Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Η συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου για όλους εμάς στο ΥΠΕΧΩΔΕ είναι πολύ σημαντική, καθώς χρειάστηκε πολλή δουλειά, συστηματική και επίπονη προσπάθεια, αλλά και διεξοδική διαβούλευση για να φτάσουμε ως εδώ. Επί ένα ολόκληρο χρόνο από τον Ιούλιο του 2007 που παρουσίασα το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο μέχρι σήμερα έγινε από
Η σύνταξη του Εθνικού Χωροταξικού Πλαισίου ήταν ένα πραγματικά πολύ δύσκολο εγχείρημα, καθώς υπήρχε έλλειμμα εμπειρίας τόσο στους μελετητές όσο και στη διοίκηση.
Η διαδικασία αυτή πλέον ολοκληρώνεται με την συζήτηση που έχουμε εδώ, στην Ολομέλεια της Βουλής, και θεωρώ πραγματικά ότι είναι πολύ σημαντικό για την Ελλάδα ότι ήρθε η ώρα επιτέλους να αποκτήσει ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό. Είμαστε οι τελευταίοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς αυτό το απαραίτητο στρατηγικό εργαλείο ορθολογικής ανάπτυξης, όπως στερούμαστε ακόμα, κύριοι συνάδελφοι, των κομβικών, βασικών εργαλείων άσκησης περιβαλλοντικής πολιτικής, όπως είναι το δασολόγιο και το κτηματολόγιο.
Η απουσία εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού είναι ένα τεράστιας σημασίας έλλειμμα πολλών δεκαετιών, που η χώρα το έχει πληρώσει πολύ ακριβά σε ό,τι αφορά και την ορθολογική ανάπτυξη και οργάνωσή της και την προστασία του περιβάλλοντος.
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο που συζητάμε αποτελεί μέρος ενός συνολικού εθνικού προγράμματος για το Χωροταξικό Σχεδιασμό, που περιλαμβάνει επιπλέον, πρώτον, έναν αριθμό Ειδικών Χωροταξικών Σχεδίων, που είναι απαραίτητα για το περιβάλλον και την ανάπτυξη του τόπου δεύτερον, τα χωροταξικά πλαίσια των περιφερειών και τρίτον, τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα ΣΧΟΟΑΠ και άλλες σχεδιαστικές ρυθμίσεις σε τοπικό επίπεδο. Έχουν καταρτιστεί ήδη τα Ειδικά Χωροταξικά για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τον Τουρισμό, τη Βιομηχανία, τον Παράκτιο, το Νησιωτικό και τον Ορεινό Χώρο.
Η ολοκλήρωση του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού συνιστά μία από τις σημαντικότερες διαρθρωτικές αλλαγές που έγιναν στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι μία μεγάλη μεταρρύθμιση που θα συμβάλλει καθοριστικά στην ολοκληρωμένη και αειφόρο ανάπτυξη της Ελληνικής Επικράτειας.
Θα επαναλάβω για μία ακόμη φορά ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο και τα Ειδικά Χωροταξικά και τα περιφερειακά πλαίσια αποτελούν την σημαντικότερη «ομπρέλα» για την προστασία του περιβάλλοντος.
Πλέον, καθένας θα ξέρει τι μπορεί να κάνει και που και όλες οι δραστηριότητες θα υπακούουν σε κανόνες εκ των προτέρων γνωστούς.
Όραμα και στόχος του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου, στα πλαίσια των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης, είναι η ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη και αειφόρος οργάνωση του εθνικού χώρου που προωθεί την προστασία και ανάδειξη του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος της χώρας και ενισχύει την οικονομική και κοινωνική συνοχή και ανταγωνιστικότητα.
Επιπλέον, όραμα και στόχος είναι η ενίσχυση του ρόλου της χώρας σε διεθνές, ευρωπαϊκό, μεσογειακό και βαλκανικό επίπεδο.
Μόνο ως μέσο αντιπολίτευσης και κομματικής κατανάλωσης μπορεί να δεχθεί κανένας την κριτική ότι δεν υπάρχει όραμα. Περιγράφεται με σαφήνεια στο άρθρο 2 και εξειδικεύεται σε όλα τα άρθρα και τις 80 σελίδες του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου στα οποία καταγράφονται οι στρατηγικές κατευθύνσεις, οι πολιτικές και τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν.
Μόνο όσοι δεν έχουν διαβάσει το Εθνικό Χωροταξικό και όσοι θέλουν οπωσδήποτε να ασκήσουν αντιπολίτευση μπορούν να ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει όραμα και στρατηγική.
Ειδικότερα, με το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο επιδιώκουμε :
α. Την ενίσχυση του ρόλου της χώρας, σε διεθνές, ευρωπαϊκό, μεσογειακό και βαλκανικό επίπεδο, με:
- Την ανάδειξη των, μοναδικής αξίας, φυσικών και πολιτιστικών πόρων της.
- Την ανάδειξή της σε σημαντικό κόμβο μεταφορών, ενέργειας, και επικοινωνιών, όπως και σε πόλο συνεργασιών που προωθούν την έρευνα, την τεχνολογία, την καινοτομία και τον τουρισμό.
- Τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας με την ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης και την αύξηση της ελκυστικότητας της χώρας για την προώθηση επιχειρηματικών δράσεων σε κλάδους στου οποίους διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα. Με την κατάλληλη χωρική διάρθρωση, εξειδίκευση και συμπληρωματικότητα των παραγωγικών τομέων.
β. Την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και της χωρικής συνοχής. Για το σκοπό αυτό, με το παρόν πλαίσιο, επιδιώκεται:
- Η ενίσχυση της ισόρροπης - πολυκεντρικής ανάπτυξης της χώρας, ιδίως με τον περιορισμό των ανισοτήτων ανάπτυξης μεταξύ διαφόρων περιοχών και την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων μιας εκάστης με σεβασμό στο περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά. Στο πλαίσιο αυτό επιδιώκεται η επιτάχυνση του μετασχηματισμού του αστικού συστήματος της χώρας σε ισόρροπο και πολυκεντρικό και η ενθάρρυνση της ενδογενούς ανάπτυξης ιδιαίτερα των μειονεκτικών περιοχών του ορεινού και νησιωτικού χώρου.
- Ο περιορισμός της αστικοποίησης, μέσα από τη βελτίωση της ελκυστικότητας της υπαίθρου και την ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών (εκπαίδευση, υγεία κ.α.) και τη δημιουργία υποδομών (μεταφορές, ενέργεια, επικοινωνίες κ.α.).
γ. Την διαφύλαξη - προστασία του περιβάλλοντος και, κατά περίπτωση, την αποκατάσταση και ανάδειξη των ευαίσθητων στοιχείων της φύσης, της πολιτιστικής κληρονομιάς και του τοπίου.
Η περιβαλλοντική διάσταση δεν περιορίζεται μόνο στο άρθρο 10 που αναφέρεται εξειδικευμένα στο θέμα αλλά διατρέχει το σύνολο του Εθνικού Χωροταξικού Πλαισίου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται :
- στον περιορισμό παραγόντων υποβάθμισης του χώρου, όπως η υπέρμετρη αστική εξάπλωση και η διάσπαρτη δόμηση. Γι’ αυτό προβλέπει την βελτίωση του θεσμικού πλαισίου για τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
- στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στην πρόληψη της ρύπανσης καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
- στην πρόληψη και την αντιμετώπιση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών και στην αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών.
Περαιτέρω ιδιαίτερης σημασίας επιδίωξη αποτελεί η αναβάθμιση της ποιότητας σχεδιασμού του οικιστικού χώρου και η προώθηση της ανάπλασης υποβαθμισμένων περιοχών ιδιαίτερα σε αστικοποιημένες ζώνες και σε ζώνες έντονης τουριστικής ανάπτυξης.
δ. Την προσαρμογή της χώρας στις νέες συνθήκες που διαγράφουν οι κλιματικές αλλαγές και αντιμετώπιση των επιπτώσεων που αυτές συνεπάγονται.
ε. Τη γεωγραφική ανασυγκρότηση της χώρας με μείωση του αριθμού των περιφερειών, των νομών και των δήμων για τη δημιουργία βιώσιμων διοικητικών και αναπτυξιακών ενοτήτων (άρθρο 11).
στ. την παροχή ενός συνεκτικού πλαισίου κατευθύνσεων για τα υποκείμενα πλαίσια σχεδιασμού και για τις χρήσεις γης. Και για τους λίγους συναδέλφους που με μεγάλη ευκολία είπαν ότι το Γενικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν αναφέρεται στις χρήσεις γης θα τους συνιστούσα, απλώς να διαβάσουν τα άρθρα 7, 8, 10 και 12 όπου με σαφήνεια καταγράφονται πολιτικές και μέτρα για τις χρήσεις γης που η εξειδίκευσή τους ανήκει σε στην αρμοδιότητα κατωτέρου επιπέδου σχεδιασμού.
ζ. Την πρόβλεψη συνεχούς παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής του κάθε πενταετία, την δυνατότητα αναθεώρησης του. Κάθε διετία θα συντάσσεται έκθεση που θα αποστέλλεται και στην Βουλή.
Κύριες και κύριοι συνάδελφοι
Γνωρίζετε ότι έδωσα πολύ μεγάλη έμφαση στις συζητήσεις που κάναμε στις πέντε κοινές συνεδριάσεις των αρμόδιων Διαρκών Επιτροπών της Βουλής. Εξ αρχής τόνισα ότι είμαι ανοικτός σε προτάσεις και δεσμεύτηκα ότι οι εποικοδομητικές προτάσεις που θα κατατεθούν θα αξιολογηθούν και θα ενσωματωθούν στο τελικό κείμενο. Αυτό και έγινε.
Στο τελικό κείμενο έχουν ενσωματωθεί αρκετές προτάσεις και αυτό το ανάφεραν και αρκετοί συνάδελφοι μέσα σ’ αυτή την αίθουσα.
Οι βασικότερες από αυτές αφορούν σε:
· Λεπτομερέστερες αναφορές για την προστασία του περιβάλλοντος (προστασία βιοποικιλότητας, θαλάσσιων οικοσυστημάτων, προστατευόμενων περιοχών κ.ά.), την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικά κέντρα και βιομηχανικές περιοχές και για την ανάδειξη της περιβαλλοντικής διάστασης σε κάθε τομεακή πολιτική.
· Συγκεκριμένες αναφορές για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων συνεπειών από τις κλιματικές αλλαγές.
· Ειδικές αναφορές για τη βελτίωση της ποιότητας του αστικού περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένου και του περιορισμού των συντελεστών δόμησης κατά περίπτωση.
· - Σταδιακός περιορισμός της συμμετοχής του λιγνίτη στο ενεργειακό ισοζύγιο.
- Ενεργειακή διασύνδεση όλων των κατοικημένων νησιών με το Κεντρικό Σύστημα της ΔΕΗ.
· Συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου (εντός 10 ετών από την έγκριση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου).
· Απαλοιφή της αναφοράς στις μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις, σε υλοποίηση σχετικής δέσμευσης μου (άρθρο 12).
· Ενίσχυση αναφορών για την περαιτέρω ανάπτυξη του νησιωτικού χώρου και των συνδέσεών του με την ηπειρωτική χώρα.
Από εκεί και πέρα διατυπώθηκαν προτάσεις και τοπικιστικά αιτήματα που δεν αφορούν το Εθνικό Χωροταξικό αλλά είναι αντικείμενο άλλων δράσεων. Και δυστυχώς ούτε σ’ αυτή την φάση δεν έλειψαν οι γενικόλογες αναφορές, οι αφορισμοί και τα ιδεολογήματα.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι
Έχουν ειπωθεί και τονισθεί υπέρμετρα ορισμένα πράγματα που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα και τα οποία οφείλω να ξεκαθαρίσω.
Πρώτον, τονίσθηκε το απαράδεκτο ότι δεν έγινε επαρκής διαβούλευση και γι΄ αυτό θα πρέπει να αποσυρθεί το χωροταξικό νομοσχέδιο.
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο το παρουσίασα σε συνέντευξη τύπου και δημοσιοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2007, δηλαδή πριν από 11 μήνες. Ήταν αποτέλεσμα εμπεριστατωμένης μελέτης κατόπιν διεθνούς διαγωνισμού και συνεργασίας με τα συναρμόδια Υπουργεία, κλήθηκαν μάλιστα τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας στις 7 Αυγούστου και το παρέλαβαν.
Ακολούθησε εκτεταμένη διαβούλευση με την κοινωνία, στο πλαίσιο της οποίας φορείς αλλά και πολίτες κατέθεσαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ πολλές προτάσεις και παρατηρήσεις, αρκετές από τις οποίες ελήφθησαν υπόψη.
Ακολούθησε το Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο η διαδικασία της διαβούλευσης στο πλαίσιο του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού, όπου συμμετέχουν οι σημαντικότεροι αρμόδιοι φορείς, αλλά και οικολογικές οργανώσεις.
Ενσωματώθηκαν πολλές παρατηρήσεις του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού καθώς και ένας αριθμός νέων προτάσεων που κατατέθηκαν εν τω μεταξύ από φορείς ενόψει της έγκρισης του από την εξ Υπουργών Επιτροπή διαδικασία που ολοκληρώθηκε στις 15.4.08.
Εισήχθη στις 16.4.08 για συζήτηση στις αρμόδιες Διαρκείς Επιτροπές της Βουλής. Όπως γνωρίζετε έγιναν 5 συνεδριάσεις στις οποίες κλήθηκαν να ενημερώσουν τους συμμετέχοντες σε αυτές βουλευτές 10 εκπρόσωποι φορέων που συμμετείχαν στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (αριθμός ρεκόρ σύμφωνα με τη πρακτική που ακολουθείται).
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι επί εννέα (9) μήνες, Ιούλιος 2007 Απρίλιος 2008, που γινόταν διαβούλευση με την κοινωνία, τους φορείς και το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού, ούτε φωνή ούτε ακρόαση από τα κόμματα. Καμία πρόταση. Κύριοι συνάδελφοι αυτό που θα σας πω είναι πολύ δυσάρεστο.
Η διαβούλευση έγινε και εσείς ήσασταν απόντες.
Επομένως, λυπάμαι, αλλά δεν νομιμοποιήστε να ζητάτε για αυτό το λόγο απόσυρση και παράταση της διαβούλευσης. Ούτε για κανένα άλλο λόγο. Πρόκειται για ένα αρκετά καλό κείμενο αποτέλεσμα εμπεριστατωμένης μελέτης και εκτενέστατης διαβούλευσης.
Θέλετε την άποψή μου ; Διάβασα τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ και την ομιλία του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ του κ. Παπανδρέου στο ΙΣΤΑΜΕ. Ο κάθε καλόπιστος θα διαπίστωνε ότι οι αρχές που υπάρχουν στα δύο κείμενα είναι σχεδόν ίδιες με τις αρχές που υπάρχουν στο Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο.
Μικρές διαφορές σ’ ότι αφορά τις κατευθύνσεις και τις αρχές φυσικά υπάρχουν. Αλλά ακριβώς αυτό έδινε την αφορμή για μια ουσιαστική συζήτηση και όχι αυτό το κλίμα της υπερβολής και των φανατικών αφορισμών.
Και φυσικά, με όλα τα παραπάνω, δεν δικαιολογείται το αίτημα περί απόσυρσης, όταν μάλιστα οι τέσσερεις φορείς, που ήρθαν στην Επιτροπή και δεν είχαν υπογράψει την γνωμοδότηση στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξικού Σχεδιασμού, δήλωσαν ότι έγινε διαβούλευση, ότι έγιναν δεκτές αρκετές από τις προτάσεις τους και ότι πρέπει το ταχύτερο δυνατόν να προωθηθεί γιατί το έχει ανάγκη η χώρα.
Δεύτερον, υπήρξε η κατηγορία ότι δεν λάβαμε υπόψη μας το δήθεν Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο που είχε προετοιμαστεί από την προηγούμενη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ καθώς και τα Περιφερειακά Πλαίσια. Ελήφθη υπόψη ό,τι είχε ετοιμαστεί, αλλά επαναλαμβάνω και σήμερα ότι το κείμενο εκείνο ήταν ουσιαστικά μία έκθεση μίας ομάδας εργασίας και δεν ήταν μελέτη. Η έκθεση αυτή, γιατί έτσι την χαρακτηρίζουν και οι ίδιοι οι συντάκτες της, δεν βασίστηκε καν σε υποστηρικτές μελέτες και δεν προέκυψε από ουσιαστική διαβούλευση με τα άλλα υπουργεία και τους εμπλεκόμενους φορείς. Επισημαίνω ότι ουδέποτε η έκθεση αυτή κατατέθηκε στη Βουλή.
Ελήφθησαν υπόψη βεβαίως και τα Περιφερειακά Πλαίσια τα οποία κατά γενική ομολογία έχουν τεράστιες ελλείψεις - όπως αποδείχθηκε στην πράξη – και τα οποία βεβαίως θα αναθεωρήσουμε βάσει των κατευθύνσεων του Εθνικού και των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων.
Τρίτον, ορισμένοι χαρακτήρισαν το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο γενικόλογο, ασαφές, χωρίς στόχους, χωρίς χρονοδιαγράμματα. Μεγάλες κουβέντες με υπερβολές και χωρίς έρεισμα. Βγήκε ως «τσιτάτο» τις πρώτες μέρες από κάποιους αρνητές αυτής της μεγάλης προσπάθειας και από τότε χρησιμοποιείται «δια πάσαν χρήση».
Καταρχήν πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο είναι ένα πλαίσιο, δίνει τις γενικές κατευθύνσεις, χαράσσει τις βασικές στρατηγικές και εξειδικεύεται από τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τα περιφερειακά πλαίσια. Φυσικά, δεν μπορεί και δεν πρέπει το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο να έχει τον λεπτομερειακό χαρακτήρα των Ειδικών Πλαισίων. Όμως, περιλαμβάνει συγκεκριμένες πολιτικές και μέτρα, με συγκεκριμένους στόχους και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.
Ενδεικτικά αναφέρω:
- Στα επόμενα δέκα χρόνια να ολοκληρωθεί το Εθνικό Κτηματολόγιο.
- Εντός τετραετίας από την ψήφιση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου να έχει ολοκληρωθεί το δασολόγιο. Ωστόσο, κρίσιμο θέμα για την προώθηση του δασολογίου, αλλά και για την ολοκλήρωση του κτηματολογίου, είναι ο προσδιορισμός του χρόνου λήψης των αεροφωτογραφιών, που θα αποτελέσει τη βάση χαρακτηρισμού των δασών και των δασικών εκτάσεων.
- Εντός πενταετίας να έχουν ολοκληρωθεί τα αποχετευτικά δίκτυα και οι βιολογικοί καθαρισμοί σε όλους τους οικισμούς άνω των 2.000 κατοίκων.
- Εντός τετραετίας θα πρέπει να έχει συντελεστεί η διοικητική και γεωγραφική ανασυγκρότηση της χώρας, με μείωση του αριθμού των Περιφερειών, των Νομών και των Δήμων.
- Εντός ενός έτους από την ψήφισή του θα πρέπει να έχουν κλείσει και αποκατασταθεί όλοι οι ΧΑΔΑ.
- Προβλέπεται αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης / αξιοποίησης των αποβλήτων, από 24% που είναι σήμερα για τα οικιακά απόβλητα, στο 60% της ποσότητας τους για το έτος 2020.
- Ολοκλήρωση μέχρι το 2013 των μελετών, της οριοθέτησης και της κήρυξης ως προστατευόμενων περιοχών, επιπλέον 80 περιοχών του δικτύου Natura 2000.
- Ενεργειακή διασύνδεση όλων των κατοικημένων νησιών με το κεντρικό σύστημα της ΔΕΗ.
Τέταρτον, επίσης, έχουν ακουστεί διάφορα σε σχέση με τον Τουρισμό. Ξεκαθαρίζω: Τόσο το Εθνικό Χωροταξικό Πλαίσιο όσο και το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό στοχεύουν στην ανάπτυξη με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και εισάγουν ρυθμίσεις πολύ αυστηρότερες από τις σημερινές. Για παράδειγμα σας λέω ότι στο Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό διπλασιάζουμε και τετραπλασιάζουμε το εμβαδόν ώστε να υπάρχει η αρτιότητα του οικοπέδου. Μειώνουμε τις κλίνες στο μισό ανά στρέμμα από όσο ήταν μέχρι σήμερα.
Για να γίνει μία μεγάλη επένδυση απαιτούμε μεγάλο εμβαδόν και μειώνουμε τον συντελεστή δόμησης. Και βέβαια, υπάρχει τεράστια διαφορά με το λεγόμενο «Ισπανικό μοντέλο» αφού εκεί έφτιαξαν εικοσαόροφα κτίρια δίπλα στο κύμα, ενώ εμείς προβλέπουμε διώροφα και σε μικρό ποσοστό τριώροφα κτίρια σε απόσταση
Ξέρουμε καλά ότι θίγονται συμφέροντα με όλα αυτά. Πρέπει όμως να καταλάβουν όσοι υιοθετούν άκριτα τέτοιου είδους κριτική, ότι παρασύρονται από απαράδεκτες ανακρίβειες και αφορισμούς.
Πέμπτον, σε ό,τι αφορά τα θέματα της εκτός σχεδίου δόμησης, θέλω να επισημάνω τα εξής:
Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο αναφέρεται με συγκεκριμένες πολιτικές και μέτρα (άρθρο 12) στην αντιμετώπιση της εκτός σχεδίου δόμησης με πολεοδομικούς όρους και προϋποθέσεις.
Στο άρθρο 12 αναφέρεται :
1. Η υποκατάσταση της εκτός σχεδίου δόμησης με την προώθηση Γ.Π.Σ., Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. και άλλων σχεδιαστικών ρυθμίσεων, κατά προτεραιότητα στις κρίσιμες περιοχές του εξωαστικού χώρου όπου ασκούνται και οι μεγαλύτερες πιέσεις (ευρύτερες αστικές, νησιωτικές, παράκτιες, τουριστικές περιοχές κ.λπ.).
2. Ο προσδιορισμός ευρύτερων ζωνών στις οποίες θα επιτρέπεται η χωροθέτηση οχλουσών χρήσεων (μεταποιητικές δραστηριότητες μέσης και υψηλής όχλησης, κτηνοτροφικές μονάδες κ.λπ.), έτσι ώστε να απαγορευτεί η διάχυση τους σε όλο το χώρο.
3. Ο προσδιορισμός ζωνών προστασίας της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, των φυσικών πόρων και του τοπίου, στις οποίες θα περιορίζεται ή/και θα απαγορεύεται η δυνατότητα δόμησης.
4. Η ενθάρρυνση της δημιουργίας ζωνών ανάπτυξης οργανωμένης οικιστικής, παραγωγικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης με την απλοποίηση των διαδικασιών δημιουργίας τους.
5. Η επιβολή περιορισμών στη δόμηση, τη χρήση και την κατάτμηση, όπως εξειδικεύονται στα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τη Βιομηχανία, τον Τουρισμό, τον Ορεινό και τον Παράκτιο χώρο. Ενδεικτικά αναφέρω ότι αυξάνονται σημαντικά (μέχρι και στο τετραπλάσιο) οι αρτιότητες για την δόμηση τουριστικών εγκαταστάσεων και περιορίζεται στο μισό περίπου οι κλίνες ανά στρέμμα.
Ακόμα πρέπει να σημειωθεί ότι σε ένα πολύ σημαντικό τμήμα της Επικράτειας η δυνατότητα δόμησης τουριστικών εγκαταστάσεων περιορίζεται στους Οικισμούς.
Επίσης ενισχύεται η πολιτική συγκέντρωσης βιομηχανικών εγκαταστάσεων σε οργανωμένες περιοχές και περιορίζεται σημαντικά ο συντελεστής δόμησής τους.
6. Η προώθηση της αρχής της «συμπαγούς πόλης» σε όλα τα επίπεδα χωρικού σχεδιασμού. Η αρχή αυτή στοχεύει στην διαφύλαξη, κυρίως, της διαθέσιμης γης ως πεπερασμένου φυσικού πόρου και στην οικονομία της κλίμακας των υποδομών.
7. Η επιτάχυνση των διαδικασιών ένταξης νέων περιοχών στο σχέδιο πόλης με ριζικές αλλαγές στην πολεοδομική νομοθεσία.
Επίσης προβλέπονται μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου της αυθαίρετης δόμησης.
Ειδικότερα προβλέπεται η αντιμετώπιση του φαινομένου με:
- Μεταρρύθμιση της πολεοδομικής νομοθεσίας.
- Αλλαγή του τρόπου έκδοσης οικοδομικών αδειών και ενίσχυση των αρμοδίων υπηρεσιών σε προσωπικό και μέσα.
- Άμεση πολεοδόμηση περιοχών που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση (περιοχές περιαστικών, παραθεριστικών ή τουριστικών δραστηριοτήτων).
- Επαρκή έλεγχο και αυστηρή εφαρμογή της περί αυθαιρέτων κτισμάτων νομοθεσίας.
Την κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης μόνο ένα μέλος του Εθνικού Συμβουλίου την πρότεινε. Άλλο ένα μέλος διατύπωσε την πρόταση για δραστική μείωση έως κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης. Σε αυτά θέλω να απαντήσω το εξής: Δεν είναι δυνατόν να καταργηθεί η εκτός σχεδίου δόμηση, αλλά πρέπει να την αντιμετωπίσουμε με πολεοδομικούς όρους και προϋποθέσεις.
Έκτον, έχει ακουστεί αρκετές φορές ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο ταυτίζει τους μεγάλους οδικούς άξονες, δηλαδή τους Δρόμους Ανάπτυξης, με τους αναπτυξιακούς άξονες. Η αλήθεια, όμως, είναι ότι το Εθνικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν ταυτίζει ούτε εννοιολογικά ούτε ουσιαστικά τους οδικούς με τους αναπτυξιακούς άξονες. Αναγνωρίζει, ωστόσο, και δεν θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, τη σημασία των στρατηγικών δικτύων μεταφορών και υποδομών στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλέγματος πόλων και αξόνων ανάπτυξης, που αποτελεί προϋπόθεση για την εξασφάλιση κοινωνικής και οικονομικής συνοχής στο σύνολο του εθνικού χώρου αλλά και για την ανταγωνιστική παρουσία της χώρας στο διεθνές περιβάλλον.
Στο σημείο αυτό θέλω να αναφερθώ σε δύο παρατηρήσεις που έκαναν ορισμένοι συνάδελφοι. Διερωτήθηκαν γιατί πρέπει να αναφερόμαστε στα έργα υποδομής, κάποιος δε συνάδελφος είπε, μάλιστα, αν έχουμε εγκρίνει αυτά τα έργα, αν τα είδαμε.
Απάντηση.
Πρώτον, ο νόμος 2742 προβλέπει σαφώς ότι πρέπει να καταγράφονται τα στρατηγικής σημασίας δίκτυα υποδομών και μεταφορών, και ορθά το προβλέπει.
Είναι δυνατόν να μιλάμε για ολοκληρωμένη χωρική ανάπτυξη της χώρας χωρίς τις αναγκαίες υποδομές;
Δεύτερον, ακριβώς καταγράφηκαν στο κείμενο για να εγκριθούν ορισμένα ή να μην εγκριθούν και αυτή η συζήτηση έγινε στις συνεδριάσεις των Διαρκών Επιτροπών.
Μάλιστα πολλοί συνάδελφοι, ζήτησαν να περιληφθούν και άλλα έργα.
Και φυσικά δεν είμαι της αρχής ότι πρέπει να τα αποφασίζει το ΣΤΕ.
Σχετικά με όσα ακούστηκαν για την υποβάθμιση του σιδηροδρόμου θέλω να ξεκαθαρίσω ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι. Όχι μόνο δεν υποβαθμίζεται το σιδηροδρομικό δίκτυο, αλλά αντίθετα αναβαθμίζεται και επεκτείνεται ακόμα και σε τμήματα που η ανάπτυξή του θεωρήθηκε από την υποστηρικτική μελέτη μη βιώσιμη με οικονομικά κριτήρια.
Έβδομο, ακούστηκε το εντελώς ανυπόστατο ότι είναι ξεπερασμένο και συγκεντρωτικό το μοντέλο των πόλων και αξόνων ανάπτυξης.
Η πολυκεντρική οργάνωση του χώρου με τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλέγματος αστικών πόλων και αξόνων ανάπτυξης αποτελεί βασική μέριμνα και προτεραιότητα κάθε χωροταξικού σχεδίου.
Η έννοια των «πόλων» είναι θεμελιώδης για τις επιστήμες που ασχολούνται με την οικονομία και το χώρο και συνδέεται με τη συγκέντρωση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο χώρο.
Η ανάπτυξη ενός «κέντρου» ή «πόλου» εξαρτάται από τις ροές κεφαλαίων, ατόμων και αγαθών που συγκλίνουν σ’ αυτόν και την ένταξή του σε υπερτοπικά ή παγκόσμια δίκτυα.
Οι πόλοι ανάλογα με το δυναμισμό, και την ακτίνα επιρροής τους κατατάσσονται σε κατηγορίες. Η ανάδειξη ενός αριθμού ισχυρών κέντρων σε ένα ιεραρχημένο σύνολο πόλων ανάπτυξης στόχο έχει την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους και τη διάχυση της ανάπτυξης στο σύνολο του εθνικού χώρου.
Η διαδικασία αυτή ενισχύεται με την ένταξη των πόλων αυτών σε ένα πλέγμα αξόνων ανάπτυξης που συναρθρώνεται με τα λοιπά οικιστικά κέντρα, τους μικρότερους οικισμούς και τις περιοχές ανάπτυξης παραγωγικών, οικονομικών και διοικητικών δραστηριοτήτων και υπηρεσιών. Το πλέγμα αυτό υποστηρίζεται από τα στρατηγικά δίκτυα μεταφορών και υποδομών και διασυνδέεται με τις πύλες εισόδου - εξόδου της χώρας.
Όγδοο, ο ανερμάτιστος ισχυρισμός ότι διατηρείται ένα ξεπερασμένο διπολικό μοντέλο ανάπτυξης. Αλήθεια πως μπορεί να το ισχυρίζεται κάποιος αυτό όταν προβλέπεται η δημιουργία ενός δικτύου αστικών πόλων σε εθνικό επίπεδο, που συναρθρώνεται με τα λοιπά αστικά κέντρα, τους μικρότερους οικισμούς και τις περιοχές ανάπτυξης παραγωγικών, οικονομικών και διοικητικών δραστηριοτήτων και υπηρεσιών Ένα δίκτυο που καλύπτει ισόρροπα το σύνολο του Εθνικού χώρου και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα του. Ένα δίκτυο που στηρίζεται με τη δημιουργία των αναγκαίων υποδομών και υπηρεσιών. Με ειδικές προβλέψεις για τη στήριξη των μειονεκτικών περιοχών, για τη στήριξη της παραγωγικής υποδομής, για την αξιοποίηση και τη διάχυση της δυναμικής των πόλων ανάπτυξης στα μικρότερα αστικά κέντρα και την ύπαιθρο, κ.α.
Έτσι κύριοι συνάδελφοι θα πετύχουμε τον μετασχηματισμό του διπολικού μοντέλου σε πολυκεντρικό και όχι με κουβέντες του αέρα.
Ένατο, ακούστηκε, επίσης, ότι δεν είναι επαρκής η αναφορά στο περιβάλλον.
Η μέριμνα για το περιβάλλον διατρέχει το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο στο σύνολο του.
Πέρα από το άρθρο 10 το οποίο αναφέρεται στη διατήρηση προστασία και ανάδειξη του εθνικού φυσικού και πολιτιστικού πλούτου, τη διατήρηση και ανάδειξη της ποικιλομορφίας της υπαίθρου, τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων διατρέχει το σύνολο των τομεακών πολιτικών και ιδιαίτερα κατευθύνσεων για την οικιστική ανάπτυξη, την ανάπτυξη των παραγωγικών τομέων, της ενέργειας, των δικτύων μεταφορών κ.α.
Ενδεικτικά για όσους θεωρούν τις προτάσεις των μελετητών ως πανάκεια θα ήθελα να σας αναφέρω ότι το κείμενο που μας παρέδωσαν είναι 4 φορές μικρότερο από αυτό που υπάρχει στο τελικό κείμενο του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου.
Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι δε προστατεύεται η γεωργική γη και ιδιαίτερα η γεωργική γη των νησιών. Η προστασία της γεωργικής γης αποτελεί βασικό μέλημα του. Υπάρχουν συγκεκριμένες αναφορές τόσο στο άρθρο 7 για τους παραγωγικούς τομείς όσο και στο άρθρο 9 για το νησιωτικό χώρο και σε άλλα σημεία του κειμένου που αναφέρονται στον περιορισμό της άναρχης οικιστικής ανάπτυξης στην ύπαιθρο.
Δέκατο, ακούστηκε ότι τα νησιά εμφανίζονται ως «βαρίδι» για την χώρα. Αυτό είναι απολύτως ανακριβές. Υπάρχουν εκτεταμένες αναφορές για το Νησιωτικό χώρο στο κείμενο οι κυριότερες των οποίων περιλαμβάνονται στα άρθρα 5, 6 και 9 και φυσικά οι προβλέψεις για τη διαχείρισή του εξειδικεύονται στο Ειδικό Πλαίσιο για τον Παράκτιο και το Νησιωτικό χώρο το οποίο σύντομα θα δώσω στη δημοσιότητα.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για την εξασφάλιση αναβαθμισμένων υπηρεσιών επικοινωνίας τόσο μεταξύ τους, όσο και με το σύνολο του ηπειρωτικού χώρου, ως αναγκαίας συνθήκης για την οργάνωση του νησιωτικού χώρου, την ενίσχυση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων τους και φυσικά της εσωτερικής τους συνοχής.
Ενδέκατο, για το ζήτημα, της δήθεν απαίτησης Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης (ΣΠΕ) για το Εθνικό Χωροταξικό που τόσος λόγος έγινε και στις πέντε κοινές συνεδριάσεις των αρμόδιων διαρκών επιτροπών της Βουλής θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι η Γενική Δ/νση Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε πρόσφατη απάντηση της σε ερώτηση Ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, διευκρίνισε ότι το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο δεν υπόκειται σε υποχρέωση τήρησης διαδικασίας Σ.Π.Ε.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι
Συνεχίζουμε την μεγάλη προσπάθεια που ξεκινήσαμε πριν από τέσσερα χρόνια και σύντομα θα ολοκληρώσουμε μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες των τελευταίων δεκαετιών.
Όπως γνωρίζετε, ήδη έχουν ολοκληρωθεί και οι διαδικασίες γνωμοδότησης του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης επί του Ειδικών Πλαισίων για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την Βιομηχανία και σύντομα ξεκινά ανάλογη διαδικασία και για το Ειδικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Επίσης, είναι έτοιμα τα Ειδικά Πλαίσια για τον Ορεινό κα τον Παράκτιο Χώρο και το επόμενο διάστημα θα δοθούν για διαβούλευση.
Σύντομα θα ξεκινήσει η κατάρτιση και αναθεώρηση των Περιφερειακών Πλαισίων.
Με τον ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό που προωθούμε θωρακίζεται το φυσικό και πολιτιστικό μας περιβάλλον και η χώρα αποκτά νέες αναπτυξιακές προοπτικές.
Τέλος θέλω να ευχαριστήσω όσους συμμετείχαν στο διάλογο έστω και αργά. Και θέλω να σας τονίσω το εξής :
Το κείμενο που έχετε σήμερα στα χέρια σας είναι ένα κείμενο καλά δουλεμένο αποτέλεσμα ευρείας διαβούλευσης και εμπεριστατωμένης μελέτης, με την ειλικρινή διάθεση της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου να βελτιωθεί, ανάλογα με τις προτάσεις που κατατέθηκαν.
Δεν ταιριάζουν σε ένα τέτοιο κείμενο ούτε οι φανατικοί αφορισμοί, ούτε οι κορώνες χωρίς αντίκρισμα και έρεισμα. Και αυτό ελπίζω να το τεκμηρίωσα.
Με την ψήφισή του το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο θα έχει τα χαρακτηριστικά μιας ευρείας προγραμματικής, πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής συμφωνίας, για τα επόμενα 15 χρόνια.
Η ψήφιση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου από την Βουλή αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό σταθμό στην πορεία της χώρας και δεν σας κρύβω ότι όλοι εμείς που εργαστήκαμε για την κατάρτισή του είμαστε υπερήφανοι, όπως υπερήφανη είναι και η κυβέρνηση για το έργο αυτό.
Και θέλω να πιστεύω ότι, ανεξάρτητα από τις όποιες επιφυλάξεις ορισμένων, υπερήφανη θα είναι και η σημερινή Βουλή για την ψήφισή του.
