Ö Το 2007 περιορίζεται στο 5,8%, δηλαδή περίπου 3 φορές χαμηλότερα απ’ ό,τι το 2003.
Όλες οι παραπάνω πρωτοβουλίες και πολιτικές μας πιστοποιούν τον σταδιακό μετασχηματισμό των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ουσιαστικούς φορείς δημοκρατίας και αναδεικνύονται σε μοχλό κοινωνικών αλλαγών και ανάπτυξης. Βέβαια απομένουν να γίνουν ακόμη αρκετά πράγματα. Ωστόσο, από τα βήματα που έχουν συντελεσθεί – και αυτό το επιβεβαιώνουν και οι ίδιοι οι αιρετοί – δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι επί των ημερών της Κυβέρνησης Καραμανλή αναγνωρίσθηκαν και αναγνωρίζονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ουσιαστικές ευκαιρίες ενεργού συμμετοχής στο αναπτυξιακό μέλλον της Χώρας - όπως ακριβώς επιτάσσει και η συνταγματική αποστολή της - υπό την αιγίδα, όπως προανέφερα, ενός επιτελικού Κράτους.
Με αυτές τις σκέψεις κηρύσσω την έναρξη αυτού Συνεδρίου της ΤΕΔΚΝΑ και εύχομαι να σηματοδοτήσει μία νέα μεταρρυθμιστική και αναπτυξιακή αφετηρία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τον Τόπο μας».
