Του ΠΕΤΡΟΥ ΤΑΤΟΥΛΗ
Νέες φωτιές ανάβει στη Ν.Δ. ο βουλευτής Π. Τατούλης με το σημερινό του άρθρο για την τοπική αυτοδιοίκηση: Με ευθείες βολές κατά του υπουργού Δημ. Διοίκησης Πρ. Παυλόπουλου, κάνει λόγο για «κακή τύχη της επανίδρυσης του κράτους» την οποία, όπως γράφει, ο ίδιος ο υπουργός παραδέχθηκε, αναθέτοντας το σχετικό έργο σε εταιρεία της αλλοδαπής. Γιατί προφανώς εμείς δεν μπορέσαμε να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις...».
* Με «σπόντες» για τον τρόπο διακυβέρνησης («η προσέγγιση της πραγματικότητας δεν μπορεί να επιτευχθεί από τη Βουλή και το γραφείο του πρωθυπουργού»), ο αρθρογράφος προχωρεί σε προτάσεις για θεσμικές αλλαγές: εισηγείται την κατάργηση του νομάρχη και των νομαρχιακών συμβουλίων. Αλλά και τη φορολογική αποκέντρωση υπέρ των δήμων. Και, στη συνέχεια, «μεταφορά και άλλων αρμοδιοτήτων σ' αυτούς, από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και την πυροσβεστική μέχρι την πρωτοβάθμια υγεία και το τοπικό περιβάλλον».
* Τέλος, ο «αντάρτης» πρώην υπουργός παρατηρεί ότι δεν υπάρχει σχέδιο και διαβούλευση για τον «Καποδίστρια 2» και προτείνει στη Ν.Δ. να μην δίνει κομματικό χρίσμα σε υποψήφιους τοπικούς άρχοντες.
* Με «σπόντες» για τον τρόπο διακυβέρνησης («η προσέγγιση της πραγματικότητας δεν μπορεί να επιτευχθεί από τη Βουλή και το γραφείο του πρωθυπουργού»), ο αρθρογράφος προχωρεί σε προτάσεις για θεσμικές αλλαγές: εισηγείται την κατάργηση του νομάρχη και των νομαρχιακών συμβουλίων. Αλλά και τη φορολογική αποκέντρωση υπέρ των δήμων. Και, στη συνέχεια, «μεταφορά και άλλων αρμοδιοτήτων σ' αυτούς, από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και την πυροσβεστική μέχρι την πρωτοβάθμια υγεία και το τοπικό περιβάλλον».
* Τέλος, ο «αντάρτης» πρώην υπουργός παρατηρεί ότι δεν υπάρχει σχέδιο και διαβούλευση για τον «Καποδίστρια 2» και προτείνει στη Ν.Δ. να μην δίνει κομματικό χρίσμα σε υποψήφιους τοπικούς άρχοντες.
1 Σήμερα, όμως, είναι εμφανές ότι μόνο τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχουμε. Και αυτό γιατί σε κρίσιμους τομείς, όπως η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, η παραγωγή μελετών και έργων και η παροχή σημαντικών υπηρεσιών, ο δήμος δεν έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο. Ολα αυτά, κατά έναν πολύπλοκο και ασύνδετο τρόπο, αποφασίζονται από κάποιους άλλους παράγοντες της περιοχής και όχι μόνο... (νομάρχες, περιφερειάρχες, υπουργοί κ.λπ.). Το αποτέλεσμα;
Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι ούτε ισχυρή ούτε αποτελεσματική. Οι περισσότεροι δήμοι κινδυνεύουν από οικονομική κατάρρευση και οι δήμαρχοι συνωστίζονται στους διαδρόμους υπουργείων και περιφερειών...
2 Παρά το δυσάρεστο της κατάστασης, παραμένει επιτακτική η ανάγκη για ένα νέο κύμα υποχρεωτικών συγχωνεύσεων δήμων και περιφερειών της χώρας, με τον «Καποδίστρια ΙΙ». Κακά τα ψέματα. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση της πραγματικότητας γενικότερα δεν μπορεί να επιτευχθεί από το Κοινοβούλιο και από το γραφείο του πρωθυπουργού. Αυτά τα προβλήματα απαιτούν ένα εξελισσόμενο σύστημα διακυβέρνησης και κυρίως μια ισχυρή τοπική αυτοδιοίκηση.
3 Αναλαμβάνοντας τη διακυβέρνηση, το 2004, είχαμε εξαγγείλει λιγότερο κράτος και αποκεντρωμένες διοικητικές υπηρεσίες. Μας δίνεται μια σημαντική ευκαιρία ενόψει του σχεδίου «Καποδίστριας ΙΙ» να μειώσουμε τον κρατικό συγκεντρωτισμό.
Αρχικά εστιάζοντας στη φορολογική αποκέντρωση: Οι νέοι δήμοι θα μπορούν να ελέγχουν αποτελεσματικότερα τη διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης των τοπικών εσόδων και μακροπρόθεσμα θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν ιδίους εισπρακτικούς μηχανισμούς και να απαλλαγούν από κάθε είδους «κηδεμονίες».
Κατ' αυτόν τον τρόπο, και έχοντας εξασφαλίσει νέους πόρους, μπορεί να ακολουθήσει και η μεταφορά αρμοδιοτήτων στους Δήμους σε τομείς όπως η πρωτοβάθμια εκπαίδευση, η κοινωνική πρόνοια, η πυροσβεστική, οι τοπικές παρεμβάσεις στο δομημένο και φυσικό περιβάλλον, η πρωτοβάθμια υγεία και η προληπτική ιατρική.
4 Αυτή η αποκέντρωση φορολογικών εσόδων και αρμοδιοτήτων -κάτι που συμβαίνει εδώ και πολλά χρόνια στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη- θα ενδυναμώσει μεν την τοπική αυτοδιοίκηση αλλά θα δώσει και νέα αναπτυξιακή ώθηση στο κράτος, η δομή του οποίου θα είναι απλή -ευδιάκριτη- αποκεντρωμένη. Ως εκ τούτου, η κεντρική εξουσία (κυβέρνηση) θα έχει έναν ρόλο πραγματικά επιτελικό διατηρώντας αμιγώς τον έλεγχο σε υπουργεία-κλειδιά που διαχειρίζονται εθνικές υποθέσεις (Αμυνας, Δημ. Τάξης, Οικονομικών, Εξωτερικών).
Από την άλλη πλευρά η περιφερειακή αυτοδιοίκηση θα έχει ως κύρια αποστολή την ανάπτυξη, ενώ το συμβούλιο και ο περιφερειάρχης θα είναι αιρετοί.
5 Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση δεν έχει πλέον νόημα ύπαρξης! Σήμερα, διεκδικεί αγωνιωδώς ρόλο, για μεν την ανάπτυξη από την περιφέρεια, για δε την παροχή υπηρεσιών από τους δήμους ολόκληρης της επικράτειας.
Η ανάπτυξη, όμως, απαιτεί μεγάλα γεωγραφικά σύνολα για να σχεδιαστεί σωστά, η δε παροχή υπηρεσιών πρέπει να έχει σημείο αναφοράς τους ίδιους τους πολίτες βάσει των αναγκών στις εκάστοτε τοπικές κοινωνίες. Συνεπώς, αν δεν καταργηθεί η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, τότε θα φθίνει σταδιακά μέχρι την αυτοκατάργησή της.
6 Το 2004 μιλούσαμε για επανίδρυση του κράτους. Υστερα από τέσσερα και πλέον χρόνια θα έπρεπε τουλάχιστον να έχουμε διδαχθεί από την εμπειρία. Την κακή τύχη της επανίδρυσης τη γνωρίζουμε όλοι.
Την ομολόγησε και ο ίδιος ο κατ' εξοχήν αρμόδιος υπουργός με την ανάθεση σχετικού έργου σε μεγάλη εταιρεία της αλλοδαπής προκειμένου να μας ενημερώσει, η τελευταία, για τις απαραίτητες κινήσεις που πρέπει να κάνει η ελληνική πολιτεία. Μόνοι προφανώς δεν μπορέσαμε ή δεν διαθέσαμε αρκετή τόλμη για να υλοποιήσουμε τις υποσχέσεις που δώσαμε...
7 Σε ό,τι αφορά όμως και την επανίδρυση της τοπικής αυτοδιοίκησης, λείπουν, κατά την άποψή μου, οι σαφείς γραμμές. Πού πάει η χώρα; Ποια είναι η μορφή οργάνωσης που θα επιλέξουμε για το μέλλον μας; Προς τι η βιασύνη; Ποιο είναι το λεγόμενο masterplan; Πού βρίσκεται η διαβούλευση για το μεγάλο αυτό θέμα;
Εν ολίγοις, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο καθώς και υποστηρικτικοί μηχανισμοί για την εφαρμογή του. Απαιτείται, όμως, και ριζικός επαναπροσδιορισμός των σχέσεων της αυτοδιοίκησης με την κεντρική εξουσία. Η νέα αυτή μεταρρύθμιση πρέπει να σχεδιαστεί από κοινού για το συνολικό πολιτικό και διοικητικό σύστημα της χώρας.
8 Εχω υποστηρίξει πολλές φορές ότι η ψήφιση ενός νομοσχεδίου δεν συνεπάγεται και την εφαρμογή του. Αυτό απαιτεί και συναίνεση και διαβούλευση και ουσιαστική ενημέρωση της κοινής γνώμης.
Στην περίπτωση του «Καποδίστρια ΙΙ», ωστόσο, ο πολίτης παρακολουθεί για πολλοστή φορά τις σχετικές αψιμαχίες, λες και πρόκειται για κάτι που δεν τον αφορά. Και εμείς μοιάζουμε να μην λαμβάνουμε τα μηνύματα.
*Και εξηγώ: Στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, οι δημότες άρχισαν δειλά δειλά να αγνοούν αυτό που καταχρηστικά ονομάζουμε «κομματικές γραμμές». Θεμελιώδη ρόλο στην ψήφο τους έπαιξε η εργατικότητα εκείνων που διεκδίκησαν το θώκο και όχι το αμφιλεγόμενο χρίσμα που ορισμένα δήθεν υψηλόβαθμα στελέχη έδωσαν σε κάποιους παράγοντες των τοπικών κοινωνιών με μοναδικό κριτήριο την κομματική περγαμηνή.
9 Η Ν.Δ. πρέπει να αφουγκρασθεί τις αλλαγές αυτές. Εχει την ευκαιρία να γίνει το πρώτο κόμμα που θα δείξει εμπιστοσύνη στους πολίτες.
Να τους αφήσει ελεύθερους να εκλέξουν αυτούς που, κατά την άποψή τους, θα είναι καλύτεροι στη διαχείριση των καθημερινών τους προβλημάτων και να στηρίξει την τοπική αυτοδιοίκηση παρέχοντας τους απαραίτητους υποστηρικτικούς μηχανισμούς για να υλοποιήσει το έργο της. Πρέπει τώρα να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν υπάρχουν κομματικά χρωματισμένες λύσεις στα προβλήματα των Ελλήνων.
10 Μόνο έτσι θα αποδείξουμε ότι δεν λειτουργούμε παλαιοκομματικά και ότι προωθούμε την ανάπτυξη σύγχρονων μορφών οργάνωσης και λειτουργίας με κριτήρια αξιοκρατίας.
Σε διαφορετική περίπτωση, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι η τοπική αυτοδιοίκηση θα συνεχίσει να λειτουργεί ως ο μικρός, άβουλος και επαίτης αδελφός. Ακόμη και μετά τον... «Καποδίστρια Χ»...
* Ο Π. ΤΑΤΟΥΛΗΣ είναι πρώην υφυπουργός Πολιτισμού και βουλευτής Αρκαδίας της Ν.Δ.
ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 31/08/2008
